'Kritiek WAO-plan makkelijk en onterecht'

Piet-Hein Donner, voorzitter WAO-commissie, vindt bezwaren van VVD en Centraal Planbureau getuigen van ouderwets denken...

'Natuurlijk is het concept-advies van de Sociaal-Economische Raad over de WAO nog niet voldragen. Het is een akkoord op hoofdlijnen. De kritiek is dan ook erg gemakkelijk en deels onterecht', zegt Piet-Hein Donner.

Donner, lid van de Raad van State, was voorzitter van de commissie die in mei 2001 een advies presenteerde over een nieuwe opzet van de WAO. De Sociaal-Economische Raad (SER) van vakbeweging, werkgevers en kroonleden werkt nu aan een advies over de praktische invoering van dat voorstel. De onderhandelaars hebben een akkoord gesloten, nu moet de achterban spreken. Als de SER in maart het advies heeft vastgesteld, neemt het kabinet een standpunt in. In de formatie moeten knopen worden doorgehakt.

'Het is toch mooi', zegt Donner, 'dat er nu twee adviezen liggen volgens dezelfde hoofdlijnen. Invoering leidt vanaf het eerste jaar tot minder instroom. Slechts op onderdelen lopen we uiteen.'

Zijn commissie en de SER-onderhandelaars willen de WAO alleen handhaven voor duurzaam volledig arbeidsongeschikten. De SER wil de uitkering voor deze groep echter verhogen. Beide commissies willen dat de werkgever bij ziekte tenminste twee jaar lang salaris doorbetaalt en er op toeziet dat ieder die nog kan werken, weer aan de slag gaat. Lukt dat niet dan kan ontslag volgen.

Voor wie door een handicap in inkomen achteruit gaat, wil de Sociaal Economische Raad een loonaanvullingsuitkering. Die vult het verschil gedeeltelijk aan. Werkgevers moeten zich daar verplicht voor verzekeren. De WAO-commissie stelde echter voor dat die aanvulling tijdelijk zou zijn. De inkomensachteruitgang zou de werknemer prikkelen naar positieverbetering te streven.

- Critici verwachten een enorme toeloop op de hogere uitkering aan volledig arbeidsongeschikten.

'Dat gaat uit van de doctrine dat zo'n stormloop met keuringen niet is tegen te houden. Uitgangspunt van de voorstellen is nu juist dat in de meeste gevallen de problemen voor de keuring worden aangepakt en dat het dus niet tot keuring komt.

'Bovendien, als we niet zouden kunnen vaststellen of iemand volledig duurzaam arbeidsongeschikt is, dan is elke arbeidsongeschiktheidsverzekering onmogelijk. Want rond elke grens ontstaat druk.'

- Nog een grens is ontslag. Is dat een goedkope manier voor verzekeraar en werkgever om van hun verplichtingen af te komen?

'Voor ontslag moet aantoonbaar alles zijn gedaan om werk te vinden voor betrokkene. Ook dit is een grens waarover kan worden getwist. Dat zal misschien de eerste jaren extra drukte geven. Overigens is die grens is er nu ook al. Ook nu worden WAO'ers na twee jaar verzuim ontslagen. Maar dat wordt nauwelijks aangevochten. Die mensen zitten immers al in de WAO. In de nieuwe opzet wordt de bewijslast zwaarder en worden de belangen groter.

'Maar het moet niet zo zijn dat werkloosheid voor werkgever en verzekeraar goedkoper is omdat het dan niet tot een loonaanvullingsuitkering komt. Dan zou de verzekeraar er belang bij hebben dat betrokkene niet meer aan het werk komt omdat hij anders toch moet gaan uitkeren.'

- SER-kroonlid en VVD'er Linschoten ziet niets in het plan. Hij ziet meer in de strafpremie voor de werkgever als een werknemer in de WAO terecht komt. Van de VVD mag iemand pas voor WAO in aanmerking komen als jaren is gewerkt en hij minder dan de helft van het oude inkomen kan verdienen. Hoe beoordeelt u dat?

'Werkgever en werknemer krijgen nu pas de rekening als de werknemer in de WAO zit. Dat is te laat. De werkgever krijgt de strafpremie, de werknemer het WAO-gat, de uitkeringsverlaging. In de voorstellen grijpen de prikkels op elkaar in. Werknemer en werkgever worden tegelijk aangemoedigd hetzelfde te doen. Dat is een fundamenteel andere benadering. Een referte-eis schrapt de WAO voor flexwerkers. De VVD denkt de instroom zo terug te dringen met 20 procent. Dat staat in geen verhouding tot 75 procent minder in het SER-plan.'

- Het Centraal Planbureau twijfelt aan de verminderde instroom en wil expliciet horen dat werknemers met psychische klachten niet in de WAO komen.

'Er is geen reden tot uitsluiting. Klachten over stemmingswisselingen, burnout of depressies kunnen heel reëel zijn. Maar in de huidige opzet van Ziektewet en WAO worden dergelijke problemen versterkt. Wat begon als verzuim om andere reden, eindigt vaak in verzuim om psychische reden. Mensen met dergelijke reële klachten worden vaak volledig afgekeurd. Je bent depressief of je bent het niet. Vrijwel ieder die bij de problematiek is betrokken, is het erover eens dat bij adequaat ingrijpen, voorkomen kan worden dat de klachten tot arbeidsongeschiktheid leiden. Nu wordt gewacht met werkhervatting tot iemand beter is. Dat versterkt het ziekteproces. Met alle betrokken medische beroepsgroepen is afgesproken dat terugkeer naar werk en herstel gelijk op moeten lopen. Dat moet sporen.

'Het CPB kijkt met de huidige WAO in de hand naar harde, meetbare verschillen. Het gaat juist om een nieuwe opzet. Daar moeten ze zich in verplaatsen. Dan is misschien het lastig dat niet alles tevoren meetbaar of voorspelbaar is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.