'Mijn filmpjes gaan niet over: ik ben een Marokkaan en ik ben zielig'

Land van afkomst: YousToub

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Vlogger YousToub (22): 'Ik was de eerste Marokkaan die zijn leven deelde op YouTube, dat was een gamechanger.'

Foto Linelle Deunk

Op zijn online sollicitaties kreeg Youssef Koukouh nooit een reactie. 'Ik ben vanaf mijn huis in Den Haag gaan lopen en bij iedere winkel naar binnen gegaan: kan ik hier werken? De enige waar ze ja zeiden was de Gamma.' Met het salaris kon hij een paar maanden later een goede telefoon kopen. 'De iPhone 5S, die kwam net uit. Ik zette er alles op: Facebook, Instagram, Snapchat. Daar zat verder geen gedachte bij, ik had geen plan om filmpjes te maken.'

Het was 2014. Na de 'minder, minder, minder'-uitspraken van Geert Wilders werd het onder Nederlandse Marokkanen een hype om op sociale media selfies te maken met hun Nederlandse paspoort in beeld. 'Dat wilde ik anders doen. Ik maakte een filmpje van mezelf met mijn paspoort, terwijl ik aan het dansen was op muziek. Dat deelde ik op Facebook met mijn vrienden. Het ging viral. Een week later had ik op Facebook tienduizend volgers. Drie maanden later waren het er vijftigduizend.'

Een jaar later verhuisde Youssef naar YouTube, waar hij de artiestennaam YousToub bedacht. 'Het begon professioneel te worden. Ik kon geld verdienen met advertenties voor bedrijven. Na de Gamma had ik een baantje bij de Action. Tot ik zei: waarom sta ik nog voor 300 euro per maand bij de Action?'

Nederlands
'Als ik allochtone vrienden meeneem naar een blank evenement, fluisteren ze na een paar minuten in mijn oor: we moeten weg hier.'

Marokkaans
'Op een opnamedag waar ik de enige mocro ben, vertel ik dat ik in mijn auto ben aangehouden door de politie. En zij zeggen: vreemd, dat gebeurt mij nooit.'

Rapper Boef
'Ik begreep wat hij bedoelde: mijn toekomstige vrouw ga ik niet vinden in een discotheek. Het is hypocriet, want hij is daar zelf iedere avond. Maar het ergste vond ik dat hij nu wordt geboycot.'

En toen?

'In het begin had ik alleen allochtone volgers. In dit land wonen 350 duizend Marokkaanse Nederlanders. Dat houdt een keer op, dan ben je aan het maximum. Ik moest extra culturen erbij pakken, anders kon ik niet doorgroeien. Het moest breder worden dan alleen de mocro van de buurt.

'Je had blije vloggers zoals Enzo Knol, die in de camera riepen: hé mensen, ik ga lekker de hond uitlaten. Ik wilde geen negativiteit of positiviteit, maar realiteit. Wat voor mij een gamechanger werd: ik was de eerste Marokkaan die zijn leven deelde. De meeste vloggers waren Hollands. Marokkanen denken: wat hier in huis gebeurt, daar hoeft de wereld niets van te weten. Ik liet zien: hoe staat een Nederlandse mocro in het leven? Voor nieuwe volgers was het exotisch, denk ik. Spannend. Mijn filmpjes gaan niet over: ik ben een Marokkaan, ik ben zielig, het is zo moeilijk en ik heb zo veel meegemaakt. Ze gaan over mijn leven. Dat ik moe ben of honger heb, of dat ik juist blij ben.'

Hoe groeide je op?

'Ik was 6 toen mijn moeder vond dat we van de Schilderswijk moesten verhuizen naar een andere buurt in Den Haag, Loosduinen. Ze wilde niet dat ik werd blootgesteld aan de verleidingen van de straat. In Loosduinen zat ik op een witte school en in het weekend ging ik naar mijn neven in de Schilderswijk. Ik zag hoe verschillend het was. Als je ruzie hebt met een Marokkaan, wordt het een soapserie. Hij schreeuwt: wat heb je me aangedaan? Een Hollander vraagt: kunnen we er niet over praten?

'In de Schilderswijk was de cultuur harder. Ze zeggen dat Marokkanen altijd hun grote broer erbij halen. Dat is ook echt zo. Als ik daar een pleintje op liep was het: wie ben jij? Hoe heet je? Waar woon je? Het was net een interview. Ik heb gezien dat jongens werden weggeschopt van een pleintje omdat ze uit een andere wijk kwamen. En dat waren gewoon Turken of Marokkanen onder elkaar hè. In Loosduinen was het: ga terug naar je eigen land. Op die pleintjes zeiden ze: ga terug naar je eigen buurt.

'Ik vertelde dat ik een neef was van die en die. Toen mocht ik blijven. Zo'n pleintje is het territorium van die jongens. Meer hebben ze niet, buiten hun wijk komen ze nooit. Mijn neef logeerde een keer bij me. Naar Loosduinen was: de eindhalte van de tram, dan de bus en nog een stuk lopen. Voor hem voelde het alsof hij naar Parijs ging. Om 8 uur 's avonds zei hij: kom, we gaan naar buiten. Hij dacht dat het was zoals in de Schilderswijk, waar iedereen op het pleintje staat. Ik moest aan hem uitleggen: hier is 's avonds niemand buiten.'

YousToub (Nederland, 1995) werd geboren als Youssef Koukouh. Sinds 2015 is hij actief op YouTube, waar hij 250 duizend abonnees heeft. Op Facebook heeft YousToub 155 duizend volgers en op Instagram 173 duizend. 'Of het adverteerders iets uitmaakt wat de afkomst is van mijn volgers? Nee. Het enige dat ze willen weten is: hoeveel zijn het er?' Verder is hij dj bij radiozender FunX en een van de presentators van de YouTube-zender #First bij Ziggo. De gemeente Den Haag betrekt YousToub bij op jongeren gerichte projecten.

Hoe ging het op school?

'Ik moest alles zelf uitvinden. Mijn moeder was 14 toen ze naar Nederland kwam, een paar jaar later ging ze al werken. Ze zei: wat moet ik jou leren, je weet alles beter dan ik. Op de havo deed ik alsof mijn moeder me hielp. Ik schaamde me. Het zou lijken alsof ze me verwaarloosde, terwijl dat niet zo was. Ze steunde me op een andere manier.

'Mijn vader was als volwassen man van Marokko naar Nederland gekomen, een paar jaar voordat ik werd geboren. Hij verdiende tweeduizend euro per maand. Veel geld. Het ging op aan de westerse cultuur, zeg maar. Drinken, hasj roken. Mijn vader hield niet van hoofdpijn. Iedere blauwe envelop verstopte hij onder het matras. Tot mijn moeder al die rekeningen zag. Mijn vader zei: dan ga ik toch terug naar Marokko? Hij heeft mijn moeder achtergelaten met 20 duizend euro schuld. Ik was anderhalf. In de schuldsanering hadden we 50 euro per week. Ik ben met mijn moeder samen gepakt voor zwart rijden. Iedere keer vroeg ik: moeten we geen kaartje kopen? Mijn moeder zei dan: wil je een kaartje kopen of wil je straks brood kunnen eten?

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met zangeres Hind Hakki (Marokkaans) enondernemer Ahmet Eraslan (Turks).

Foto Linelle Deunk

'Dit gebeurt in veel Marokkaanse gezinnen. Mannen die veel kinderen maken, nog jong zijn en dan weglopen. Het is een taboe om te vertellen dat je vader er niet meer is. Ik kende een jongen die zei: mijn vader is dood. Later kwam ik erachter dat zijn ouders gescheiden waren. De gedachte bij die jongens is: als je vader weg is, moet er iets mis zijn met je moeder. Aan de vader kan het niet liggen, want hij is de man. De vader is de kostwinner, hij moet het regelen. En de vrouw moet luisteren. Maar het kan net zo goed aan de man liggen. In de Doubletstraat, de hoerenstraat in Den Haag, heb ik Marokkaanse mannen met grote baarden naar buiten zien komen.'