Interview Depressie

‘Je hebt als patiënt maar te hopen dat je je door een bepaalde behandeling beter gaat voelen’

Bart Groeneweg raakte in een zware depressie. ‘Ik kan het niet’, was zijn kerngedachte. Groeneweg knapte uiteindelijk op na veel behandelingen en therapeuten. Hij reageert als ervaringsdeskundige op de nieuwe werkwijze van Menzis, waarbij depressiebehandelingen vergoed worden op grond van resultaten en niet op basis van aantallen behandelingen.

Bart Groeneweg, bestuurslid van de Depressievereniging. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Wel duizend keer per dag tolden dezelfde negatieve gedachten door zijn hoofd toen Bart Groeneweg (62) in een depressie raakte. ‘Ik kan het niet’, was de kerngedachte. ‘Ik kan geen goede vader zijn, ik kan niet werken, ik kan m’n huis niet betalen. Het is echt doemdenken, ik zag mezelf onder een brug belanden.’

Het ging zo ver dat hij weleens dacht: ik stop er mee. Hij was al bezig met de voorbereidingen. Maar na een opname op de crisisdienst, therapie en met een mix van medicijnen waaronder antidepressiva is Groeneweg inmiddels weer hersteld. Als bestuurslid van de Depressievereniging buigt hij zich nu op verzoek van de Volkskrant als ‘ervaringsdeskundige’ over het nieuwe bekostigingssysteem van zorgverzekeraar Menzis, die depressiebehandelingen wil vergoeden op grond van resultaten en niet op basis van volume.

Zorgverzekeraar Menzis vergoedt behandeling depressies voortaan op basis van de resultaten

Zorgverzekeraar Menzis gaat de kosten voor de behandeling van depressies en angsten vergoeden op basis van de behaalde resultaten, en niet langer op grond van het aantal behandelingen. Deze drastische maatregel moet leiden tot een doeltreffender therapie en – op termijn – lagere kosten. De nieuwe aanpak oogst lof maar er klinkt ook felle kritiek.

‘Ik sta er positief tegenover als dit systeem leidt tot een betere kwaliteit van zorg’, zegt Groeneweg, gezeten aan de tafel in zijn woonkamer met uitzicht op de weilanden van het Groene Hart. ‘Maar ik vraag me ook af: doen ze het niet vooral om te bezuinigen? In hun stukken lees ik dat ze veronderstellen dat behandelingen zo minder lang gaan duren en minder gaan kosten. Maar wat gaan ze doen als blijkt dat voor betere resultaten juist meer behandeling en meer geld nodig is?’

Depressiesjabloon

Lastig is bovendien dat elke depressie anders is, zegt Groeneweg. ‘Je kunt geen sjabloon plakken op de hele groep. En je weet ook niet wie in de toekomst weer terugvallen. Het is niet als bij een gebroken been, waar je standaard gips omheen kunt leggen. Bij de een slaat bijvoorbeeld een bepaald antidepressivum goed aan, bij de ander niet. Het is vaak trial and error. Je hebt als patiënt maar te hopen dat je je door een bepaalde behandeling beter gaat voelen.’

Groeneweg heeft vanaf zijn dertigste levensjaar enkele depressieve periodes doorgemaakt, waarvan hij ook weer is opgeknapt. Al ruim 10 jaar heeft hij contact met dezelfde psychiater. Ongeveer 3 jaar geleden zakte hij weer ernstig af. Hij sliep steeds slechter en begon ‘ongelooflijk te piekeren’. ‘Mensen die dicht bij me staan, zien dan dat mijn ogen anders gaan staan.’

Zijn huisarts schrok zo van zijn situatie dat die hem doorstuurde naar de crisisdienst in Gouda. ‘Daar ben ik goed opgevangen’, zegt Groeneweg. ‘Met de psychiater en psycholoog daar bespraken we: hoe kom je hier doorheen? Toen ik weer thuis was, belde de sociaalpsychiatrisch verpleegkundige van die dienst me elke ochtend om 10 uur. Hoe gaat het, vroeg ze dan, wat heb je nodig? Toen heb ik ervaren dat je kunt opknappen van het gevoel dat je echt aandacht krijgt voor je problemen. Ik voelde dat deze mensen echt betrokken waren bij mij en mijn situatie. Maar zoiets werkzaams als gemeende aandacht en een relatie van mens tot mens is dan weer niet uit te drukken in een meting, zoals de zorgverzekeraar dat voorstelt.’

20 procent van de Nederlanders krijgt er mee te maken – vijf vragen over depressie

Veel Nederlanders krijgen er mee te maken: een depressie. Wat is er aan te doen en werkt het? Vijf vragen over de aandoening, de aanpak en de rol van de zorgverzekeraars.

Negatieve patronen

Zijn psychiater verwees hem vervolgens door naar een psycholoog voor cognitieve gedragstherapie. De bedoeling daarvan is dat de psychotherapeut via gesprekken het negatieve gedachtenpatroon van de patiënt ombuigt. ‘Dat was nodig, want ik zat volledig vast in mijn eigen doemscenario’s, die niet meer realistisch waren.’

Over zijn eerste psychotherapeut, waar hij ruim een jaar lang elke week 1 uur langs ging, was hij niet helemaal tevreden. ‘Ik vond dat we te veel gewone gesprekken hadden, al leerde hij me wel hoe ik anders tegen dingen kon aankijken. Ik zag geen rode draad in die behandeling, er werden naar mijn idee geen doelen gesteld. Ik heb geen behandelplan gezien. Ook gebeurde het wel dat ik na 25 minuten alweer buiten stond, terwijl er 50 minuten stonden ingepland.’

Groeneweg besloot over te stappen naar een andere therapeut. Een wereld van verschil. ‘Zij bleek veel praktischer ingesteld. Ze legt dingen uit met schema’s op een bord. Ik heb vragenlijsten ingevuld.’

Kwaliteitsmeting

Mede door deze ervaring ziet Groeneweg wel wat in de kwaliteitsmeting van Menzis. ‘Dat houdt de therapeuten scherp, ook al is er nog veel op die meetmethode aan te merken. Het is goed als er doelen worden gesteld in de spreekkamer en dat er gemeten wordt’, vindt Groeneweg. ‘Ik begrijp sowieso niet dat er hulpverleners zijn die zonder een plan met doelen werken.’

Groeneweg denkt dat hij door de combinatie van antidepressiva en therapie is hersteld van zijn depressie. Ook een cursus Mindfulness heeft hem geholpen. ‘Het was voor mij een openbaring dat ik door bepaalde oefeningen negatieve gedachten kon weghouden uit mijn hersenen.’

Maar hij blijft alert. Elke maand gaat hij naar zijn therapeut. Hij weet dat hij zijn psychiater kan bellen indien nodig; alleen al die wetenschap geeft hem rust. ‘Ook belangrijk: dat ik een aantal mensen heb op wie ik kan terugvallen. Die eerder zien dan ik als het bergafwaarts met me gaat.’

Terugval

Dat advies wil hij verzekeraar Menzis meegeven: ‘Denk niet te snel: die is hersteld, dus voor hem kan de zorg helemaal stoppen. Want als je dan terugvalt in een depressie is de verzekeraar alleen maar duurder uit. Het is voor mensen die depressiegevoelig zijn belangrijk om te weten dat ze meteen ergens terecht kunnen als het niet goed gaat.’

Wat hem opvalt is dat het verschil in zorg soms voortvloeit uit de persoonlijkheid van de zorgverlener en de al dan niet aanwezige ‘klik’ met de patiënt. ‘Die wisselende ervaringen hoor ik ook van lotgenoten’, zegt Groeneweg. ‘Er zijn goede en slechte therapeuten. En goede en slechte psychiaters. Ik had goede ervaringen met de crisisdienst. Maar ik hoor weleens andere verhalen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.