'Leg niet de hele rekening bij de patiënt'

Over de gezondheidszorg wordt in Den Haag alleen gedacht in termen van geld, vindt CDAwoordvoerder Buijs. Hij mist visie op de lange termijn....

'Het is hier Moskou aan de zee.' 26 Jaren als huisarts te Goes en nu alweer vijf jaren in de Tweede Kamer hebben Siem Buijs alleen maar gesterkt in deze overtuiging. 'De zorg in Nederland is georganiseerd conform de ouderwetse Sovjet-planeconomie. En iedere econoom weet dat dit leidt tot geldverspilling en slechte hulp', zegt de woordvoerder gezondheidszorg van het CDA.

Een witte jas in een blauwe zetel, zo voelde hij zich aanvankelijk in de Kamerbankjes. Een figurant in wat hij zelf ooit 'de Muppetshow' noemde. De gewenning heeft toegeslagen, maar er is nog steeds – 'gelukkig' – ergernis. 'Er wordt hier ontzettend veel gepraat, vooral over details.'

Wat Buijs zegt te missen is visie, beleid met een houdbaarheidsdatum die een halve kabinetsperiode overschrijdt. 'We weten dat de komende tien jaar het aantal demente ouderen verdubbelt. We weten dat de komende vijf jaar het aantal diabetici verdubbelt en het huisartsentekort oploopt. Maar wat politici doen is stilzitten met de handen over elkaar. Ik praat al vijf jaar lang met ministers over de calamiteiten van de dag.'

Op Prinsjesdag ligt er een pakket dagverse bezuinigingen van twee miljard euro op tafel, mede door u opgesteld. Minder vergoedingen voor de pil, ivf-behandelingen en de thuiszorg, meer eigen risico. Is dat de visie van de grootste regeringspartij?

'Als dit het hele verhaal is van het kabinet, ben ik daar ontevreden over. Eenzijdig de rekening bij de patiënten leggen, stuit bij mij op grote bezwaren. Als je snijdt in het ziekenfondspakket, moet je ook de verkokerde organisatie van de zorg met al zijn wetjes en bureaucratie aanpakken. Anders gooi je goed geld weg in oude structuren. Het zou mij zwaar tegenvallen als minister Hoogervorst en staatssecretaris Ross dat niet oppikken.'

Wat maakt de politiek zo apathisch als het gaat om veranderingen in de zorg? 'De overheid denkt alleen in termen van geld. Dat is kortzichtig. Jarenlang is er beknibbeld op het aantal opleidingsplaatsen voor huisartsen, nu zijn er dus te weinig, waardoor patiënten naar de duurdere polikliniek hollen. Goedkoop is duurkoop. Ik durf te stellen dat investeren in zorg geld oplevert. De zorg moet financieel ontketend worden. De ziekenhuisdirecteur van nu denkt: hoe red ik mijn budget, in plaats van: hoe red ik mijn patiënt.'

Dat klinkt als miljarden extra voor de zorg.

'Het hoeft niet duurder. Kijk naar België waar zowel ziekenhuizen als verzorgingsinstellingen twee keer zoveel productie leveren voor hetzelfde geld als in Nederland of nog minder. In een rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en het ministerie wordt aangetoond dat het mogelijk is met evenveel geld meer mensen te helpen. Ik kan het niet uitleggen dat ziekenhuis A 30 procent meer vrouwen met borstkanker helpt dan ziekenhuis B, bij gelijke aantallen personeel. Dat in de ene instelling 5 procent van de patiënten kampt met doorligwonden en in de andere 30 procent. Dat röntgenfoto's dubbel worden gemaakt. Er is volgens mij een besparing van 10 procent (ruim vier miljard euro) mogelijk door meer efficiëntie.'

Hoe ziet het zorgstelsel van 'minister Buijs' eruit?

'Dat begint met de kunst van het loslaten. De overheid moet op afstand. Zij is verantwoordelijk voor drie hoofdtaken: de bereikbaarheid, dus voldoende ziekenhuizen en artsen en ambulances die tijdig arriveren; de kwaliteit, met strenge controles; en de betaalbaarheid door een premieheffing die de zwakkeren ontziet.

'De uitvoering van de zorg moet meer een kwestie van ondernemerschap worden. Ziekenhuizen krijgen geen vast budget meer maar worden afgerekend op hun prestaties. Idem voor de huisarts: afrekenen per bezoek in plaats van de huidige vaste jaarlijkse vergoeding voor ziekenfondspatiënten. Dat leidt alleen maar tot onnodig doorverwijzen naar dure ziekenhuishulp, omdat de arts er toch niets aan verdient.'

Waar stopt het recht op zorg?

'Voor zorg die in het basispakket zit, geldt geen enkele grens. Je kunt niet medio oktober zeggen: sorry, maar de nieuwe heupen zijn op. Wat er in dat basispakket komt, moeten we opnieuw vaststellen. Het huidige ziekenfonds is te veel een 'schadepakket', gericht op ziektebestrijding. Ik pleit voor een systeem waarin de economische voordelen van goede zorg en preventie worden meegewogen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.