'Live via satelliet' is nu 50 jaar een fenomeen

AMSTERDAM - De dorpspomp werd deze week vijftig jaar geleden mondiaal. De eerste commerciële communicatiesatelliet, de Telstar 1, werd op 10 juli 1962 in de ruimte gebracht. De kunstmaan verzorgde de eerste transatlantische telefoongesprekken en tv-uitzendingen.


Een dag na de lancering verzorgde Telstar 1 de eerste gelijktijdige tv-uitzending aan beide zijden van de Atlantische Oceaan. Het waren beelden van een zachtjes wapperende vlag bij een satellietstation in Andover (Maine). Die werden verstuurd naar een Franse radioschotel bij Pleumeur-Bodou, in Bretagne. De satelliet was betaald door Bell Labs, een Amerikaans telecombedrijf, en de Britse en Franse posterijen.


De eerste uitzending was een besloten test. Voor het grote publiek voltrok het wonder zich pas een kleine twee weken later. Zij zagen fragmenten van een honkbalwedstrijd, een toespraak van de Amerikaanse president John F. Kennedy en live-beelden uit Amerikaanse en Europese steden. In Nederland zond de publieke omroep NTS het programma uit.


De Telstar 1 kon 600 telefoongesprekken tegelijk verwerken en één tv-signaal, in zwartwit. Uitzendingen duurde maar 20 minuten. Dan was de kunstmaan door de draaiing van de aarde weer buiten bereik geraakt van de grondstations. Het duurde ruim 2,5 uur voor de Telstar 1 weer een signaal kon doorgeven.


De huidige communicatiesatellieten hebben positie op een vast punt boven de aarde. De grootste leverancier van satellietcommunicatie, Intelsat in Luxemburg, heeft een vloot van 52 kunstmanen. De jongste generatie kan meer dan 120 duizend telefoongesprekken tegelijk doorgeven of drie tv-uitzendingen in kleur.


Dankzij opvolgers van Telstar 1 was de wereld in 1963 getuige van de begrafenis van paus Johannes XXIII en die van president Kennedy. Het onderschrift 'live via satelliet' werd een bekend fenomeen voor de tv-kijker.


Communicatiekunstmanen gaan tegenwoordig een jaar of vijftien mee. Telstar 1 legde na zes maanden het loodje. De satelliet werd slachtoffer van proeven met atoombommen vlak voor de lancering. Daardoor was de stralingsgordel rond de aarde extra geladen. Die deeltjes ontregelden de transistoren van de Telstar 1.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.