Opinie

'Nederlandse bijdrage aan militaire missie Oekraïne is niet verstandig'

Het zou onverstandig zijn als Nederland een bijdrage zou leveren aan de 'beveiligingsmissie' in Oost-Oekraïne, schrijft veiligheidsdeskundige Theo van den Doel.

Wrakstukken van vlucht MH17 in Oekraïne, een dag nadat het vliegtuig neerstortte. Beeld belga

Het kabinet heeft gisteren besloten om zo'n veertig man marechaussee naar de Oekraïne te sturen. Dit ongewapende personeel is extra ondersteuning voor de onderzoekteams. Daarnaast wordt koortsachtig gewerkt om zo snel mogelijk een 'beveiligingsmissie' naar het rampgebied in Oost-Oekraïne te sturen. Die is nodig om de ramp plek te beveiligen, zodat het onderzoeksteam zijn werk kan doen.

Voor de missie is een resolutie van de VN-Veiligheidsraad noodzakelijk. Ofschoon de OVSE momenteel een belangrijke rol speelt in Oost-Oekraïne, is een VN-mandaat toch van belang voor de deelname van landen buiten Europa, zoals Australië en Maleisië, die ook directe invloed op de besluitvorming zullen willen. Een van de Nederlandse lessen van Srebrenica is dat men 'aan tafel moet zitten' als men ook troepen levert. Australië is momenteel lid van de VN-Veiligheidsraad en zou idealiter een substantieel deel van de missie kunnen leveren.

Geweld
Het VN-mandaat moet zodanig krachtig zijn dat er geweld mag worden gebruikt. Dat geldt niet alleen voor de zelfverdediging van het personeel, maar ook om in uiterste noodzaak de ramp plek en het daar werkzame onderzoeksteam veilig te kunnen stellen. Een operatie onder Hoofdstuk VII van het VN-Handvest is dan noodzakelijk. Het sturen van lichtbewapend politiepersoneel is geen optie.

Daarnaast dient de Veiligheidsraad tijdelijk een vliegverbod voor Oost-Oekraïne in te stellen, zodat Oekraïense gevechtsvliegtuigen in dat deel niet kunnen opereren. Dit betekent dat de separatisten ook niet kunnen worden uitgelokt om met hun luchtdoelraketten in actie te komen. Tegelijkertijd zou de VN moeten bemiddelen voor een wapenstilstand tussen de Oekraïense strijdkrachten en de separatisten. Dat laatste is niet eenvoudig omdat de separatisten niet in een eenduidige structuur opereren.

Het ziet er naar uit dat Nederland aan de 'beveiligingsmissie' ook een bijdrage wil leveren. Hoewel volstrekt begrijpelijk, is dat niet verstandig. Nederland is lid van de NAVO, die als een vijand van de separatisten en inmiddels ook van Rusland wordt beschouwd. In de tweede plaats heeft Nederland zich in het interne conflict in de Oekraïne van begin af aan de zijde van de pro-westerse beweging geschaard en die ook openlijk gesteund. Om die twee redenen is het van belang dat Nederland geen militairen levert voor zo'n missie. Voor elke VN missie geldt een onafhankelijke opstelling ten op zichtte van de conflictpartijen. Aan die politieke voorwaarde voldoet Nederland niet.

EU is besmette organisatie
Wat voor Nederland geldt, is ook voor toepassing op andere NAVO- en EU-lidstaten. Ook de EU is een besmette organisatie voor de separatisten en de Russen. Het is dus van belang dat de missie samen wordt gesteld uit landen die politiek wat in de melk te brokken hebben, geen lid zijn van de NAVO of de EU, en over een goede reputatie beschikken in VN-missies.

In de huidige droevige omstandigheden is het begrijpelijk dat emoties een rol spelen. Maar de besluitvorming van een militaire missie mag nooit gebaseerd zijn op emoties. Ook de militaire adviseurs moeten zich bewust zijn van dat krachtenveld en zonodig tegenwicht bieden. Alle mogelijke politieke en militaire scenario's moeten de revue passeren. In korte tijd kan de situatie volstrekt zijn gewijzigd. Laat men niet de fouten uit het verleden herhalen.

Theo van den Doel is veiligheidsdeskundige en was lid van de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.