'Niet alles dat waarde heeft, is meetbaar'

De louter cijfermatige benadering van onder meer het onderwijs en de zorg is armoedig, betogen veertien prominenten in het boek 'Weten is meer dan meten'. Drie van hen lichten dat toe.

De trend van 'economisering', waarbij meetbaarheid en zakelijkheid vooropstaan, leidt tot verschraling van de publieke sector, het bedrijfsleven en de samenleving. Het 'dominante neoliberale marktdenken', waarbij iets pas waarde heeft als het meetbaar is, moet plaatsmaken voor meer evenwichtige varianten. Dat bepleiten veertien prominenten in het boek Weten is meer dan meten, dat vandaag verschijnt.


De discussie over het 'marktdenken' is actueel, onder meer door de plannen van minister Schippers om ziekenhuizen winst te laten maken. Daarnaast spelen er schandalen bij onder meer de woningcorporatie Vestia, die zich vertilde aan financiële derivaten, en bij diverse steeds groter gegroeide onderwijsinstellingen zoals het in de problemen geraakte Amarantis, dat 33 duizend leerlingen telt.


Naast de tot voor kort in Nederland docerende Britse filosoof Lock komen onder anderen oud-Rabobank-topman Herman Wijffels, historicus Frank Ankersmit en Triodos-directeur Peter Blom aan het woord.


Volgens diverse geïnterviewden kan een zakelijke aanpak nuttig zijn, maar is er meer in het leven dan cijfers alleen en is de nadruk op de financieel-economische kant geregeld uit de hand gelopen. Zo werd hoogleraar milieukunde Klaas van Egmond naar eigen zeggen door de overheid eens gevraagd te berekenen hoeveel pannenkoekenhuizen een bepaald stuk bos kon hebben.


Dat soort 'economisering' is het gevolg van de opkomst van het neoliberalisme en het marktdenken sinds het begin van de jaren tachtig, stelt het boek. Door de roofbouw op de aarde zou ook de basis zijn gelegd voor de huidige milieu- en klimaatcrisis.


Het 'blind najagen van bonussen en financieel gewin' leidde tot de huidige financiële en economische crisis. Oud-bankier Herman Wijffels noemt bonussen 'eigenlijk omkooppremies'. 'Blijkbaar zijn ze nodig om medewerkers dingen te laten doen waar ze uit zichzelf niet toe geneigd zijn.'


Volgens de auteur van Weten is meer dan meten, de publicist Tobias Reijngoud, zou het inderdaad te simpel zijn om alle problemen te wijten aan 'het neoliberale marktdenken'. 'Maar het is wel een belangrijk punt. Kijk naar de discussie over de maatschappelijke rol van de banken, of over de schaalvergroting in het onderwijs. Het gaat om maatgevoel. Als we zo doorgaan, botsen we met een donderende knal tegen de muur.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.