Reportage Energiedrank

‘Je krijgt er wel eerst een boost van, maar daarna ben je vaak moe’

Zo'n 19 duizend jongeren drinken te veel energiedrankjes en lopen daarmee gezondheidsrisico's, blijkt uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Eerder deze week maakten Aldi en Lidl al bekend te stoppen met de verkoop van de drankjes aan jongeren onder de 14 jaar. Maar de jongeren zelf? Die denken er nog wel aan te kunnen komen. ‘Natuurlijk koop ik het voor ze.’

Beeld Arie Kievit

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Betrapt. Geroutineerd sjokken de drie – hun vrije uurtje het gevolg van een zieke gymleraar – richting het schap met energiedrankjes en plukken er hun favoriete brandstof uit: Monster. Een halve liter zoetigheid boordevol suiker en cafeïne, en een doorn in het oog van ouders, leraren en gezondheidsinstanties. De pepbom is verpakt in een zwart blik met gifgroene opschriften, die doen denken aan de versiering van racewagens in actiefilms als Fast & Furious. Turbo: aan.

Bij de supermarktketens Aldi en Lidl staat dit trio binnenkort met lege handen. Althans, de twee 13-jarigen onder hen. Aldi kondigde dinsdag aan dat het per 1 oktober geen energiedrankjes meer verkoopt aan jongeren onder de 14 jaar. Prompt meldde concurrent Lidl hetzelfde te doen vanaf 1 september, de start van het nieuwe schooljaar. ‘Er is al langer discussie over bij ons’, zegt een woordvoerder van Lidl. ‘Na de stap van Aldi konden we niet achterblijven.’

Deskundigen hopen dat meer supermarkten zwichten. ‘Ik ben blij dat onze boodschap over de kwalijke gevolgen van de drankjes serieus wordt genomen’, zegt kinderarts Brita de Jong en woordvoerder van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK). ‘Dit zorgt voor bewustwording bij ouders, maar ook onder artsen.’

Volgens De Jong kijken artsen bij zieke kinderen niet genoeg naar het gebruik van energiedrankjes. Veel klachten zijn bekend, zoals rusteloosheid, slapeloosheid, hartritmestoornissen en – na de kortstondige oppepper – uiteindelijk vermoeidheid. ‘We denken dat er ook andere gevolgen zijn, maar we vragen er nog niet genoeg naar.’ Ze wijst op een patiënt met geelzucht, die beter werd na het afzweren van energiedrankjes.

Beeld ANP

Het Monster-drinkende gezelschap voor de deur van de supermarkt weet dat de drankjes slecht voor ze zijn. ‘Er zit gewoon veel te veel suiker in’, zegt Dion (13). ‘Je krijgt er wel eerst een boost van, maar daarna ben je vaak moe’, verklaart Nick (14). ‘En als je veel van drinkt, krijg je echt buikpijn’, concludeert Kai (13).

Toch staan zowel Dion als Nick met een halve liter Monster in de handen, rond het middaguur nabij City Mall in Almere Centrum. Zo nu en dan drentelt een ander groepje scholieren met energiedrankjes in de hand voorbij. De mierzoete geur die uit de blikjes opstijgt, blijft het hele gesprek boven de jongens hangen. Ze drinken er naar eigen zeggen maar heel af en toe eentje, bij wijze van uitzondering.

Daar gaat het beleid van Lidl en Aldi niets aan veranderen. Al was het maar omdat Dion en Nick hun Monsters uit de Deen-supermarkt hebben, pal naast de Aldi. Erg moeilijk zal het niet zijn om het toekomstige verbod op energiedrankjes te omzeilen, zeggen de jongens: supermarkten genoeg. ‘En anders heeft de Turk ze ook wel’, zegt een voorbijlopend vriendje. Bovendien: een van de drie is 14 jaar, al verklaart hij dat voorrecht slechts sporadisch en met gevoel voor verantwoordelijkheid te zullen inzetten.

‘Ja natuurlijk koop ik het wel voor ze’, luidt ook de solidariteitsverklaring van Damien (17), net geslaagd voor het vmbo, waar volgens de kinderartsen het probleem met energiedrankjes het grootst is. Damien voelt de pijn van zijn jongere medescholieren; hijzelf moet nog steeds 18-jarigen vragen om bier voor hem te kopen. Dus voor een dorstige 13-jarige regelt hij straks graag een Monster.

Kinderartsen willen al langer dat voor energiedrankjes dezelfde regels gaan gelden als voor alcohol: een totaalverbod tot 18 jaar dus. Immers, 14- tot 18-jarige scholieren zijn de voornaamste doelgroep van dit beleid: zij hebben meer te besteden, gaan vaker naar de stad en hebben meer tussenuren.

Beeld Arie Kievit

Lidl maakte eerder bekend vanaf uiterlijk 2022 geen sigaretten meer te verkopen, en zegt te kijken of het de leeftijdsgrens voor energiedrank nog verder verhogen. Waarom ze dit niet direct doen, bijvoorbeeld omdat het bedrijf dan te veel winst misloopt, wil een woordvoerder niet zeggen. Die erkent wel dat bij het besluit over verdere verhoging van de leeftijdsgrens ‘economische aspecten’ meegewogen zullen worden.

Hoogleraar voedingsinnovaties Fred Brouns van de Universiteit Maastricht juicht de stap van Aldi en Lidl toe, maar vindt verdere verhoging van de leeftijdsgrens onzinnig. ‘Het probleem is primair de cafeïne in die drankjes, dat is te veel voor jonge kinderen met een laag lichaamsgewicht,’ zegt hij. ‘In een blikje Red Bull zit evenveel cafeïne als in een kopje koffie, en voor kinderen van 14 tot 18 is dat niet zo’n probleem. Je zegt tegen die kinderen toch ook niet dat ze geen cappuccino meer mogen drinken?’

De jonge supermarktbezoekers zijn, vergeleken met scholieren van een generatie eerder, opvallend goed op de hoogte van de gezondheidsrisico’s van allerhande producten en activiteiten: roken, suiker, cafeïne, vet vlees – ze weten er alles van. Met dank aan het nieuws, het internet, en GGD-bezoekjes aan hun school.

Dion, de 13-jarige Monster-drinker bij supermarkt Deen, heeft in elk geval een oplossing voor het suikerprobleem in energiedrankjes: supermarkten moeten scholieren koffie gaan schenken. Daar zit geen suiker in en je wordt er ook lekker wakker van.

‘Maar koffie is verslavend’, stelt zijn vriendje Nick. Waarmee hij, zij het onbewust, subiet de bal terug kaatst naar de beleidsmakende generatie die al dit soort regels oplegt. ‘Mijn ouders krijgen hoofdpijn als ze te lang zonder cafeïne zitten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.