'Kaddafi verstopte zich als een rat'

Muammar Kaddafi noemde de opstandelingen in 'zijn' Libië ratten. Maar uiteindelijk was het Kaddafi zelf die zich in zijn laatste uren verstopte als een rat; in een rioolbuis, vol afval en viezigheid.

De laatste schuilplaats van Muammar Kaddafi. Foto reuters

'Hij noemde ons ratten', zegt een 27-jarige opstandeling, naast de stinkende rioolbuizen waar Kaddafi werd gevonden. 'Kijk waar wij hem vonden'.

Het verhaal van de opstandelingen, video's en de plek waar de oud-leider van Libië gevonden werd, vertellen het verhaal van de laatste uren van de verdreven dictator.

Vluchtpoging
Kort voor het ochtendgebed vertrekt Kaddafi met een paar dozijn bodyguards en het hoofd van zijn leger, dat feitelijk al niets meer voorstelde, uit Sirte. Voor een laatste vluchtpoging richting het westen. Ver kwamen ze niet.

De NAVO, om precies te zijn een Frans Mirage-toestel, valt het konvooi aan om ongeveer half acht 's ochtends onze tijd, maar de organisatie weet dan niet of Kaddafi bij die aanval om het leven is gekomen.

Vijftien pickuptrucks, uitgerust met machinegeweren, liggen na de aanvallen uitgebrand naast de weg. Ongeveer 3 kilometer verwijderd van Sirte. In de auto's de verkoolde skeletten van de chauffeurs en de passagiers die bij de aanval meteen om het leven kwamen.

Andere lijken liggen verminkt in het gras, in totaal zo'n 50 lichamen. Kaddafi en een handvol getrouwen weten te ontkomen, en zijn waarschijnlijk naar een groep bomen gerend, waar ze zich verstopten in de rioolpijpen. Maar ze werden gevolgd door een groep rebellen.

Schieten
'We vuurden eerst met luchtafweergeschut, maar dat hielp niet', zegt Salem Bakeer, een van de opstandelingen. 'Daarna zijn we hem te voet gevolgd. Een van Kaddafi's mannen kwam naar buiten gelopen, zwaaiend met zijn geweer boven zijn hoofd. Hij schreeuwde dat hij zich wilde overgeven, maar begon te schieten zodra hij mij zag.'

'Kaddafi moet hem verteld hebben te stoppen, hij bleek maar schreeuwen dat zijn baas er was. 'Muammar Kaddafi is hier, en hij is gewond'. We gingen naar binnen en sleepten Kaddafi naar buiten. Hij bleef maar vragen: 'Wat is er? Wat gebeurt er?' Toen hebben we hem in een auto gezet', vertelt Bakeer.

Tegen die tijd was Kaddafi gewond aan zijn been en zijn rug, volgens de strijder. Andere rebellen bevestigen het verhaal van Bakeer, hoewel een van hen zei dat de man die Libië 42 jaar met ijzeren vuist regeerde door een van zijn eigen mannen was neergeschoten, en daarbij gewond raakte.

Volgens de rebellen werd Jabr, hoofd van het leger, ook levend gevangen. De nationale Libische overgangsraad kondigde later aan dat hij dood was. De bodyguards van Kaddafi liggen dood rondom de uitgangen van de rioolpijpen, een onthoofd, de ander met een fors gat in zijn hoofd.

Dood
Kaddafi wordt naar Sirte gebracht, waar hij en zijn laatste supporters de afgelopen twee maanden hevig onder vuur zijn genomen. Op dat moment is de Libische oud-leider nog in leven. Op video's is te zien hoe Kaddafi wordt rondgeduwd door opstandelingen, gewond en versuft, maar in leven.

Even later meldt de nationale overgangsraad dat Muammar Kaddafi is overleden, vermoedelijk op weg naar het ziekenhuis. Er zijn, benadrukt de raad, geen orders gegeven om hem te vermoorden. Hij werd gedood door een kogel tijdens een vuurgevecht tussen de opstandelingen die hem vasthielden en Kaddafigetrouwen in Sirte.

Hoe precies, zal vele Libiërs niet deren. Dat hij dood is hij wel.

Het uitgebrande konvooi waarmee Kaddafi probeerde te ontsnappen. Foto reuters
Feest in Tripoli na het nieuws van de dood van Kaddafi. Foto epa
Een van de eerste beelden van het lichaam van Kaddafi, verspreid via Al Jazeera. Foto reuters