'Kom niet aan ontwikkelingshulp'

Het viel hem rauw op het dak: Nederland dreigt te gaan korten op ontwikkelinghulp. Dat zal zeker gevolgen hebben voor de kindersterfte in Afrika, zegt Bill Gates.

Als Bill Gates lobbyt bij de president in het Witte Huis voor een hogere bijdrage aan ontwikkelingshulp en op 'kan niet' stuit, noemt hij graag het voorbeeld van Nederland. 'Zelfs een klein land, mijnheer de president, slaagt erin 0,7 procent van zijn bbp aan ontwikkelingshulp te geven. Al veertig jaar lang. Niet alleen in goede tijden maar ook in slechte tijden.'


Dat de huidige Nederlandse regering daaraan dreigt te tornen, is hem rauw op het dak gevallen. 'Het is een democratische beslissing. Maar ik wil het Nederlandse volk wijzen op de consequenties.' Gates (57) legt een directe relatie met de kindersterfte in Afrika. 'Dat is in tien jaar verminderd van 12 naar 8 miljoen per jaar. Dat moet naar 4 miljoen. Maar als de voorbeeldnatie Nederland nu afhaakt, dan zullen andere landen dat ook kunnen doen.'


Bill Gates is sinds 2008 uitsluitend actief als filantroop. De Bill & Melinda Gates Foundation is de grootste particuliere donor ter wereld. Speerpunten zijn betere gezondheidszorg in de Derde Wereld -- en het verminderen van extreme armoede.


Hoe verontrust bent u over de politieke verwikkelingen in Nederland op dit moment?


'Nederland maakt een groot verschil, niet alleen door zijn generositeit, maar ook door de keuze van de projecten. Dankzij Nederland worden arme boeren geholpen die daardoor genoeg te eten hebben en kunnen vaccins worden gekocht waarmee levens worden gered. Het was het allereerste land dat erin slaagde de bijdrage voor ontwikkelingssamenwerking boven de 0,7 procent van het bbp te brengen. Maar we hebben nooit gedacht dat er ook wel eens een land weer onder de 0,7 procent zou zakken. Dat zou zeer teleurstellend zijn.'


Nederland is een succesverhaal op ontwikkelingsgebied. Waarom?

'Zelfs als er in Nederland in economisch slechte tijden werd bezuinigd dan werd de hulp aan de allerarmsten in de wereld ontzien. Nederland was een betrouwbaar land.'


U heeft premier Rutte in januari in Davos gesproken.

'Ja, dat klopt. Ik heb geen enkel signaal van hem gekregen dat er aan de bijdrage voor ontwikkelingssamenwerking zou worden getornd nadat het vorig jaar van 0,8 naar 0,7 procent van het bbp is gebracht.'


Wat is het gevolg als Nederland zijn bijdrage voor ontwikkelingssamenwerking halveert?

'Pak de 'dodenkaart' van Afrika erbij en kijk wat de effecten zijn. We heben de kindersterfte terug kunnen brengen van 12 naar 8 miljoen per jaar. We willen verder gaan naar 4 miljoen. We hebben een nieuw malariabestrijdingsprogramma op stapel staan. We willen meer medicijnen voor aidspatiënten kopen. Daar is geld voor nodig.''


Welke accent legt Nederland?

'Nederland heeft in ontwikkelingshulp prioriteit gegeven aan investeringen in voedselveiligheid, hygiëne en landbouw. De Nederlandse hulp is altijd slim en meetbaar geweest, in tegenstelling tot andere landen die er in de Koude Oorlog vooral vrienden mee wilden kopen.'


Waarom is 0,7 procent zo belangrijk? Misschien is meer efficiency nodig.

'Als je een vaccin koopt om iemand anders zijn leven te redden, dan doen we dat tegen de laagste prijs. Elke duizend dollar minder aan ontwikkelingshulp betekent een dode meer. Het is geen kwestie van efficiency, maar van de bereidheid er meer geld in te steken.


Het streefcijfer van 0,7 procent is veertig jaar geleden afgesproken en alleen vijf landen in Europa hebben het gehaald. Is het niet onrealistisch?

'Nee, het is realistisch. Als de mensen die in Afrika sterven bij ons in de buurt leefden, zouden we veel verder gaan dan 0,7 procent. Dan zou het zeker 1 procent worden.'


Nederlanders zullen zeggen: laat de de VS en Japan - die doen nog geen 0,2 procent - maar eens meer doen.

'Dat moeten ze ook doen. En dat zeg ik elke keer als ik in Washington en in Tokio ben. En dan noem ik daar de naam van Nederland.'


In veel ontwikkelingslanden gaat het nu beter dan met Westerse landen.

'Wat in China is gebeurd, is een ongelooflijk verhaal. Ze hoeven geen hulp meer en geven nu ook hulp. Maar in Afrika staan we nog pas aan het begin. Jaarlijks sterven alleen een miljoen kinderen aan malaria daar. En, geloof mij, een dood kind is een tragisch verhaal.'


Misschien moeten particulieren meer doen.

'De bijdrage van particulieren is klein in vergelijking met die van de overheden. Meer dan 90 procent komt van regeringen: een totaalbedrag van 130 miljard dollar. Slechts 10 procent komt van particulieren. Wij schenken drie miljard per jaar. '


U bent de op één na rijkste man van de wereld met een vermogen van 48 miljard dollar. Misschien zegt mijnheer Wilders: laat mijnheer Gates maar wat meer geven.


'Ik heb aangekondigd alles weg te geven. Als hij dat wil, dan wordt hij op zijn wenken bediend. Ik wil hem graag een keer meenemen naar Afrika en hem laten zien dat je een leven kunt redden met 1.000 dollar.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.