'Met de Brexit neemt achterkamertjespolitiek toe'

De eerste Britse spijtoptanten hebben zich verenigd en pleiten voor een nieuw referendum. Weet je pas wat je hebt wanneer je het verliest? Robbert Baruch, lobbyist, voormalig PvdA-politicus en bedenker van de campagne 'Europa, best belangrijk' over de Brexit en het imago van de Europese Unie.

Robbert Baruch Beeld Avi Goodall

Hebben politici en lobbyisten in Brussel inmiddels hun wonden gelikt?
'Nee, absoluut niet. Er heerst een enorme onzekerheid over de gevolgen van een Brexit op de korte en lange termijn. Wanneer zal het Verenigd Koninkrijk artikel 50 in werking gaan stellen? En welke van de zes of zeven varianten zullen ze kiezen om de samenwerking met de EU vorm te geven? Meer praktisch zijn er de Britse ambtenaren van de Europese Commissie die zich afvragen wat er met hun baan zal gebeuren. Vijf procent van de Europese ambtenaren is Brits, onder de hogere ambtenaren is dat zelfs 15 procent. Er zal een uitsterfbeleid moeten komen, zodat de ambtenaren qua nationaliteit de deelnemende lidstaten evenredig blijven vertegenwoordigen.'

Op uw blog schrijft u dat er sprake is van een volstrekt idiote situatie.
'Inderdaad. We hebben dit nooit eerder meegemaakt. In de kranten roepen politici van alles en nog wat, maar eigenlijk heeft niemand een idee wat er precies gebeuren moet. Zelfs het Brexit-kamp heeft er niet over nagedacht. Dat is toch ongelooflijk?! Sommige Engelsen gaan zich nu pas afvragen wat de EU nu eigenlijk doet.'

Om duidelijk te maken wat de EU precies doet, bedacht u twaalf jaar geleden de niet geheel onomstreden campagne 'Europa. Best belangrijk.'. Kunnen we constateren dat die campagne niet het gewenste effect heeft gehad?
'Er was en is niets mis met die campagne. Strategisch stond en staat de strategie als een huis. Uit onderzoek bleek dat 15 procent van de burgers idolaat van Europa was, 15 procent wilde er niets mee te maken hebben, en de overgrote meerderheid had er nooit zo bij stil gestaan. Op die laatste groep wilden wij ons richten door duidelijk te maken hoe belangrijk Europa is. Dicht bij huis - kijk eens hoe veilig je tandenborstel is - maar ook op grotere schaal: sinds de Tweede Wereldoorlog leven we in vrede. Voor de Europese geschiedenis is dat laatste hoogst uitzonderlijk.'

Toch sloeg de campagne niet aan.
'De voorstanders van Europa hebben de campagne vanaf het begin af aan belachelijk gemaakt. Zij zeiden: 'Hoezo is Europa best belangrijk? Europa is héél belangrijk'. De tegenstanders vonden het propaganda en de middengroep waar we ons op richtten, liet niet van zich horen. Wat nog altijd ontbreekt, en daar zijn vooral landelijke politici schuldig aan, is dat niemand uitlegt wat de brede scope van Europa is. Niemand heeft het erover dat de Turkse en Marokkaanse gastarbeiders naar Nederland kwamen omdat onze industrie opbloeide doordat de Europese markt openging.'

Zou de Brexit een blessing in disguise kunnen zijn voor het imago van de EU? Je krijgt pas door welke voordelen het lidmaatschap biedt als je die voordelen dreigt te verliezen, zoiets?
'Dat is onzin. Dat zou net zoiets zijn als je auto eerst total loss rijden en je dan opeens beseffen hoe fijn je die auto vond. Het enige positieve dat de Brexit met zich meebrengt, is dat we ons in Europa misschien eens wat meer gaan verdiepen in wat de EU precies inhoudt. Voor de rest is de schade enorm. Dat één van de grootste en belangrijkste partners zich terugtrekt uit de EU is afschuwelijk. De ontzettend complexe processen die een Brexit met zich meebrengen, zullen het stereotype beeld van een bureaucratisch en ondoorzichtig Brussel alleen maar bevestigen. Het realiseren van een Brexit zal jaren duren en kost ontzettend veel geld. Bovendien: als de Britten willen, kunnen ze het hele proces traineren tot in 2020. Dan zijn er nieuwe verkiezingen in Verenigd Koninkrijk en kunnen de Engelsen alsnog de Brexit naast zich neerleggen omdat het een raadgevend referendum was.'

U bent behoorlijk pessimistisch. Sommige Europese politici zijn juist opgetogen dat ze eindelijk van de Britten af zijn en nu een stap vooruit kunnen zetten richting de ever closer union.
'Ik zie inderdaad vooral de nadelen van een Brits vertrek. Het democratisch functioneren van de EU zal alleen maar complexer worden. Er zal meer in achterkamertjes gewerkt worden en mijn soort mensen - de lobbyisten- krijgt meer macht. Als directeur van een Brits bedrijf belde je voor de Brexit met een Britse Europarlementariër om iets gedaan te krijgen, nu moet je een lobbyist inhuren die parlementariërs van andere lidstaten moet gaan beïnvloeden.'

Dit is aflevering 741 van de Nieuwsbreak, het nieuwsinterview van de Volkskrant, elke dag om 16.00 uur online.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.