'Niemand in Syrië interesseert zich voor vrouwenrechten'

Interview Sabah Alhallak

Bij de vredesonderhandelingen in Genève moeten veel meer vrouwen worden betrokken, zegt de Syrische feministe. En de terroristen van Al Nusra mogen ook niet ontbreken.

Sabah Alhallak.

Het is een merkwaardig rijtje, de opsomming van groepen die volgens de Syrische feministe Sabah Alhallak zijn ondervertegenwoordigd bij de vredesonderhandelingen in Genève.

1.Vrouwen.

2. Koerden.

3. Terroristen.

Vooral vanwege de eerstgenoemden bivakkeert zij op dit ogenblik in een hotel in Genève, in de nabijheid van de door de internationale gemeenschap geïnitieerde gesprekken over vrede in Syrië. De groep vrouwelijke activisten waarvan Alhallak deel uitmaakt, probeert de invloed van vrouwen op het Geneefse proces te versterken.

'Geen feministen'

In de afvaardiging van de Syrische Nationale Raad zit het bescheiden aantal van vier vrouwen, zegt Alhallak, 'maar dat zijn de verkeerde vrouwen, geen feministen'. Goede vrouwen hebben volgens haar oog voor de mensenrechten en voor minderheden. Zij zijn eerder bereid tot dialoog en hebben meer voeling met de noden van de gewone mensen.

Haar visie kreeg dit weekend steun van de Britse VN-ambassadeur Matthew Rycroft en de Amerikaanse oud-ambassadeur Swanee Hunt. In de Balkan in de jaren negentig zagen zij, zo schrijven ze, hoe de afwezigheid van vrouwen in het vredesproces leidde tot een beroerd akkoord. Volgens een onderzoek van het International Peace Institute hebben vredesovereenkomsten 35 procent meer kans op duurzaam succes als vrouwen aan tafel zaten.

Dan de Koerden. Die mogen in Genève niet meedoen. De Russen hadden ze er graag bij willen hebben en voor de Amerikanen is de Koerdische militie YPG de belangrijkste bondgenoot op het Syrische slagveld. Turkije ligt echter dwars.

De terroristen ten slotte. Daarmee doelt Alhallak in het bijzonder op Al Nusra, een aan Al Qaida gelieerde organisatie. 'We hebben meer van zulke groepen, maar Al Nusra is veruit de grootste', zegt ze. 'En ja, het zijn terroristen. Het is Al Qaida, dat weten we.'

Vandaar dat ze niet aan het beraad in Genève deelnemen. In de VN-resoluties 2249 en 2254, waarop het overleg stoelt, worden Al Nusra en Islamitische Staat nadrukkelijk uitgesloten van het vredesproces. Sterker, de Veiligheidsraad roept op hun 'safe havens uit te roeien'.

Parallelle diplomatie

Sabah Alhallak is al ruim 25 jaar actief in de Syrische Vrouwenbond. Zij woont sinds 2013 in Beiroet. Onlangs was ze in Amsterdam, als deelneemster aan een vorm van parallelle diplomatie die 'track 2' wordt genoemd, naast het officiële diplomatieke traject. Dit tweede spoor bestaat twee jaar. In betrekkelijke stilte werden leden van de Syrische oppositie, rebellen, zakenlieden, intellectuelen en andere spelers uit het maatschappelijk middenveld bij elkaar gezet om voor te bereiden wat nu in Genève gebeurt. Het overleg was geïnitieerd door Salman Shaikh, destijds directeur van denktank Brookings in Doha, tegenwoordig directeur van zijn eigen Shaikh Group consultancy. Minstens duizend Syriërs namen deel aan honderden bijeenkomsten, waarvan een deel in Amsterdam en Den Haag. Het initiatief wordt gesteund door Nederland, Noorwegen, Canada, Groot-Brittannië en Zweden.

Terechte uitsluiting van IS

Volgens Alhallak is de uitsluiting van IS terecht. Immers, 'IS is niet Syrisch, er zitten veel buitenlanders bij, ze zijn volkomen vreemd aan Syrië'. Al Nusra daarentegen, zegt ze, bestaat wel uit Syriërs. 'Ik moet niets van Al Nusra hebben, maar voor een staakt-het-vuren hebben we ze nodig. Ze hebben veel dorpen en steden in handen. Een bestand zonder Al Nusra heeft geen zin.'

Op een ander moment in het gesprek zegt de Syrische feministe grote bezwaren te hebben tegen de islamitische agenda van organisaties als Al Nusra en Ahrar al Sham, die de sharia willen invoeren. 'Wij zijn seculier, we willen geen islamitische staat. Syrië is niet islamitisch, er wonen christenen en andere minderheden.' Zelfs zegt ze 'niet gelovig' te zijn, hoewel afkomstig uit een moslimfamilie. 'Al Nusra zou me kunnen vermoorden.'

Hoe verhoudt zich dat tot elkaar? Ahrar al Sham en Al Nusra zijn bepaald geen liefhebbers van de seculiere staat en hun opvattingen over vrouwenrechten staan haaks op die van de Syrische Vrouwenbond.

'Inderdaad, alle islamisten wijzen vrouwenrechten af', zegt Alhallak. 'Maar links doet dat ook! Niemand in Syrië interesseert zich voor vrouwenrechten. Al Nusra en Ahrar al Sham zijn niet de enige die op de sharia gebaseerde familiewetten willen, dat willen ze allemaal. Zelfs het regime. Dat beweert seculier te zijn, maar in alle wetten hebben vrouwen minder rechten dan mannen.'

Vandaar, herhaalt ze nog maar eens, de eis dat minstens 30 procent van de stoelen rond de Geneefse vergadertafel door vrouwen moet worden bezet. 'Dan kunnen we meepraten over een nieuwe grondwet.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Islamitische Staat

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over Islamitische Staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.