'Naar geslacht vragen is heel ouderwets'

Asha ten Broeke en Geerten Waling over geslachtsregistratie

Geen Mevr. en Dhr. meer op post van de overheid. De nieuwe coalitie wil zo genderneutraal mogelijk gaan werken. Goed idee?

Asha ten Broeke en Geerten Waling

Asha ten Broeke, Volkskrantcolumnist: 'Naar geslacht vragen is ouderwets'

'Ik heb me altijd verbaasd over het feit dat je voortdurend moet invullen of je een man of vrouw bent. Waarom hebben we die obsessie? Het geldt niet alleen voor ons contact met de overheid, maar ook voor bijvoorbeeld internetbestellingen. Slechts bij hoge uitzondering vraagt een webshop om niet je geslacht in te vullen.

Zelfs bij de Volkskrant is het niet mogelijk om een abonnement te nemen zonder in te vullen of je een man of vrouw bent. Normale zaken kunnen dan ineens heel ingewikkeld worden. Geslachtsregistratie is zelden relevant, dus het is goed dat de overheid dit beperkt.

Het grootste bezwaar is natuurlijk dat de overheid zich veelal baseert op officiële gegevens. Gevolg is dat iemand die al jaren of nog maar even als vrouw leeft, dan post ontvangt als meneer. Dat is niet netjes. De overheid geeft met het beperken van geslachtsregistratie het goede voorbeeld. Ik ben blij dat ze denkt: we hebben een voorbeeldfunctie. Misschien dat anderen zullen volgen, want geslachtsregistratie is heel ouderwets.

In het paspoort moet het geslacht nog wel vermeld worden, maar ik zie het ook als beleefdheidsmaatregel. Het is beleefd om geen aannamen te doen over de aanspreekvorm van een persoon als je niet weet hoe het zit. Het paspoort is een officieel document, dat een zekere vorm van controleerbaarheid moet hebben. Al kan ik me niet voorstellen wanneer dat relevant is: wanneer iemand je paspoort erbij pakt en tussen je benen gaat kijken.

Wat een volgende stap zou moeten zijn in de lhbti-emancipatie? Wat mezelf aan het hart gaat zijn verhalen van asielzoekers die vanwege hun homoseksualiteit zijn gevlucht en die aan mensonterende gesprekken worden onderworpen om te achterhalen of ze echt homoseksueel zijn. Nederland moet daarvoor de deur wagenwijd openzetten. Ik zou willen dat Nederland zich internationaal profileert als veilige haven.'

Geerten Waling, historicus: 'We moeten ophouden met luisteren naar gekwetste mensen'

'Ik ben niet zo conservatief dat we 'nee' moeten zeggen tegen zulke plannen, maar ik vraag me af: wie wordt er gekwetst door de benaming 'dames' en 'heren'? Kunnen die mensen niet bedenken dat die titels voor verreweg de meeste medeburgers wel opgaan en dat er niks gemeens mee wordt bedoeld? Bovendien is er geen andere biologische categorie naast mannen en vrouwen en gaat het om constructen die we zelf hebben bedacht.

Zoveel zaken kunnen als kwetsend worden ervaren. Dat wil niet zeggen dat we gekwetste mensen altijd direct hun zin moeten geven. Het is geen recht van elke minderheidsgroepering dat iedereen rekening met je houdt. Daar mag je een politieke discussie over voeren, maar we moeten er niet van uitgaan dat de schreeuwer altijd gelijk heeft. Gekwetst zijn is niet genoeg, je moet aantoonbaar in je rechten worden aangetast.

In deze moderne tijd schreeuwen minderheden om aandacht en rechten. Dat is vaak goed; ik ben een voorstander van emancipatie. Maar je moet rustig kijken wat die inhoudt en of aanpassing echt van maatschappelijk belang is. Gaat het daadwerkelijk om een miskenning van rechten of het bewust kwetsen van groepen?

Er gelden bovendien sociale conventies. Niemand weet meer hoe je een nette brief moet schrijven. Ik ben blij als ik eens een brief ontvang waarop staat: 'Geachte heer/mevrouw'. 'Beste meneer Waling', vind ik kwetsender dan dat er 'heer/mevrouw' boven staat. Dit zijn sociale conventies die te maken hebben met formaliteit, maatschappelijk verkeer en professionaliteit. Geachte 'voor- en achternaam' zal mogelijk voor problemen zorgen omdat de geautomatiseerde briefbestanden dan moeten worden aangepast.

Het is een verrotte discussie. We zouden de identiteitsdiscussie achter ons moeten laten en ons afvragen: is het nodig dat de overheid geslacht registreert? Vaak niet, vind ik. Maar ik snap niet dat de overheid, net als veel bedrijven, uit angst voor ophef en het kwetsen van kleine groepen direct tot drastische veranderingen overgaat. Als de overheid stelling neemt en zegt: 'Zo spreken wij burgers aan. Voor wie zich daar niet fijn bij voelt, spijt het ons. Het is niet kwetsend bedoeld', dan is het issue waarschijnlijk al van tafel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.