'Mierenneukerij' bepaalt sfeer Cyprus-missie

Slechts honderd meter scheiden Turks- en Grieks-Cyprioten van elkaar bij de observatiepost van rode baret J. Huis. Als de strijdende partijen het weer in hun bol krijgen, kunnen de soldaten van de Luchtmobiele Brigade horen hoe de Cyprioten elkaar voor 'Ali' of 'Marco' uitschelden....

Van onze verslaggever

Stieven Ramdharie

NICOSIA

Elke ochtend kijken soldaat Huis (26) en zijn collega's uit over de heuvels in het Turkse deel waar langs de hellingen een enorme Turkse vlag is aangebracht. Vergezeld van de tekst 'Ik ben trots om Turks te zijn'. En omdat de Luchtmobiel Brigade nieuw is in de VN-bufferzone tussen beide partijen, wordt ze deze weken uitvoerig getest. Want hoe krachtdadig is de Nederlandse soldaat van de VN-vredesmacht Unficyp?

Huis werd deze week op de proef gesteld door een Grieks-Cypriotische soldaat die het waagde zijn wapen te spannen. Huis: 'Er waren te veel soldaten op die Grieks-Cypriotische post. Toen ik riep dat dat niet mocht, begon hij meteen te dreigen. Gelukkig is het die nacht goed afgelopen maar zo'n situatie kan hier makkelijk uit de hand lopen.'

De drie jaar lange Cyprus-missie kan weleens een testcase worden voor de rode baretten, toch zo vaak gepresenteerd als het paradepaardje van de landmacht. Het wapenincident is het ernstigste voorval waarmee de Nederlandse soldaten in zo'n korte tijd te maken kregen. Buiten de normale pesterijtjes dan waarmee ook de 1150 Argentijnse, Britse en Oostenrijkse VN'ers dagelijks worden geconfronteerd.

De Nederlandse uitzending komt op een moment dat de spanningen op het sinds 1974 verdeelde eiland hoog oplopen. Niet in het minst door de aangekondigde plaatsing door de Grieks-Cyprioten van Russische S-300 luchtdoelraketten. Turkije heeft aangekondigd dat te zullen verhinderen. Medio juni landden voor het eerst Turkse en Griekse F-16's op het eiland als blijk van machtsvertoon. Kom daarom bij grenadier K. van Geijlswijk (19) niet met verhalen over Cyprus als 'vakantie-missie'.

'Van mijn vrienden kreeg ik dat in het begin steeds te horen', zegt de soldaat in de bufferzone bij Nicosia. 'Dit is geen vakantie. De spanning hangt hier in de lucht. En het is hard aanpakken. In drie dagen heb ik slechts zes uur geslapen. De mooie stranden heb ik tot nu toe niet eens gezien.'

De 97 rode baretten patrouilleren, samen met de Britten, in een gebied rond Nicosia dat zo'n veertig kilometer lang is. Op sommige plekken is de bufferzone, die ontstond na de Turkse invasie van 1974, maar een paar meter breed. De Nederlanders zien erop toe dat Turks- en Grieks-Cyprioten het bestand naleven en elkaar niet in de haren vliegen.

In het afgelopen halfjaar telde de VN-macht ruim zevenhonderd incidenten in het gebied; variërend van schoten en illegale bouwactiviteiten tot het verplaatsen van zandzakken. Sinds luchtmobiel in de Britse sector aanwezig is, waren in het gebied al honderd schendingen te betreuren.

Want beide partijen tornen voortdurend aan de bestandslijn. Vanuit zijn toren op het terrein van een verlaten papierfabriek, zag korporaal M. Goorman een Turkse F-16 en een helikopter de zone binnendringen. Evenals voertuigen van beide partijen. Vanuit zijn post zijn de vele kapotgeschoten huizen, fabrieken en boerderijen in de bufferzone te zien. Elke dag maakt Goorman keurig een rapport en meldt hij de schendingen aan het VN-kantoor. 'Of ik dit frustrerend werk vind? Nee, onze taak is waarnemen en melden. Meer niet.'

In een kapotgeschoten buitenwijk van Nicosia, nu omgedoopt tot boobytrap village vanwege de mijnen, erkent sergeant E. Lukkenaer (30) volmondig dat Cyprus een totaal andere missie is dan Bosnië. 'Je moet je hier druk maken om een zandzak of olievat dat een meter vooruit wordt geschoven. Het komt op de buitenwereld kinderachtig over, maar dit is de realiteit hier. En wij zitten er middenin.'

'Miereneukerij', zo noemt soldaat D. Teuben (20) de pesterijtjes. Na een maand in de bufferzone, waar dagenlange diensten van twaalf uur in een slopende hitte van rond de veertig graden worden gedraaid, is Teuben niet onder de indruk van de vele schendingen. 'Het gebeurde zo systematisch dat het duidelijk was dat ze ons wilden uitproberen. Maar als je meteen de teugels strak aanhaalt, dan weten ze waar hun grenzen zijn. Het is een spel.'

Teuben en de andere soldaten klagen opvallend genoeg niet over de warmte waarin gewerkt moet worden. In de Westelijke Sahara, waarnaar Nederland 250 mariniers wil sturen, zal de hitte nog erger zijn. Terwijl bezoekende militairen uit Den Haag klagen , rijden de soldaten gewoon hun fietspatrouille. 'Het valt nu wel mee', betoogt luitenant J. Hubbers (23). 'Je lichaam moet langzaam wennen. Na een maand voel je het al niet meer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.