'Knap verwarrend, al die rare akkoorden'

Rima KhcheichTony Overwater..

amsterdam Zes jaar na Oriënt Express werkt de Libanese zangeres Rima Khcheich opnieuw samen met het Yuri Honing Trio. Dit keer lijken de rollen echter omgedraaid, want de nieuwe cd Falak wordt gepresenteerd als een plaat van Khcheich. Waarom eigenlijk niet als vervolg van Oriënt Express?

In de lobby van haar Utrechtse hotel legt Khcheich, net aangekomen uit Beiroet, uit dat het om een heel ander project gaat: ‘Oriënt Express was een eerste ontmoeting en een wederzijdse muzikale verkenning. Er werd vrij geïmproviseerd op oude melodieën, zonder vaste arrangementen. Daardoor had het project een hoog jazzgehalte. Deze nieuwe plaat is meer Arabisch.’ Bassist Tony Overwater, met wie Khcheich sinds Oriënt Express geregeld als duo optreedt, vult aan: ‘Oriënt Express was een project van het Yuri Honing Trio met gasten en dit is een plaat van Rima, waaraan wij hebben meegewerkt.’

Khcheich over haar achtergrond: ‘Ik ben geschoold in de klassieke Arabische zangkunst en had vóór mijn ontmoeting met deze muzikanten zelfs vrijwel nooit naar jazz geluisterd. Ik was gewend om te zingen met een orkest dat precies dezelfde melodie volgt. Dus al die rare akkoorden en tegenmelodieën waren voor mij knap verwarrend.’

Is de overstap de andere kant op net zo lastig?

Overwater: ‘Veel jazzmusici denken van niet en vinden dat ze best iets ‘Arabisch’ kunnen spelen, maar dat is dan meestal een slap aftreksel. Wat het echt moeilijk maakt, is dat binnen een stuk soms viermaal wordt gewisseld van maqam (toonladder). Toen wij met Oriënt Express begonnen, moesten we eenvoudige stukken kiezen met één maqam, zonder kwarttonen en met een simpel ritme. Het heeft ons jaren gekost om al die maqams onder de knie te krijgen. Maar onderschat niet wat Rima heeft moeten leren, want zingen met harmonie is voor haar minstens zo moeilijk.’

Khcheich valt hem bij: ‘In een Arabisch orkest speelt de bas eigenlijk alleen ritme, en toen ik met Tony als duo ging optreden, was het een hele opgave om al zingend naar de bas te luisteren, omdat die heel andere lijnen volgt.’ Overwater: ‘Als we samen optreden in de Arabische wereld, krijgen we vaak als commentaar dat zij en ik twee verschillende soorten muziek maken, alleen maar omdat ik in mijn arrangementen een harmonische structuur volg en niet gewoon de melodie.’

In welk opzicht is de muziek op Falak anders dan op Oriënt Express?

Overwater: ‘Je kunt niet meer spreken van jazz of Arabische muziek. We nemen de muziek waar Rima van houdt als vertrekpunt en proberen die zo mooi mogelijk te laten klinken. Dat betekent dat we wel westerse invloeden inbrengen, maar niet opzettelijk. Bovendien speelt nu gitarist Maarten van der Grinten een heel belangrijke rol. Omdat hij als enige een echt harmonisch instrument bespeelt, moest hij arrangementen maken die Rima’s melodieën intact laten, compleet met kwarttonen en maqamstructuur, en toch harmonisch functioneel. Daarin is hij uitzonderlijk goed geslaagd. Als Arabische muzikanten aan het harmoniseren slaan, gaat het meestal nergens heen, dus dit is echt een novum.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.