... maar het beetje water heeft grote gevolgen

AMSTERDAM - Rotsblokken op Mars brokkelen honderd keer zo snel af als tot nu toe werd gedacht, ontdekten onderzoekers van de Universiteit Utrecht. Dat komt door de aanwezigheid van water.


De ontdekking is gedaan door Tjalling de Haas, onderzoeker van puinwaaiers op aarde en Mars. Puinwaaiers zijn brede lagen van zand, grind en rotsblokken, afgezet door water onder aan steile hellingen van kraters.


De Haas heeft recente satellietopnamen onderzocht van een waaier bij een zuidelijke krater op Mars, die bestaat uit meerdere 'lobben'. Telkens als er door kleine klimaatschommelingen meer water aan de oppervlakte van Mars was, konden nieuwe modderstromen ontstaan. Die vormden nieuwe lobben, die gedeeltelijk over elkaar vloeiden. De buitenste lobben zijn de oudste, de binnenste die er deels bovenop liggen de jongste.


'Op de opnamen van de jongste lob zie je rotsblokken van 4,5 meter doorsnede', zegt De Haas. 'Maar op de oudste zie je er geen.' Omdat de opnamen een resolutie hebben van 0,25 meter, betekent dit dat de grootste rotsblokken in de buitenste lobben hooguit 25 centimeter groot zijn.


Eerdere berekeningen over de leeftijd van de lobben hebben laten zien dat deze hooguit een miljoen jaar oud zijn. 'Dit betekent dat het afbrokkelen van de lobben dus binnen een miljoen jaar moet zijn gebeurd', zegt De Haas. 'Dat is heel snel, bijna een factor honderd sneller dan je zou mogen verwachten onder normale omstandigheden op Mars.' De verklaring: de aanwezigheid van een klein beetje water.


De Haas baseert zijn conclusie op onderzoek dat hij in de Atacamawoestijn in Chili deed. Een klein beetje zout in de poriën van rotsformaties zet uit als het in contact komt met water, dat bijvoorbeeld door mist wordt aangevoerd. Als vervolgens de mist verdwijnt, verdampt het water en krimpt het zout. Als dit proces zich herhaalt, wordt de erosie van het gesteente versneld. 'Op basis van de snelheid waarmee het gesteente op Mars afbrokkelt, denken we dat er de afgelopen miljoen jaar meerdere keren water aan de oppervlakte van Mars is geweest', zegt De Haas, wiens conclusies zijn gepubliceerd in Geophysical Research Letters.


In augustus gaat De Haas met een groep onderzoekers naar Spitsbergen om te onderzoeken hoe puinwaaiers zich ontwikkelen in koude en natte regio's. In de herfst worden puinwaaiers nagebootst in het lab in Utrecht. Met dit onderzoek, dat wordt gevolgd in de serie 'Ware Wetenschap' van de Volkskrant, proberen de onderzoekers te achterhalen in welke periode er water op Mars was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.