'Kleed je als Braziliaan; draag versleten sportschoenen'

Sportverslaggever Mark Misérus (@misérus) beleeft in Brazilië zijn eerste WK. Dagelijks blogt hij over het toernooi en het land. Vandaag de ongeremde, lange brij van vooroordelen waardoor de verslaggever al voor vertrek werd bedolven.

'Een schrijnend exposé van krottenwijken en van daklozen, die overal en nergens tegelijk leven.' Beeld epa

Het WK voetbal in Brazilië, dat is óók het toernooi van de vooroordelen. Een ongeremde, lange brij van vooroordelen waardoor de verslaggever al voor vertrek werd bedolven. Van op niets gebaseerde meningen, van goed bedoelde waarschuwingen en uit paniek voortgekomen raad.
Kijk goed om je heen. Ga niet in je eentje 's avonds laat over straat. Pak het liefst een taxi. Draag geen horloge en sieraden. Neem zo min mogelijk geld mee als je je tussen de mensen begeeft.

De reisgids raadt zelfs aan om je 'als Braziliaan te kleden' en versleten sportschoenen te dragen. Uitgerekend die had de schrijver dezes niet in zijn koffer gestopt voor vertrek naar Rio de Janeiro. Bovendien valt hij, zelfs al zou hij zich als Braziliaan proberen te kleden, genadeloos door de mand met zijn 1 meter 85 en Hollands blonde haardos.

Al die zorgen en voorzorgen, ze zijn te begrijpen. Brazilië is, voorzichtig gezegd, niet het veiligste land ter wereld om als toerist heen te gaan. Er zijn nogal wat berovingen, want veel Brazilianen zijn arm en verdienen een habbekrats van het Nederlandse minimumloon.

Een rit naar het stadion in Salvador is ook een schrijnend exposé van krottenwijken en van daklozen, die overal en nergens tegelijk leven. In Fortaleza was, tussen strand en vijfsterrenhotel, een jong stel tussen het vuilnis van alledag tegen elkaar in slaap gevallen. Ze hadden een versleten dekentje om zich heen geslagen.

Onheil bleef hen niet bespaard
Vreemd goud blinkt meer dan binnenlands zilver. En de toestroom van toeristen, vooral uit Amerika en Argentinië, is de laatste weken enorm geweest. Het onheil bleef hen niet allemaal bespaard.

In Salvador sloegen zakkenrollers toe toen een Nederlandse menigte opging in wilde extase, na de stunt tegen Spanje. 'Tientallen' zouden er op het door de FIFA ingerichte supportersplein zijn beroofd, hoewel onduidelijk is waar dit cijfer vandaan komt. Een aantal zakkenrollers werd gelukkig gearresteerd, maar niet allemaal.

Zakkenrollers en tasjesdieven: ook dat is het WK in Brazilië, kennelijk. Intussen vinden in de vele sloppenwijken van Rio en São Paulo nog steeds moorden plaats, want de drugshandel gaat ook gewoon door als Arjen Robben in het zestienmetergebied door een Mexicaan onderuit wordt gehaald. Of als de Algerijnen dikke tranen wenen na hun hartverscheurende uitschakeling door de Duitsers.

Maakt dat Brazilië een onveilige plek om te zijn? Nee. Sterker nog: het is er volgens de Brazilianen veiliger dan ooit in de twaalf steden waar werd en wordt gevoetbald. Natuurlijk blijft dat niet voor eeuwig zo, want na de finale in het Maracanã op 13 juli zal het merendeel van de agenten van de straten verdwijnen - om over twee jaar bij de Olympische Spelen in Rio weer op te duiken.

De politiemacht die dit WK werd opgetrommeld om de toeristen te beschermen - of ze tenminste dat gevoel te geven - is enorm, soms op het ridicule af. In Brasilia waren er een paar honderd agenten te zien tijdens de wandeling naar het hotel vanaf Estadio Mané Garrincha, waar zojuist Ghana en Portugal hadden gespeeld. Tot op een paar kilometer was de omgeving van het stadion afgegrendeld voor ander verkeer dan FIFA-bazen en politieagenten zelf, die vrijelijk konden scheuren op hun snelle motorfietsen.

Het zag er belachelijk uit, maar het is vermoedelijk precies zoals de FIFA het graag wil. Die heeft geen zin in gedonder met opgeschoten en door alcohol benevelde supporters zonder kaartjes in de buurt van de stadions. Dan maar lege vijfbaanswegen, voorbehouden aan de motoragenten en vips, in hun geairconditioneerde shuttlebussen.

Gevaar loop je er als journalist niet, in die quasi gemilitariseerde no drive-zones. Of je je er nu als Braziliaan kleedt, als Mexicaan of als Volendammer: beroofd worden is er onmogelijk. Wie dagelijks vanuit zijn door de FIFA aangewezen hotel de FIFA-shuttlebus instapt naar het door de FIFA aangeklede stadion, en ook zo weer teruggaat, kan bar weinig overkomen.

Nogal saai
Dat is fijn en nogal saai tegelijk. Het avontuurlijke lonkt namelijk, overal in Brazilië. De mensen zijn er aardig en benieuwd naar de verhalen die je als Europeaan te vertellen hebt. De meesten zijn nog nooit buiten hun eigen land geweest, want dat is zo groot als een werelddeel. Bovendien belet de armoede hen om andere plekken te ontdekken dan de randen van hun eigen woonplaats.

Ze zijn behulpzaam en alert, mocht gevaar dreigen. 'De rits van je rugzak staat open', waarschuwde een vrouw in de wachtrij voor de metro in São Paulo. Het vakje was bewust leeg gelaten - de belangrijke spullen zitten veilig achter een slotje opgeborgen - maar met haar bedoeling was niets mis.

Voor alle duidelijkheid: we kijken allemaal enorm goed uit onze doppen hier. We lopen nog niet in twee sloten tegelijk. We gaan niet met een geladen geldbuidel bij nacht en ontij het strand op. We hebben al jullie adviezen ter harte genomen, alhoewel een vooroordeel niet helemaal bleek te kloppen.

Dat Nederlands elftal, dat doet het toch een stuk beter dan gedacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.