Opinie

'Jongeren krijgen het net zo goed als babyboomers'

Vier toonaangevende opvattingen over de pensioensituatie zijn onjuist en misleidend, stelt Frank W. van den Berg, docent financiële economie aan de Vrije Universiteit.

Een bezoeker van het muziekfestival Woodstock. Foto afp

Over de pensioensituatie wordt nogal alarmerend bericht. Tijd om enkele misverstanden recht te zetten.

De oudere generatie kan best meer betalen, die zijn toch rijker
Allicht dat die rijker zijn, maar dat betekent niet dat ze nu meer moeten gaan betalen. Ouderen zijn als groep altijd meer vermogend geweest dan jongeren. Bijna alle ouderen starten in hun jonge leven met weinig, behalve een paar geluksvogels. De meesten bouwen in hun werkzame leven langzaam vermogen op, in spaargeld, pensioenaanspraken, kapitaalverzekeringen en afbetaalde huizen. Dat hebben ze nodig ook, met het oog op eigen bijdragen in medische en verzorgingskosten. Bovendien is het uitgekeerde pensioen een laag tot normaal rendement op premies, die zelf zijn betaald door de werknemer en namens hem door zijn werkgever.

De dekkingsgraad van de pensioenfondsen is door de bodem gezakt. Ze moeten nu hun aandelen verkopen
Nee, zeker nu niet, de dekkingsgraad trekt weer aan naar royaal boven de 100 procent. Met de wijsheid van achteraf hadden ze natuurlijk in 2007 massaal uit effecten en onroerend goed moeten stappen. Vergeten wordt dat ze nu de helft minder vermogend zouden zijn geweest, als ze helemaal niets daarvoor wereldwijd in aandelen of onroerend goed belegd hadden en alles in staatsobligaties. Van het 1.000 miljard euro totale bezit van de 700 'pensioenpotten' is 250 miljard opgebracht aan premies. De rest zijn beleggingsopbrengsten. Dat neemt niet weg dat de greep uit de ABP-kas destijds door de overheid en uit bedrijfspensioenfondsen door ondernemingen, eufemistisch gesteld, betreurenswaardig is.

De babyboomers eten de pensioenfondsen leeg, voor jongeren blijft niks over
Nee. Misleidende propaganda voor politiek gewin. Onnodige bangmakerij. Er zit meer dan 1.000 miljard in alle pensioenfondsen samen. Terwijl al een fors deel van de babyboomers niet meer werkt, zijn de huidige betaalde pensioenpremies nog altijd hoger dan de uitgekeerde pensioenen. De pensioenleeftijd gaat geleidelijk omhoog, de pensioenen worden niet meer automatisch aan de inflatie aangepast. De dekkingsgraad zit nu op gemiddeld 109 procent.
Die dekkingsgraad is kunstmatig laag door de opgelegde lage rekenrente van 2,5 procent. Het gemiddeld rendement van alle 700 pensioenfondsen is sinds 2000, ondanks alle ups en downs, 5 procent geweest. De rente over 20-25 jaar van solide obligaties ligt nu op 3,5-4 procent. Dividendrendementen van solide multinationals liggen op 5-5,5 procent.

Het is conservatief en een toevallige momentopname om als rekenrente de huidige 3-maandsrente aan te houden, terwijl de beleggingshorizon van een pensioenfonds zowel aan de debet- als creditzijde per definitie lange termijn is. Met het oplopen van de artificieel lage rekenrente tot een normaal marktniveau van 4-4,5 procent verdwijnen de pensioenproblemen als sneeuw voor de zon. Als die rekenrente met 1 procent stijgt gaat de dekkingsgraad vanzelf met ongeveer 7,5 procent omhoog. De waarde van de bezittingen daalt, maar de contante waarde van de toekomstige pensioenverplichtingen daalt harder, waardoor de dekkingsgraad vanzelf omhoog gaat. En de rente zál omhoog gaan. De huidige lage rente is gemanipuleerd. Een historisch normaal minimaal niveau is 4 procent per jaar als compensatie voor het uitlenen van risicoloos geld.

De jongeren gaan het nooit zo goed krijgen als de oudere generatie nu
Dat is niet zo, tenzij de wereld nu instort. De jongeren reizen de wereld rond, hebben langere vakanties dan ooit en kunnen binnen de EU overal aan de slag. Op het banenfront zit het nu tegen. Door de golf aan pensioneringen zal de werkloosheid vanzelf dalen. Er kan zelfs een tekort aan arbeidskrachten ontstaan, zodat immigratie van goed opgeleide, gemotiveerde mensen gestimuleerd moet worden. De jongeren zullen de vermogens (privaat en collectief), huizen, wegen, havens, treinen, ziekenhuizen en universiteiten en alle infrastructurele en onderwijsvoorzieningen erven, plus alle geïnvesteerde kapitaalgoederen, fabrieken, kantoren, pijpleidingen en machinerieën, die rendement zullen blijven leveren.

Frank W. van den Berg is docent financiële economie aan de Vrije Universiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.