'Links en rechts leven beide in een illusie als het over migratie gaat'

Gerald Knaus bedacht de EU-Turkijedeal

Het klappen van de formatie op migratie straalt af op heel Europa, zegt Gerald Knaus, de architect van de EU-Turkije-deal over vluchtelingen.

Beeld anp

Het is onbegrijpelijk dat Nederland er niet in slaagt het compromis te vinden tussen veiligheid en menselijkheid, zegt Gerald Knaus na het klappen van de formatie op het onderwerp migratie. Knaus is oprichter van de denktank European Stability Initiative (ESI) en de architect van de EU-Turkije-deal die in maart 2016 de vluchtelingenstroom naar Griekenland deed opdrogen. 'Links leeft in de illusie dat je menswaardige asielopvang kunt blijven bieden zonder strikte grenscontroles, rechts leeft in de illusie dat je migratie kunt controleren zonder legale alternatieven te bieden. Deze mislukking straalt af op heel Europa, terwijl Nederland juist het voorbeeld had kunnen geven voor een duurzame migratievisie op de toekomst. De stroom uit Turkije is gestremd, maar uit Libië steken meer migranten dan ooit over; en meer mensen dan ooit verliezen hun leven in de Russische roulette op zee. Het is in ieders belang deze menselijke drama's te stoppen en tegelijkertijd meer veilige migratiemogelijkheden te bieden.'

Waarom legale migratie? Wat veel Nederlanders betreft komt er gewoon een hek om Europa?

'Het is een groot misverstand om te denken dat dit kan. Rechts populisme verkoopt echt een fantasie. Hoe hoger de muur, hoe meer mensenhandel. Ook op de Balkan floreert de mensensmokkel uit Griekenland en niemand weet wie er dan binnenkomt. Er hoeft maar één terrorist tussen te zitten. In Italië zijn dit jaar al meer dan 60 duizend illegalen uit Libië overgestoken, hoofdzakelijk economische migranten uit West-Afrika die geen recht hebben op humanitaire bescherming. Maar niemand wordt teruggestuurd, ze verdwijnen direct in de illegaliteit en vallen ten prooi aan uitbuiting of prostitutie. Daar is niemand in Europa bij gebaat.'

Om die reden willen VVD en CDA dus een vergelijkbare deal sluiten met Afrikaanse landen. Het werkte in Turkije, dan is dat toch een goed idee?

'Met Libië noch Niger vallen afspraken te maken over het reguleren van migratiestromen. Nog los van de bestuurloosheid van Libië, er is geen enkel belang in die landen om mee te werken want iedereen profiteert van mensenhandel en -uitbuiting. De enige oplossing is afspraken maken met de landen van herkomst zoals Nigeria en Senegal over het verplicht terugnemen van afgewezen asielzoekers. Dan moet je er wel wat voor teruggeven: namelijk legale mogelijkheden om in Europa te studeren en te werken.'

'Ik weet alleen dat ik mijn valse paspoort moet vernietigen zodra ik in Duitsland ben geland' (+)

Elke Syriër in Istanbul weet dat een boottocht naar Europa sinds de Turkije-deal tot niets leidt. Wie de smokkelaars kan betalen, stapt nu met een vals paspoort op het vliegtuig. 'Ik moet mijn baard afscheren, dan lijk ik meer Europees.' Lees hier het artikel.

Hoe voorkom je dat mensen dan nog steeds ook illegaal naar Europa proberen te komen?

'Door een strikt signaal af te geven: elke migrant die geen recht heeft op asiel wordt linea recta op het vliegtuig terug gezet. Dat ontmoedigt smokkel wel. Dat lukt alleen als Europa eindelijk investeert in functionerende Europese asielloketten in Griekenland en Sicilië. Migranten moeten binnen een paar weken na aankomst uitsluitsel krijgen over hun asielmogelijkheden. Dan moeten ze niet blijven hangen, maar meteen terug. En Europa moet zijn beloftes inlossen en meer vluchtelingen laten overkomen uit Griekenland en Turkije. Zolang de EU met loze beloftes blijft komen en landen niets concreets te bieden heeft, wordt het ook nooit wat met de onderhandelingen met Afrika en blijven de bootjes komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.