'Meer Merkel dan Macron' bij informeel diner Europese regeringsleiders

Ordening als EU-koers

Met te veel roadmaps raak je de weg kwijt. Die conclusie trokken de Europese regeringsleiders tijdens hun diner donderdagavond in Tallinn. Na het recente spervuur aan ideeën over de toekomst van de EU uit Brussel (van voorzitter Juncker van de Europese Commissie) en Parijs (president Macron) kiezen de leiders voor ordening. Eerst afmaken wat al op tafel ligt, dan kijken wat verder nodig is.

De Europese regeringsleiders aan tafel in Talinn. Foto afp

Hoed u voor de grootse vergezichten, waarschuwde premier Rutte vrijdag. 'Niet hele olifanten beloven en dan met een klein muisje komen aanwandelen.' Ook de Litouwse president Grybauskaité maande haar collega's Europese visies niet te verwarren met 'luchtspiegelingen'. De Duitse bondskanselier Merkel daarentegen prees de plannen van Macron, die ze op hoofdlijnen deelt. 'Europa kan niet stil blijven staan.'

Aan verwachtingen geen gebrek, bij aanvang van het diner. Voor het eerst na de speeches van Macron en Juncker (méér Europa) en de Duitse verkiezingen, troffen de leiders elkaar in de Estse hoofdstad om de toekomst van de Europese Unie te bespreken. Een informeel diner, dus zonder vastomlijnde agenda en voorgekookte conclusies, iets wat bij Europese diplomaten tot nervositeit leidt. 'Laat het bootje niet kapseizen', was het advies dat tafelgastheer EU-president Tusk van zijn adviseurs kreeg.

Macron en Merkel hadden hun inbreng afgestemd in een tête-à-tête voorafgaand aan het diner. De Franse president herhaalde zijn eerder deze week gelanceerde voorstellen voor een 'soeverein Europa' waarvan de eurolanden het kloppende hart zijn; met legers die samen optrekken en met een echt Europees asielbeleid. Merkel benadrukte een 'hoge mate van overeenstemming' tussen Parijs en Berlijn maar zeer belangrijke 'details' moeten nader worden bekeken. Dat gebeurt pas als ze een nieuwe regering heeft waaraan vermoedelijk de eurosceptische liberalen deelnemen.

Rutte had eveneens vooraf met Merkel overlegd. Dat hij tijdens het diner als een van de eersten het woord kreeg, was volgens betrokkenen geen toeval. Nu Groot-Brittannië uit de EU vertrekt, is Nederland de vertolker van het (noordelijke) liberaaleconomische geluid aan tafel. Rutte verwelkomde de ideeëngolf van Macron en Juncker ('goede bouwstenen') om vervolgens op de rem te trappen. Niet meewaaien met de 'Europese lente' - 'ik ben niet zo'n romantische politicus die allerlei dingen in de lucht voelt hangen' - maar stap voor stap bezien wat nodig is. 'De EU is voor mij geen doel op zich maar een middel naar meer groei en veiligheid', aldus de premier na afloop van het diner.

Rutte en andere leiders wezen op de Bratislava Roadmap, krap een jaar geleden door de leiders opgesteld als het antwoord van de EU27 na het Britse besluit de EU te verlaten. De beloften daarin over het indammen van de migratiestromen, samenwerkende defensie-industrieën en eerlijker handel, zijn nog niet ingelost. Die uit de Verklaring van Rome dit voorjaar (veiliger en socialer Europa) evenmin.

Bij de koffie kreeg Tusk dan ook de opdracht binnen enkele weken in kaart te brengen hoe de oude wensen en nieuwe ambities met elkaar verbonden kunnen worden. Oftewel: eerst gelijk loon voor gelijk werk van gedetacheerden regelen, daarna pas verder praten over een Europees minimumloon. Eerst het faillissementsfonds voor banken van financiële reserves voorzien, daarna een debat over een Europese minister van Financiën.

'De leidersagenda 2017/2018', noemde Tusk het vrijdagmiddag. 'Geen kwantumsprong voorwaarts van de EU', concludeerde een EU-diplomaat na afloop van het leidersdiner. 'Het was toch meer Merkel dan Macron.'