'Mensen kijken niet echt, maar klikken alleen'

Reportage Tekenen in het Rijksmuseum

Wie van kunst wil genieten, kan zijn smartphone beter thuislaten, vindt het Rijksmuseum. Bezoekers kregen dit weekeinde een schetsboekje en een potlood om beter te leren kijken.

Een jongen ligt te tekenen voor Rembrandts Nachtwacht. Beeld Julius Schrank

Tekenen is Antje Dolleman (73) uit Friesland niet vreemd, ze deed vroeger niet anders. Als kind schetste ze met een stukje rode dakpan haar eerste tekeningen op stoeptegels, later tekende ze vooral dieren. Nu zit ze met een schetsboek en een potlood in het Rijksmuseum een schilderij na te tekenen. Het wil alleen nog niet echt lukken. 'Klopt geen reet van. Hartstikke scheef getekend.'

Dit weekend is de #hierteekenen-campagne van het Rijksmuseum begonnen, bedoeld om het gebruik van smartphones in musea te ontmoedigen. Volgens directeur Wim Pijbes 'beseffen we in ons vluchtige leven niet altijd hoe mooi iets kan zijn.' Door te tekenen, leren bezoekers beter te kijken naar de schoonheid van kunst en geschiedenis, is de gedachte.

Bij binnenkomst krijgen bezoekers gratis tekenmateriaal met kleine opdrachten mee. Buiten wappert een banier met een groot rood kruis door een zwarte camera. Dat is bedoeld als een knipoog, zegt woordvoerster Frouke Jorna. 'We worden alleen maar geleefd door media en mobieltjes. Mensen klikken klikken klikken, maar kijken niet echt. Wij zeggen: probeer langer dan een paar seconden naar kunst te kijken. Je ziet dan zoveel meer.'

Bezoekers kregen dit weekeinde een schetsblokje en een potlood in het Rijksmuseum in Amsterdam. Beeld Julius Schrank

'Vreselijke rotdingen'

Goed initiatief, vindt Dolleman. Ze wijst naar de twee vrouwen die naast haar op het bankje zitten. Ze zijn al tijdje druk aan het tikken op hun smartphones, ze kijken nauwelijks op van hun beeldschermpjes. 'Ik word gek van die verschrikkelijke rotdingen', zegt ze. 'Nergens voor nodig. Mijn familie zit ook de hele dag aan die telefoontjes gekluisterd om spelletjes te spelen.'

De familie Essaoui uit Leiden is speciaal voor de tekenactie naar Amsterdam gekomen. Het is druk in de zaal waar Rembrandts Nachtwacht hangt, maar de Essaoui-kinderen hebben het nauwelijks door. Ontspannen zitten ze op de grond over hun tekeningen gebogen om een opdrachtje in het schetsboekje uit te voeren. Andere bezoekers lopen behendig om het groepje heen. Kijk door je oogharen, adviseert het boekje. 'Zo zie je de lichte delen goed. Teken het schilderij na, in alleen lichte en donkere kleuren.'

Naoufal (13) en Zohra (12) tonen trots het resultaat van hun inspanningen. De kinderen hebben netjes alle opdrachten uitgevoerd, zeven in totaal, maar Naoufal is eigenlijk vooral voor de Nachtwacht gekomen. 'Ik heb het schilderij al eens eerder in het echt gezien. Maar door het tekenen kijk ik beter naar de details.' Hij zegt nu beter te snappen hoe licht en schaduw werken. 'Heel mooi.' Ja, zegt Zohra. 'Dit is veel leuker en leerzamer dan alleen even kijken.'

Kinderen maken opdrachten in het Rijksmuseum in Amsterdam. Beeld Julius Schrank

'Te druk'

Lang niet iedereen in het gebouw is aan het tekenen geslagen. Cristina (36) uit Engeland geeft toe dat ze nog niks geschetst heeft. 'Ik vind het een interessant initiatief en ik snap het idee, maar bij veel schilderijen is het te druk. Er is ook niet overal zitplaats om rustig te zitten.' Ze hoopt nog een keer terug te komen naar het Rijks, op een doordeweekse dag.

De Nederlandse Cobie (23) vond het interessanter om de bezoekers in het museum te schetsen. Ze laat een schets zien van een stelletje dat voor een schilderij staat, met datum en een handtekening. 'Het zou wel grappig zijn als het museum niet alleen materiaal uitdeelt, maar ook wat schetsen verzamelt.' Dat klinkt als een leuk idee, reageert woordvoerster Jorna. 'Maar dat doen we al in een andere vorm. Bezoekers kunnen in weekenden, op woensdagmiddag en tijdens vakanties eigen schetsen tekenen op blanco ansichtkaarten en bij ons achterlaten. Die hangen we dan op in de Picknick, de ruimte waar bezoekers kunnen eten en drinken.'

Op een bankje met zijn rug naar De bedreigde zwaan van Jan Asselijn zit Maurice (22), een student Productdesign uit Nigeria. Het is een van de weinige rustige plekken in het gebouw. Tekenen tijdens het observeren vindt hij te veel gedoe. Liever schetst hij de contouren van de zwaan nadat hij die in zich heeft opgenomen. 'Die pose is zo krachtig. Ik stelde mezelf de vraag wat de schilder heeft gedaan om die kracht zo goed uit te drukken. En nu stel ik mezelf de vraag hoe mij dit kan inspireren voor eigen werk.'

Het tekenen is voor Maurice ook een manier om even bij te komen van alle indrukken die hij vandaag heeft opgedaan in het museum, zegt hij. 'Ik was net in de zaal met kunst over de trans-Atlantische slavernij. Dat heeft me echt geraakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.