'Nederland is te klein voor mij'

Zanger Dave, opgegroeid in Blaricum, bracht in de jaren zeventig Franse bakvissen in vervoering met zijn zwijmel-oeuvre. Vijftig miljoen platen en cd's zijn er sindsdien van hem verkocht....

'ALS KIND heb ik heel lang op school verteld dat mijn ouders in Auschwitz waren omgekomen. Ik wilde zo ontzettend graag bij een minderheid horen. Toen de Blue Diamonds op school optraden, was ik heel verdrietig dat ik niet bij die Ambonezen hoorde. Dat is een van de leuke kanten van homo zijn - je hoort bij een minderheid, maar een geprivilegieerde.'

Wouter Otto Levenbach, geboren op 4 mei 1944 in Amsterdam, groeide op in Blaricum, studeerde even rechten in Amsterdam, verliet Nederland op een palingvissersboot en werd de noorderling die de minettes, de Franse bakvisjes, met een zwijmel-oeuvre in vervoering bracht. Hij is klein, lichtgebouwd en waar hij gaat, worden zijn blauwe ogen herkend. 'Als je in Frankrijk meer dan twintig jaar met muziek bezig bent, behoor je tot de meubelstukken. Doe ik boodschappen bij de Monoprix, dan blijf ik met mijn karretje in beweging. Sta ik stil, dan beginnen de mensen onmiddellijk tegen me te praten.'

De chanteur familial, volgende week vijftig, ziet er nog patent uit. Zo patent, dat hem is gevraagd zijn zwierige, asblonde lokken te commercialiseren. De producent van het haargroeimiddel M6 wil Dave als model voor een grote promotiecampagne. Hij twijfelt nog over het embrasseren van het wondermiddel: 'Ik heb er echt geen probleem mee mijn leeftijd te openbaren. Ik vind het geweldig dat ik niet dood ben, en niet eens seropositief. Helaas is dat groeimiddel een beetje een dubieus produkt. Aan de andere kant is het 20 tot 40 duizend francs per maand die binnen komt kakken. Ah'

De charme-zanger, gespecialiseerd in het chanson ultra-légère, kan terugblikken op acht albums en talloze singles. Met voldoening meldt hij een totale verkoop van 50 miljoen stuks. Zijn grootste succes was Du coté de Chez Swann in 1977. 'Daarmee werd ik van een tieneridool een chanteur familial. Nu zijn er mensen van zestig die na een concert op me toestappen en zeggen: wat geweldig, dat was onze jeugd. Werkelijk, die halen het een beetje door elkaar.'

Zes maanden geleden verscheen zijn nieuwste cd onder de eenvoudige titel Dave. Een soft-pop album met acht eigen nummers en vier adaptions. Een klapper is het niet geworden. 'Die moderne popstations als Sky, Energie en Fun, daar hoor je mij niet op. Ik hoor bij de oude lullen.'

Zakelijk interessanter was The very best-verzamelplaat van Arcade. Meezingers als Gigi L'Amoroso, Manny blue, Dance in the old-fashioned way en For me, Formidable worden door Dave in medley's door eigen werk heen gezongen. 'Ik zit voor de mensen meer bij de Goldies. Jáá, die introductie van de compact disc, die was geweldig. Alles wat bij de platenmaatschappij in de catalogus was verdwenen, is in de verkoop plotseling weer zó omhoog gegaan.'

Nederland herinnert zich zijn verloren zoon aan die ene hele grote: Dansez maintenant. De bewerking van de Moonlight Serenade van Glenn Miller was in 1976 goed voor 3,5 miljoen exemplaren. Het succesnummer werd gefabriceerd door zijn geliefde, huisgenoot en vaste tekstschrijver Patrick Loiseau.

In het jaar van Dansez stond Dave voor het eerst in het beroemde Olympia. 'Ik word beschouwd als een excellente professioneel. Ik werk met iedereen mee. Ik weiger niks. Kies ik een producer, dan gehoorzaam ik hem. Ieder jaar maak ik de tournée d'été, dit jaar door het zuidwesten van Frankrijk. Tijdens mijn eerste Franse tour, in 1969 met Nana Mouskouri, begreep ik al: hoe kleiner de plaats, hoe meer publiek. Ze komen uit vijftig kilometer in de rondte. La France profonde, de provincie, dat is echt mijn vak.'

De carrière kwam tot stand na de grote sprong, weg uit Nederland. Daar was Dave ooit een schooljongen die dominee wilde worden. Hij mocht zich al zondagsschoolmeester noemen toen hij veertien was. 'We verhuisden naar Blaricum toen ik zeven was. Ik deed gymnasium alfa aan het Hilversums Gymnasium om later theologie te gaan studeren. Van die school ben ik afgeschopt. Ik smeet een sneeuwbal met een steen er in tegen de rector.

'Voor mijn gezicht hing altijd een lok haar. Op mijn jeans stond Jazz tonight Jozefine. Ik was hoofdredacteur van de schoolkrant en publiceerde daarin wat donkere dingen. Toen had ik nog niet begrepen dat liefde het enige belangrijke thema is waarover je kunt schrijven.

'Bij het ontdekken van mijn min of meer homoseksuele neigingen, maakte een dominee van de vrijzinnig protestantse bond me duidelijk dat dat voor een dominee een moeilijk punt was.'

De jonge Levenbach maakte de ommezwaai. Na zijn eindexamen aan het Baarns Lyceum begon hij een rechtenstudie aan de Universiteit van Amsterdam. Een automatisme: 'In mijn familie zijn veel advocaten. Een oom van me, Levenbach, was de eerste professor arbeidsrecht in Amsterdam.

'Als student was ik tamelijk snel verloren. Ik was ingeschreven aan de universiteit, maar ik ging nooit naar de faculteit. Ook zat ik in een dispuut van het studentencorps van Amsterdam. Breero, het rood-joods flikkerdispuut heette dat. Mijn vader vond het leuk als ik dat helemaal meespeelde. Toen ik corpslid werd, ging ik met hem een heel tenue aangeschaffen. Bij C & A, dat wel. Hij was leraar klassieke talen, protestant en bijna antisemiet, maar wel joods van oorsprong. Met de jaren kreeg hij steeds meer een echte rabbijnenkop. Mijn moeder was een zuivere Westfriese.

'In Amsterdam sloeg ik los. Ik ging voor het eerst naar nichtententen. Als je in die tijd nicht was, dachten ze dat je ziek was, of werd je ingedeeld bij de misdadigers. Je denkt plotseling dat je niks meer te maken hebt met wat wettelijk wel en niet mag. Ik ben een beetje gaan colporteren om wat poen te maken. En als je colporteert dan steel je meestal, bijvoorbeeld een jas als er niemand thuis is.

'Ik ben gaan hoeren ook. Mijn lichaam verkopen om te kijken hoe ver ik kon gaan. Ik heb een piloot gehad en een belastingman. Die inspecteur wou maar een tientje geven voor mèn lichaam. Een hele krenterige man, maar met heel veel bessenjenever op, deed ik het. En die piloot, ik herinner me dat gevoel: hé koud! Hij waste mijn geslacht met whisky met ijs, dat was zeker goed voor de smaak.'

Het Amsterdam van de opkomende studentenrevolte kon hem niet bijzonder boeien. Hij bouwde moeizaam aan een eigen leven. 'Lukt het eens niet, sta dan op en ga ergens anders heen. Het enige waarvoor ik bewust heb gekozen in mijn leven is het weggaan uit Nederland. Nooit en te nimmer ben ik teruggevallen op mijn ouders. Ik heb het zelf gemaakt en ik geloof dat iedereen dat kan.'

De terrassen van Saint-Tropez vormden het decor van de eerste Franse optredens. 'Ik genoot van de erkenning dat ik iets goeds deed. Als je dat soort dingen nodig hebt omdat je niet in je eigen identiteit gelooft, dan is de showbiz natuurlijk handig.

'Een jongen die aankomt met niks. Het is een prachtig verhaal, en het was nog waar ook. Optreden aan de kust, in Parijs, op straat, in clubs en cabarets. Met een aantal vrienden kocht ik een tonijnvissersboot. We kwamen een paar maanden achter met betalen, en ik ben naar Eddie Barclay gestapt. Hij contracteerde me en schreef een cheque uit. Zo redde ik de boot. Voor ons. Iedereen moet zijn best doen voor de mensen om zich heen. Al die kleine kringetjes van liefde maken het goed. Ik probeer in mezelf het goede te vinden en te zeggen: ik ben een stukje van God. Dan moet je niet proberen een stukje van de duivel te zijn.

'In Parijs ging ik iedere avond de stad in. Alleen wonen kan ik niet. Dan wordt het zuipen, zuipen, zuipen. Van tevoren wist ik niet of ik met een jongen of een meisje naar huis ging. Ik ben trouwens het typische voorbeeld van een biseksueel. Het is verrekt verrukkelijk om met een meisje naar bed te gaan. Maar op vrijdagavond 1 februari 1971 kwam ik in een bar die de Whoops heette, Patrick tegen. En meteen: This was it. We zijn al 23 jaar samen, dus dat was geen vergissing.

'Patrick dacht altijd dat het acht jaar zou duren. Een hoop mensen hebben het na zeven jaar wel gezien hebben in hun couple. Dan moet je een ander stadium in. Wij hebben dat heel goed opgelost door met andere mensen om te gaan. We hebben twee keer met een derde er bij geleefd. En ook een groter bed gekocht, dat was comfortabeler.'

Het Parijse appartement van Dave is gesitueerd in het sfeervolle arrondissement tussen de Bastille en de Place des Vosges. Voorlopig zijn de twee etages nog het centrum van zijn bestaan, maar de onroerend-goedportefeuille is volop in beweging. Het buitenhuis in de Perigord zal worden afgestoten. In ruil daarvoor komt een reeds verworven, maar nog te restaureren boerderij in de Luberon, het nationale park bij Avignon. Over tien jaar zal de robuuste bastide permanent worden betrokken.

Dave liet zich nooit naturaliseren tot Fransman: 'Een kwestie van cultural background, ik houd nog steeds van Multatuli en Theo Thijssen. Maar Nederland is te klein voor mij. Ik ben een nomade, reizen is echt iets heel belangrijks voor mij.'

Nu al ontsnapt hij regelmatig aan de drukte rond het tapis rouge. Met Patrick is het dan tijd voor de jaarlijkse trip naar de Verenigde Staten. 'Word ik in Amerika geweigerd in een nachtclub, dan vind ik dat heerlijk. Voor een week of twee, drie. Het vliegtuig heen mag American Airlines zijn, maar het vliegtuig terug, absoluut: Air France. Dan heb ik weer nodig dat ze zeggen, hé, daar zit Dave.'

De naam is een eigen vondst. '2 Samuel 1, vers 26! Toen David vernam dat Jonathan gestorven was in de strijd tegen de Filistijnen, sprak hij: De liefde die ik voor hem gevoel is mij meer waard dan de liefde voor mijn vrouw. Daarom wilde ik ook David heete. Toen ik in 1963 solliciteerde bij Phonogram voor een eerste platencontract, noemde ik mijzelf David Rivus Vitae. David Beek van het leven, naar mijn naam Levenbach. Ik kreeg een kort briefje met: 'We hebben besloten dat u Dave Rich gaat heten. Onder die naam heb ik gezongen tot ik in 1967 onder contract kwam bij Eddie Barclay. Hij besloot dat het kortweg Dave zou worden.'

Vorig jaar trad Dave 103 keer op. 'Dat kan ik wel zeggen, want de belasting weet het. Gala's, privé, arena's, door de municipalité gesponsoriseerde optredens en drie keer per jaar een cruise. Meestal is het de eenvoudige formule récital, Dave solo, soms met een plaatselijke vedette als voorprogramma.

'Optredens geven me een volledige, echt lichamelijke bevrediging. Het zijn bijna de allerbeste momenten in mijn leven. Ik zing nog steeds op dezelfde toonhoogte als vroeger, hoogstens is er van de boventonen iets af gegaan.

'Zo zie ik mezelf oud worden. In de zon. En vijf, zes keer per maand optreden om andere mensen hun jeugd te laten ophalen. Het goede van ouder worden is dat je je bewuster wordt van de wereld om je heen. Waarschijnlijk omdat anderen, veel vrienden, dood gaan.'

De carrière heeft een dalende lijn ingezet. 'Ik heb in geen zeven jaar meer in Parijs gestaan.' Een tweede jeugd als oude, rimpelige levenszanger ziet hij niet voor zichzelf weggelegd. 'Een nieuw niveau van expressie bereiken, dat is niet echt for me. Of je nou Bach heet of Picasso, Bach doet Bach en Picasso doet Picasso. En Dave doet Loiseau, dat is Patrick.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.