'Niet twee ruggen uit één varken snijden'

Cees Veerman lichtte het hoger onderwijs door en schrok van het gebrek aan rendement...

Cees Veerman (61), oud-minister van Landbouw en voormalig bestuursvoorzitter van de Wageningse universiteit, koestert zijn agrarische achtergrond: ‘Je kunt niet twee ruggen uit één varken snijden’, zegt hij over het hoger onderwijs, het stelsel dat hij heeft doorgelicht. Ofwel: ‘De staatsschuld is geen excuus voor bezuinigingen op hogescholen en universiteiten.’

U bent erg somber gestemd.

‘De aansluiting op de arbeidsmarkt is onvoldoende, de kwaliteit van docenten laat vaak te wensen over, we zijn te weinig internationaal georiënteerd. Maar het allerergste is de uitval, zeker onder allochtone studenten. Onderwijs gaat over meer dan een papiertje waarmee je baan kunt krijgen. Het gaat over persoonlijke en maatschappelijke vorming. Dat mág je niet verwaarlozen.’

Wat is uw belangrijkste advies?

‘Onderwijsinstellingen moeten zich meer profileren. Je kunt op zes plaatsen economie studeren, maar een student moet weten: hier moet ik zijn voor ontwikkelingseconomie, daar voor new business. Meet je aan internationale concurrenten. Een ranking moet op basis van onderzoek én onderwijs zijn.

‘Nu geldt: hoe meer studenten, hoe meer centen. Een buitengewoon slecht criterium. Daarom wil iedereen een grote, relatief goedkope rechtenfaculteit om geld binnen te halen voor een duur natuurkundig lab. Funest voor de kwaliteit.’

Hoe stelt u zich dat profileren voor?

‘Laat die instellingen eerst zelf maar kibbelen. Uiteindelijk moet de minister de knoop doorhakken.’

Waarom wilt u selectie aan de poort?

‘Te snel wordt gedacht: ik heb vwo gedaan, dus ik ga naar de universiteit. De keuze voor het hbo moet niet als een mindere worden gezien. Ik snap het wel: nu is de universiteit korter en je krijgt een hogere titel. Wie wil er dan nog naar het hbo? Terwijl het bedrijfsleven zit te springen om praktisch ingestelde hoger opleiden.

‘Daarom moeten we een denkmoment inlassen bij scholieren. Kijk niet alleen naar hun cijferlijsten, maar juist ook naar motivatie.’

Uw opdrachtgever, ex-minister Plasterk, gaf hoog op over het Californische model, waar het hoger onderwijs uit vier niveaus bestaat. Wat bleef daar van over in uw rapport?

‘Niets. Nou ja, een mooie pagina, die kunt u lezen. Wij hebben het bekeken en terzijde geschoven. Per saldo is de doorstroom naar het hoogste niveau daar niet groter dan bij ons.’

U pleit voor investeringen. En dat in tijden van bezuinigingen.

‘Elke manager van een bedrijf weet dat je alleen kunt groeien door te snijden én te investeren. Juist nú moet je investeren, het gaat om de toekomst van jonge mensen. Je verdient het dubbel en dwars terug in economische groei.

‘Het argument dat de staatsschuld niet verder mag oplopen, is echt onzin. Dan stijgt die schuld maar. Ik pleit niet voor Griekenland aan de Noordzee, maar voor gezond koopmanschap. Als je 100 miljard in banken steekt, waarom dan niet in jonge mensen? Begin met een miljard.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.