Opinie

'Mark Rutte gaat naar Europa, als het aan Angela Merkel ligt'

De kans is groot dat Rutte Van Rompuy opvolgt als voorzitter van de Europese Raad. Hij ligt goed bij de andere regeringsleiders, denkt Hanco Jürgens.

Van Rompuy en Rutte. Beeld anp

Het lijkt velen te zijn ontgaan deze zomer, maar premier Rutte maakt een grote kans om Herman Van Rompuy op te volgen. Rutte zelf ontkent: hij is niet gevraagd en niet in de markt. Maar Rutte ligt goed in de markt bij andere regeringsleiders. En dat is wel iets om rekening mee te houden. Als de Europese regeringsleiders het met elkaar eens worden, is er nauwelijks nog een weg terug.

Volgens de Italiaanse krant La Repubblica is Mark Rutte de favoriet van de machtigste vrouw van Europa, van Angela Merkel. Dat Rutte daadwerkelijk door Merkel is gepolst voor de functie, bevestigde ook de doorgaans goed geïnformeerde Paul Jansen in De Telegraaf. Jansen heeft uit kabinetskringen vernomen dat Merkel het 'in haar hoofd' had zitten, maar dat Rutte de boot heeft afgehouden omdat hij van zijn tweede kabinet een succes wil maken. Dat Rutte niet in de markt is voor de functie zegt weinig.

Skip my name
Ook Herman Van Rompuy was niet in de markt. Hij heeft minstens drie keer serieus geprobeerd zijn kandidatuur te torpederen: 'zoek iemand anders' en 'skip my name', zei hij in de hoop de functie te ontlopen. Maar toen hem op het laatste moment te kennen werd gegeven dat er consensus was bereikt over slechts één persoon voor deze functie kon hij niet meer terug.

Tot nog toe was de Deense premier Helle Thorning-Schmidt in beeld voor de functie, maar zij heeft twee nadelen. Denemarken is geen euroland en Thorning-Schmidt is sociaal-democraat. Het eerste punt schijnt voor François Hollande een probleem te zijn, het tweede voor Merkel. Als christen-democraat kan Merkel goed opschieten met sociaal-democraten, maar als het niet hoeft, kan ze ook heel goed zonder.

Heeft Mark Rutte wel de juiste papieren? In de komende jaren staat er veel op de agenda, maar één punt bovenal: de positie van Groot-Brittannië. Frankrijk en Duitsland hebben er alle belang bij om dit land binnen boord te houden, zonder nu meteen grote concessies aan de Britten te hoeven doen. Merkel heeft goede ervaringen met het benoemen van mensen die goed liggen bij 'probleemlanden'. Vaak kunnen zij veel beter dan Duitsland zelf hun invloed doen gelden. Dat geldt voor Draghi bij de ECB, maar ook voor Lagarde bij het IMF. Rutte is bevriend met Cameron. Zijn visie op de EU als een markt ligt goed bij de Britse Conservatieven. Cameron kan dus helemaal niets inbrengen tegen een mogelijke benoeming van Rutte als opvolger van Van Rompuy. Sterker nog, hij zou het moeten toejuichen.

Frankrijk gaat alleen akkoord met de benoeming van Rutte als het land zelf een belangrijke post krijgt toebedeeld. En dat lijkt te gebeuren. De Duitse minister van financiën Wolfgang Schäuble heeft vorige week al gezegd geen bezwaren te hebben tegen een kandidatuur van de ervaren Franse sociaal-democraat Pierre Moscovici als begrotingstsaar, als opvolger van Olli Rehn. Wanneer daarnaast ook Lady Ashton wordt opgevolgd door een sociaal-democraat, bijvoorbeeld de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Federica Mogherini, is de weg vrij voor een Nederlandse liberaal.

Mocht Rutte inderdaad benoemd worden, dan blijft de vraag of het Nederlandse kabinet dit overleeft. Dat lijkt me geen enkel probleem. Het kabinet heeft de belangrijkste maatregelen doorgevoerd en is bezig met het formuleren van een nieuwe missie. Halbe Zijlstra heeft in de afgelopen jaren laten blijken te beschikken over een goede dossierkennis en een juist politiek instinct. Hij kan Rutte gerust opvolgen. Misschien kan ook Diederik Samsom zijn imago wat oppoetsen, mogelijk zelfs als nieuwe minister voor energie.

Hanco Jürgens is wetenschappelijk medewerker bij het Duitsland Instituut Amsterdam

Tot nog toe was de Deense premier Helle Thorning-Schmidt in beeld voor de functie, maar zij heeft twee nadelen. Denemarken is geen euroland en Thorning-Schmidt is sociaal-democraat. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.