Opinie

'Minder lesuren per week, betere prestaties: waarom durft onze overheid dat niet?

Meer uren onderwijs zorgt voor betere schoolprestaties, althans dat denken bewindvoerders. Maar in Finland - Europa's nummer één - geven leraren juist minder les, schrijft columnist Aleid Truijens. 'Als je zes uur achtereen lesgeeft aan telkens dertig kinderen, wordt je optreden vast minder sprankelend.'

Beeld anp

Terwijl de meeste leraren door zonnige streken zwerven - wat wil je, zeven weken zomervakantie - voert de overheid een nieuwe 'urennorm' in voor het voortgezet onderwijs, per 1 augustus. De VO-raad heeft al laten weten dat zijn scholen de norm zullen negeren.

De regeling verschilt niet bar veel van de vorige: 1.040 lesuren per jaar. Vanaf het nieuwe schooljaar houden leerlingen in de eerste twee jaar vmbo, havo en vwo 1.040 uur les, vanaf de derde wordt dat 1.000 uur en in het examenjaar hoeven ze maar 700 uur op te draven (wat in de praktijk al zo was, na april hebben ze amper les). De zomervakantie wordt één week korter, van zeven naar zes weken; scholen mogen de vakantiedagen flexibeler indelen. Voortaan hebben middelbare scholieren 71 dagen vrij: 55 vakantiedagen, vier feestdagen en twaalf 'roostervrije' dagen. Nog altijd ruim veertien werkweken.

Voor de leraren verandert er helaas, behalve die ingeleverde zomerweek, weinig. Nog altijd zijn zij de kampioen lesboeren van de EU: 26 lesuren per week, volgens de OESO 15 procent meer dan het Europese gemiddelde. Maar ja, wij willen dat het niveau omhoog gaat, en we in elk geval niet verder zakken op de internationale PISA-rankings. Daarvoor is veel onderwijstijd nodig, voor leerlingen én leraren. Vanaf de voorschool, als ze twee zijn. Machtig veel uren rekenen en taal. Toch?

Minder les, betere score
De bewindvoerders beweren dat hardnekkig, enkele kabinetten lang, terwijl er geen schijn van bewijs is voor het verband tussen onderwijstijd en onderwijsprestaties. Integendeel. Stelselmatig zijn het in de PISA-onderzoeken de slechts scorende landen, zoals Italië, Griekenland en Portugal, waar kinderen en leraren de meeste uren maken. In landen aan de top - Korea, Japan en China, en Europa's eeuwige nummer één Finland - krijgen leerlingen veel minder les en geven leraren minder les.

Finse kinderen hebben maar 800 lesuren les per jaar, en tot hun zevende mogen ze lekker kleuteren. Ze hebben minder huiswerk dan andere Europeaantjes. Ze worden niet om de haverklap lastiggevallen met toetsen, wat hun leraren ontzettend veel werktijd aan vervelende administratie scheelt. Die leraar geeft hooguit vier uur per dag les, net als de leraren in het Verre Oosten. De rest van de werktijd hebben ze om voor te bereiden, na te kijken en hun vak bij te houden. Drammige overheidsmantra's als 'back to the basics' krijgen ze niet te horen. En hé, hun leerlingen doen het toch stukken beter.

Niet zo heel gek: als je zes uur achtereen lesgeeft aan telkens dertig kinderen, wordt je optreden vast minder sprankelend. Geen wonder dat vermoeide leraren hun leerlingen achter de computer laten werken of een filmpje laten zien. Elke keer wijst het OESO dezelfde constanten aan bij de landen die hoog scoren: goede leraren, hoogwaardige lerarenopleidingen en alle vrijheid voor leraren om hun werk naar eigen inzicht te doen.

Vier weken vakantie
Vorige maand stond er een opmerkelijk opiniestuk in NRC Handelsblad van Johannes Visser, leraar Nederlands. Vier weken zomervakantie was voor hem meer dan genoeg, schreef hij. Van die overige drie weken rustte hij niet beter uit. De dertien weken vakantie per jaar bleken evenmin te helpen om het hoge aantal burn-outgevallen in het onderwijs omlaag te brengen.

Visser begreep dat wel. Want in de weken dat hij wél werkt, moet hij krankzinnig veel doen. Hij had, verklapte hij, gelogen tegen zijn vrienden: hij had hun feestjes niet afgezegd omdat hij ziek was, maar omdat hij examens, leesdossiers en profielwerkstukken moest nakijken, elk avond, elk weekend (dat is lot van de leraar Nederlands, leraren gymnastiek en tekenen hebben daar geen last van - een raar taboe in vakbondskringen). Visser verzocht zijn collega's niet de barricaden op te springen voor de ingeleverde vakantieweek, maar wél voor spreiding van de werkdruk: minder lesuren per week, meer tijd om voor te bereiden en na te kijken. Zoals landen dat doen die goed zijn in onderwijs.

Less is more. Niet meer dat landerige gehang tot de laatste bel gaat die leerlingen en leraar van elkaar verlost. Intensiever contact tussen leraar en leerling, in levendige lessen die je bijblijven. Waarom durft onze overheid niet eens een begin daarmee te maken? 'Veel' is natuurlijk makkelijker te verordonneren dan 'beter'. En goedkoper. Ooit krijgen we de rekening wel gepresenteerd.

Aleid Truijens is columnist voor de Volkskrant.

 
Finse kinderen hebben maar 800 lesuren les per jaar, en tot hun zevende mogen ze lekker kleuteren. Ze hebben minder huiswerk dan andere Europeaantjes
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.