Column

'Mijn waarheid is dat de huidige gepensioneerden steeds armer worden'

In reactie op het stuk van Yvonne Hofs over het pensioenvraagstuk schrijft columnist Marcel van Dam dat zijn waarheid is dat er best redenen zijn om bezorgd en verontwaardigd te zijn voor de huidige gepensioneerden.

Marcel van Dam Beeld anp

Over de interpretatie van cijfers is te twisten, maar je moet wel weten wat ze meten. Zo concludeerde Martin Sommer uit een grafiekje, waarin was te zien dat de economische groei vanaf 1992 groter is geweest dan de toename van het beschikbare inkomen van de burger, dat 'steeds meer via de collectiviteit wordt verdeeld'. Dat bleek helemaal niet uit dat grafiekje. Hoeveel er 'collectief wordt verdeeld', wordt ieder jaar gepubliceerd door het CPB. In 1992 beliepen de collectieve uitgaven 56,9 procent van het bbp. Daarna zijn ze gedaald naar 45 procent bbp. In huidige termen: een verlaging met ongeveer 70 miljard euro per jaar. Na het uitbreken van de crisis in 2008 zijn ze vanwege de steun aan de banken, de negatieve economische groei en de oplopende werkloosheid, weer gestegen naar 50 procent. Altijd nog zo'n 40 miljard per jaar lager dan in 1992. Er wordt dus veel minder via de collectiviteit verdeeld.

Belastingschijven
Ander voorbeeld: Xander van Uffelen, schreef (Stekel, 23 september) dat ik 'al lang beweer dat bezuinigingen niet nodig zijn als de overheid de belastingschijven bevriest'. Dat heb ik nooit beweerd. Van Uffelen verwart de gebruikelijke jaarlijkse aanpassing van de belastingschijven aan de inflatie, en de aanpassing van de belastingschijven aan de gestegen koopkracht. De eerste aanpassing is terecht en gebruikelijk.

De tweede aanpassing is een veronderstelling in de CPB-modellen waarmee toekomstige tekorten worden berekend. Die tekorten (en 'noodzakelijke' bezuinigingen) stijgen daardoor met tientallen miljarden, hoewel zo'n aanpassing nog nooit heeft plaatsgevonden en er ook nooit toe is besloten. Dat beweer ik inderdaad al heel lang.

 
Mijn waarheid is dat de huidige gepensioneerden steeds armer worden, omdat ze door de overheid extra worden gekort, omdat hun pensioenen niet worden geïndexeerd en omdat hun pensioenen worden verlaagd.

Reactie op stuk Yvonne Hofs
In Vonk van 21 september zet Yvonne Hofs 'nu eens alle feiten over de pensioenen op een rij' zodat de onwetende gepensioneerden die 'waarheid niet langer ontkennen'. Haar waarheid komt er op neer dat de gepensioneerden steeds rijker worden en desondanks wordt een flink deel van hun pensioen betaald door mensen die werken, vanwege het pensioengat dat ontstond als gevolg van de hogere levensverwachting. Ook de oplopende kosten van de AOW als gevolg van de vergrijzing moeten door werkenden worden opgebracht.

Mijn waarheid is dat de huidige gepensioneerden steeds armer worden, omdat ze door de overheid extra worden gekort, omdat hun pensioenen niet worden geïndexeerd en omdat hun pensioenen worden verlaagd. Dat nieuwe gepensioneerden vaker een aanvullend pensioen hebben dat gemiddeld hoger is dan vroeger doet daar niets aan af. Dat nieuwe gepensioneerden ook vaker een eigen huis hebben dan vroeger het geval was, maakt huidige gepensioneerden ook niet rijker. Dat het vermogen van gepensioneerden met een eigen huis hoger is dan van werkenden zonder eigen huis of met een hoge nog niet afgeloste hypotheek is altijd zo geweest en zal altijd zo blijven, ook als Yvonne Hofs met pensioen is. De gepensioneerde die erin woont, heeft niets aan dat hogere vermogen, ook niet als zijn huis meer waard is geworden. Hij moet dan wel meer belasting betalen. Dat vermogen komt pas vrij als hij sterft en wordt dan overgedragen aan zijn kinderen. Weinig huidige ouderen hebben die mazzel gehad.

 
Dat het vermogen van gepensioneerden met een eigen huis hoger is dan van werkenden zonder eigen huis of met een hoge nog niet afgeloste hypotheek is altijd zo geweest en zal altijd zo blijven, ook als Yvonne Hofs met pensioen is.

AOW-premie bevroren
Het pensioengat, dat is ontstaan als gevolg van de hogere levensverwachting, is in 2010 verwerkt in de dekkingsgraad. Die is niet voldoende om aan de verplichtingen te kunnen voldoen, omdat de overheid pensioenfondsen verplichtte de actuele lage rente als rekenrente te gebruiken. Het werkelijke rendement van pensioenfondsen is veel hoger. Het ABP had over de laatste 20,5 jaar een gemiddeld rendement van 7,1 procent. En, Yvonne, als de rente stijgt daalt weliswaar de waarde van de vastrentende obligaties (aandelenkoersen stijgen dan meestal), maar daardoor stijgen ook de rekenrente en de dekkingsgraad.

Het is niet waar dat werkenden de stijgende kosten van de AOW moeten betalen. De AOW-premie is 16 jaar geleden bevroren. Omdat nieuwere generaties gepensioneerden een gemiddeld steeds hoger aanvullend pensioen hebben, kunnen die kosten uit extra belastinginkomsten van gepensioneerden worden betaald.

Yvonne Hofs schrijft: 'De 25-jarigen van nu zijn op het hoogtepunt van de welvaart geboren. Hun perspectief is nu: levenslang inleveren'. Dat is erger dan onwetendheid, het is onzin. Dat zou betekenen dat er in Nederland een eind is gekomen aan de technologische ontwikkeling en aan de productiviteitsstijging. Ik ken niemand die dat gelooft. Het CPB rekent voor de toekomst met een jaarlijkse koopkrachtstijging van 1,7 procent.

Marcel van Dam is socioloog en columnist voor de Volkskrant

 
Het is niet waar dat werkenden de stijgende kosten van de AOW moeten betalen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.