'Meer vernieuwing is hard nodig in het boekenvak'

Ontwerpbureau Vruchtvlees over do's en don'ts van een cover

Een omslag kan een boek maken of breken. Zes ontwerpers over hun vak en het geheim van een goede cover. Vandaag: Vruchtvlees.

De ontwerpers die Vruchtvlees oprichtten, vanaf links: Roman Stikkelorum, Michael Danker en Rindor Golverdingen. Beeld Marie Wanders

Natuurlijk verkoopt een goed boek uiteindelijk zichzelf, maar het plaatje is wat mensen onthouden. Op de volle boekentafel in de winkel helpt het dat die bontgekleurde zonnestralen op de cover van Haruki Murakami (De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren) ergens een luikje in het geheugen openen.

'Een plaatje gaat over gevoel, dat kun je als boekontwerper toevoegen', zegt Rindor Golverdingen (31). Hij is een van de drie oprichters van het Haagse ontwerpbureau Vruchtvlees. Het trio schudde zes jaar terug het boekenlandschap op samen met het tijdschrift Das Magazin en daarna uitgeverij Das Mag. 'Das Mag doet dingen anders. De uitgeverijwereld is, uhm hoe zeg ik dat: nogal behoudend.'

Das Magazin financierde zijn start in 2011 met crowdfunding en heeft nu een oplage van 6.000. En Vruchtvlees - toen vers van de Haagse kunstacademie - ging aan de slag met de omslagen voor Das Mag, waar auteurs als Jelle Brandt Corstius en Lize Spelt publiceren. 'Het omslagbeeld moet op een directe manier communiceren met de lezer. Zonder dat het plat wordt.' Dat de cover afwijkt van wat mensen verwachten, helpt in het gevecht dat boeken moeten leveren om de aandacht: Vruchtvlees maakt vrijwel altijd gebruik van illustratieve elementen. Zelden bevat de omslag alleen typografie.

Voor op Het beste van Nederland (Rik Zaal) integreerde Vruchtvlees een verkavelingskaart van de Beemster met de kleurvakken van Mondriaan. 'Niet alle lagen van het ontwerp hoeven in een klap duidelijk te zijn', zegt Golverdingen. 'Bij Murakami begrijp je pas bij lezing dat de kleuren op de omslag verwijzen naar de vrienden van de hoofdpersoon.'

Hoe moet het verder met het boekenvak? 'Meer vernieuwing is hard nodig. De generatie van twintigers en dertigers moet je op een totaal andere manier benaderen. De meeste uitgeverijen zijn stil blijven staan.'

Vruchtvlees

Vruchtvlees werd in 2008 opgericht door Rindor Golverdingen, Roman Stikkelorum en Michael Danker. Er werken twaalf mensen. Vruchtvlees maakt digitale toepassingen en identiteiten voor onder meer de VPRO, het online Literatuurmuseum, voordekunst, Theater Rotterdam, deBuren (Brussel) en Das Mag. Het werk van Vruchtvlees kreeg in 2016 een aantal European Design Awards.

Logisch universum

Vruchtvlees doet sinds een jaar nog nauwelijks boekomslagen. 'Het is wel eervol, maar de verdiensten zijn beperkt en we willen graag nadenken over complexere vraagstukken. Een omslag is minder dynamisch dan een online-omgeving met oneindig veel mogelijkheden.' Zo hebben ze in 2016 het nieuwe onlineplatform opgeleverd van het Letterkundig Museum (literatuurmuseum.nl).

'In zeker opzicht werkt het bij een onlinemuseum net als bij een cover: dat je een verhaal terug moet brengen tot een gevoel, een beeld, dat communiceert. Maar bij een huisstijl moet bovendien alles logisch in een stramien vallen. Zodat voor de lezer een logisch universum ontstaat. Dat vergt een wat meer analytische benadering.'

Zijn er keiharde do's and don'ts bij het maken van een omslag? 'Het plaatje moet ook op postzegelformaat overeind blijven, anders is het niet inzetbaar op sociale media.' En voor de rest: 'Er zijn niet veel regels. Een oude ontwerperswijsheid zegt: groen schrikt kopers af. Maar als je onderzoekt wat daarvan waar is, blijkt dat ontwerpers groen mijden omdat het druktechnisch vaak slecht te beheersen is. Niet omdat lezers er een hekel aan hebben.'

Marlies Visser: 'Ik ben blij met de computer als gereedschap, maar ik houd van handmatig drukken.' Lees hier de vorige aflevering terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.