'Jeugdhulp in gevaar door gebrek aan deskundigheid'

Kinderombudsman: gemeenten hebben zaken niet op orde

De wijkteams die verantwoordelijk zijn voor hulp aan kinderen met problemen, missen in veel gemeenten de deskundigheid om de goede diagnose te stellen en jongeren door te verwijzen naar de juiste zorg. Kinderen lopen hierdoor mogelijk gevaar, stelt Kinderombudsman Marc Dullaert.

Kinderombudsman Marc Dullaert. Beeld ANP

'Het is onacceptabel dat de jeugdhulp één grote proeftuin is op dit moment', stelt Dullaert op basis van eigen onderzoek dat hij vandaag presenteert. De conclusies zijn gebaseerd op een enquête ingevuld door ruim driehonderd ouders en kinderen en op interviews met ambtenaren en hulpverleners. De cliëntenorganisaties die vandaag de Monitor Transitie Jeugd publiceren, bevestigen het beeld.

Zorgspecial: ervaringen met jeugdzorg

‘We hebben in al die jaren zo vaak gedacht: hoe kán dit!?’ Pleegouders Rob de Blok en Marga Ganzevles over hun ervaringen met jeugdzorg in de special over de nieuwe zorg.

Per 1 januari zijn de gemeenten verantwoordelijk voor alle jeugdhulp, van het uit huis plaatsen van mishandelde kinderen, de aanpak van overgewicht tot psychologische hulp voor kinderen met een depressie of adhd. 'Maar veel gemeenten zijn vooral nog bezig hun eigen organisatie op orde te brengen', zegt de Kinderombudsman. 'Ondertussen hebben die kinderen wel nú zorg nodig.'

Dullaert ziet grote verschillen in de aanpak en de kwaliteit van de gemeentelijke hulp. 'In veel gemeenten heeft niemand inzicht in welke zorg precies wordt geboden en wat de resultaten daarvan zijn. Als je in het duister tast als gemeentebestuur, kun je ook niet bijsturen als het misgaat.'

Wijkteams

Het overgrote merendeel van de gemeenten werkt met wijkteams. Soms zitten daarin jeugdzorgspecialisten. In andere gemeenten is er naast de wijkteams een apart jeugdteam. Maar in veel gemeenten, constateert de Kinderombudsman, wordt het team samengesteld uit generalisten zonder specifieke kennis van kinderen en jongeren. Daardoor kunnen bijvoorbeeld in crisissituaties signalen worden gemist dat een kind acuut uit huis moet worden geplaatst.

Dullaert wil dat er landelijke minimumeisen komen waaraan de gemeentelijke jeugdhulp zou moeten voldoen. Omdat het Rijk dit totnogtoe heeft nagelaten, werkt hij nu zelf met de samenwerkende jeugdinspecties aan een lijst van toetsbare kwaliteitseisen.

Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid) constateerde deze week dat de decentralisatie van de zorg sinds 1 januari 'beheerst' is verlopen, zonder grote ongelukken. Veruit de meeste jongeren die vorig jaar hulp kregen, hebben dit jaar via de gemeente gelijkwaardige zorg gekregen. Dat moest ook, want in de nieuwe wet was vastgelegd dat kinderen met een zogenoemde indicatie hun zorg zouden behouden.

Pas komend jaar worden de gevolgen van de hervorming van de jeugdhulp echt duidelijk, zegt Dullaert daarom. 'Want nu moet de gemeente opnieuw gaan beoordelen op welke zorg deze kinderen recht hebben. De echte klap moet nog komen. De staatssecretaris juicht veel te vroeg.'

'Grote zorgen'

Zijn pleidooi wordt gesteund door voorzitter Marjan ter Avest van de Monitor Transitie Jeugd, die namens cliëntenorganisaties van ouders en kinderen de decentralisatie kritisch volgt. 'Veel ouders maken zich nu al grote zorgen over volgend jaar.'

Meer dan de helft van de hulpzoekende ouders en kinderen weet niet waar ze precies moeten zijn met hun hulpvraag, constateren zowel de Kinderombudsman als de Monitor Transitie Jeugd. Die laatste baseert zich op de binnenkomende klachten van ouders. Ter Avest: 'Gemeenten moeten nu toestemming geven voor een doorverwijzing naar specialistische zorg. Maar als ouders naar het gemeentelijke zorgnummer bellen, weten de ambtenaren niet hoe het zit. Wij horen nu vaak dat ouders van het kastje naar de muur worden gestuurd.' In één gemeente belde een hulpzoekende ouder uit wanhoop maar de burgemeester.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten erkent dat de informatie aan burgers beter en duidelijker kan. Ook op andere punten is er nog veel te verbeteren, zegt een woordvoerder, bijvoorbeeld bij het verminderen van de bureaucratie. 'Maar de enorme ramp die vooraf was voorspeld, heeft zich niet voltrokken.'

Staatssecretaris Van Rijn erkent in een reactie dat het stelstel nog niet 'optimaal werkt'. 'Ook ik zal niet tevreden zijn tot kinderen en hun ouders de vruchten plukken van de verbeteringen die we in gang hebben gezet. We blijven met alle betrokkenen hard doorwerken aan de verbetering van de jeugdhulp.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.