Reportage

'IS, dat is een creatie van Amerika'

Reportage Koeweit en IS

Weinig Koeweiti's komen er openlijk voor uit, maar er is in het steenrijke Golfstaatje wel degelijk sympathie voor IS. En als die groepering al bestreden moet worden, dan zeker niet door de VS.

Koeweit Foto Guus Dubbelman

Als de avond valt, is het in de Grote Moskee in Koeweit-Stad tijd voor het gebed. Gids Suliman al-Souri (27) heeft net Zweden en Duitsers rondgeleid in het imposante gebouw. Maar nu moet hij iets bekennen. 'Sommige soennitische Koeweiti's sympathiseren met Islamitische Staat', moppert hij. 'Extremisten zijn er overal.'

Bijna een jaar na de 'blitzkrieg' van Islamitische Staat in Syrië en Irak worstelen Koeweiti's met de vraag hoe ze zich tegenover IS moeten opstellen. Het laat zien hoe ingewikkeld de verbanden en belangen momenteel liggen in het Midden-Oosten.

Bij lingeriewinkel Victoria's Secret, in een van de grootste winkelcentra van het land, lachen Saida en haar vriend verlegen om de posters van de Amerikaanse modellen. 'Terroristen', zo noemen ze de IS-strijders. 'We hebben soennitische vrienden die sympathiseren met de IS-strijd in Irak', zegt Saida (22), een universiteitsstudente. 'Maar geloof me, ze zijn een minderheid in Koeweit. Kijk hoeveel vrijheid we hier hebben. Als je niet gesluierd wilt rondlopen, kan dat gewoon. Dan ga je toch niet honderden kilometers verderop een stel gekken steunen?'

Lakse financiële wetgeving

De kleine en steenrijke Golfstaat is een spil in de geldstromen naar Syrië. Aan de ene kant organiseert Koeweit vandaag voor de derde keer de internationale donorconferentie voor hulp aan Syrische vluchtelingen. Emir Sabah Al-Sabah, die in twee jaar 800 miljoen dollar gaf aan de Syriërs in nood, zal zich weer van zijn gulste kant laten zien.

Aan de andere kant vinden sinds 2011 honderden miljoenen dollars van burgers uit Koeweit en andere landen in de Golf-regio hun weg naar het Syrische verzet, vooral vanwege de lakse financiële wetgeving. 'Het epicentrum van de geldinzamelingen voor terroristische groepen in Syrië', noemt de Amerikaanse onderminister voor Terrorisme, David Cohen, de bondgenoot. Met name salafistische strijdgroepen, van Ahrar al-Sham tot Al Qaida-filiaal Al Nusra, profiteerden tot vorig jaar van deze vrijgevigheid.

Jonge mannen in een winkelcentrum in Koeweit-Stad. Foto Guus Dubbelman

Bedekte termen

Maar de razendsnelle opkomst van IS en de Amerikaanse bombardementen op de groep zijn niet voorbij gegaan aan de Koeweitse geestelijken en gelovigen achter de donaties. De hoeveelheid geld die ze naar Syrië doorsluizen, neemt niet toe, maar komt voor een deel ook bij IS terecht. 'Het succes van IS dreigt nu de donors te versplinteren', constateert de Amerikaanse Golf-deskundige Elizabeth Dickinson, die als een van de eersten de Koeweitse geldstroom naar Syrië blootlegde.

Op straat in Koeweit-Stad en in de vele winkelcentra zeggen weinig Koeweiti's openlijk dat ze IS steunen. De sympathie wordt in meer bedekte termen geuit. En dan vooral als het de strijd van IS in Irak betreft. Want als het gaat om Syrië, is de steun voor Al Nusra als bestrijder van het Assad-regime nog altijd levensgroot . Maar dat onlangs bleek dat achter 'Jihadi John', de beul van IS, de Koeweitse Brit Mohammed Emwazi schuilgaat, wekte niet bij iedereen bevreemding.

'De Amerikanen moeten IS in Irak met rust laten', zegt Ahmad (33), een soennitische ambtenaar die in de middag is gaan bidden in een van de kleine moskeeën rond de Grote Moskee. 'IS strijdt in Irak tegen de takfiri.' Wie hij bedoelt met 'de ongelovigen'? 'De sjiieten natuurlijk!', roept hij. 'Die maken nu in Irak toch de dienst uit?'

Wegblijven

De sympathie voor IS dreigt de spanningen tussen soennieten en de sjiitische minderheid in het emiraat te verscherpen. De sjiieten hebben vanaf het begin wantrouwend gekeken naar de soennitische inzamelingen om het alawitische Assad-bewind, gesteund door Iran, te verdrijven.

'IS is een creatie van Amerika', zeggen de sjiieten Qasem (23) en Mahmoud (25), zonder blikken of blozen in koor. Ze zijn op weg naar de lunch in het luxe Marriott-hotel. De een is student, de ander ingenieur en Amerika is hun favoriete vakantieland. Het zijn moderne Koeweiti's met een opvatting die je veel hoort in de Golfstaat. 'Ook Saoedi-Arabië speelt nu een kwalijke rol. Beide landen willen gewoon geen stabiliteit in het Midden-Oosten. Nu moet Jemen weer zo nodig gebombardeerd worden. En de Koeweitse luchtmacht doet braaf mee. Waarom? Weet u het? Wij in ieder geval niet.'

Na hun lunch willen Qasem en Mahmoud nog even kwijt dat een soennitische vriend vorig jaar naar Syrië vertrok om twee weken voor een salafistische jihadbrigade te vechten. 'We hebben geen ruzie, hoor', zegt Qasem. 'Echt niet. Kijk, IS moet bestreden worden. Maar niet door de Amerikanen. De Irakezen kunnen het zelf wel aan. De Amerikanen hebben boter op hun hoofd en moeten gewoon wegblijven.'

In de Grote Moskee, met uitzicht op de kolossale Centrale Bank-wolkenkrabber in aanbouw, wijst gids Al-Souri op 'iets vreemds'. IS bestaat in Irak uit elementen van Saddam Hoesseins leger. Hetzelfde leger dat in 1990 honderden Koeweiti's, tijdens de Iraakse bezetting, executeerde. Een van hen was Al-Souri's vader, die in het verzet zat. Hij was toen zelf 3 jaar oud. 'Ik ben ervan overtuigd dat de meeste Koeweiti's zich schamen voor IS. Dit zijn geen islamieten. Alles was ze doen, zoals het verbranden van gevangenen, is anti-islam. Ze zijn een schande voor ons geloof.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.