'Indische pleisterplaats' in nieuw Haags onderkomen

Morgen wordt het Nederlands-Indische verleden herdacht

Als 'collectieve erkenning' van het Nederlands-Indische verleden subsidieert de regering de verhuizing van het Indisch Herinneringscentrum. Voor dat, morgen herdachte, verleden groeit de belangstelling onder jongeren met Indische wortels.

8 maart 1942: Japanse militairen paraderen in Batavia, nadat de geallieerde troepen zich hebben overgegeven. Foto Gabriel Eisenmeier

Aan de vooravond van de herdenking bij het Indisch Monument in Den Haag - waar dit jaar wordt gememoreerd dat het 75 jaar geleden is dat het Japans leger Nederlands-Indië onder de voet liep - maakt de Nederlandse regering een gebaar naar de Indische gemeenschap door een nieuw onderkomen te subsidiëren voor het Indisch Herinneringscentrum. Het ruime pand aan de Sophialaan in Den Haag zal ook onderdak bieden aan de koepelorganisatie Indisch Platform en de welzijnsorganisatie Stichting Pelita. Daarmee moet het gebouw een 'Indische pleisterplaats' worden. Staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) noemt het nieuwe onderkomen een 'collectieve erkenning' van het Nederlands-Indisch verleden en garandeert tot 2020 een jaarlijkse subsidie van 1,5 miljoen euro.

'Hiervoor zat het herinneringscentrum in een vrij klein kantoor op landgoed Bronbeek, bij Arnhem', zegt Yvonne van Genugten, directeur van het Indisch Herinneringscentrum. 'We hadden geen ruimte voor een ontmoetingsplek. Op de nieuwe locatie in Den Haag is die ruimte er wel, mensen kunnen er even rustig zitten en alle informatie verwerken.'

In Den Haag, 'de weduwe van Indië', zal het herinneringscentrum vol in het hart van het Nederlandse koloniale verleden in Indonesië terechtkomen. Het pand zelf staat in een villawijk die opgebouwd is door vroegere Indiëgangers. Een paar meter verder loop je aan tegen het geboortehuis van de Nederlands-Indische schrijver Louis Couperus.

Het nieuwe herinneringscentrum wordt uitgebreid met een 'kenniscentrum repatriëring'. Hier kunnen mensen met een Indisch verleden uitzoeken met welke boot hun ouders of grootouders naar Nederland zijn gekomen. Volgens Van Genugten maken deze ontmoetingen met het verleden veel indruk op de jongere generaties die thuis en op school niet altijd het volledige verhaal over Nederlands-Indische geschiedenis meekregen. 'Na de Tweede Wereldoorlog was er in Nederland nauwelijks plek voor de oorlogservaringen van Indische Nederlanders. Men wilde niet achterom kijken. En thuis bij de Indische gezinnen werden de trauma's liever ook niet opgerakeld.'

Tegenwoordig ziet Van Genugten een opleving van de interesse in het Nederlands-Indische verleden. Jongeren met Indische wortels graven in hun familiegeschiedenis en zijn in toenemende mate aanwezig bij de jaarlijkse herdenking op 15 augustus. Vooral sociale media spelen daarin een aanjagende rol. Van Genugten: 'Samen met Stichting Herdenking 15 Augustus 1945 hebben we gekeken hoe we jongeren nog meer kunnen betrekken bij de herdenking. Dat heeft onder meer de hashtag #ikherdenk opgeleverd. Onder die hashtag kunnen mensen op Twitter vertellen wie zij op 15 augustus herdenken. De hashtag schopt het elk jaar weer tot trending topic op Twitter. Dat is een belangrijk succes. Hierdoor blijf je relevant voor jonge mensen.'


'Het was zó bizar. Plotseling krijg ik via Facebook van iemand een foto van een kampkaart van mijn vader toegestuurd. Daarop stond dat hij op 2-jarige leeftijd samen met zijn moeder vastzat in een Japans interneringskamp. Nooit had mijn vader daar iets over verteld. Hij is sowieso zwijgzaam over zijn verleden, ik denk omdat het te pijnlijk voor hem is om allemaal op te rakelen.

'Ik heb altijd vrij weinig geweten van ons verleden. Ik ben mij er pas sinds kort in gaan verdiepen. Ik snap nu beter de stilte van mijn vader. Het is ook gewoon een hele traumatische geschiedenis van internering, oorlog, vluchten. De herdenking van 15 augustus is hierdoor steeds belangrijker voor mij geworden. Mijn vader was maar 2 jaar toen hij geïnterneerd was. Voor hetzelfde geld had hij het niet overleefd en dan was ik er nu niet.'

Armando Ello

'Het is moeilijk te bevatten dat mijn oma in een interneringskamp heeft gezeten. Mijn oma entertainde de mensen in het kamp met zang. Zo ken ik mijn oma, liefdevol, vrolijk en het altijd anderen naar de zin willen maken. Een warme en bijzondere vrouw.

'Een keer las ik haar dagboek. Ik schrok van de dingen die ik tegenkwam. Angst, leed en verdriet. Zo vrolijk was ze dus toch niet altijd.

'In Nederland moest mijn oma weer helemaal onderaan beginnen. Dat was niet makkelijk. Er was hier en daar nog flinke discriminatie gaande. Als kleinkind voelde ik haar leed niet aan. Het was altijd gezellig bij haar thuis, met heerlijk Indisch eten, genoeg voor iedereen.

'Ik zal mijn zoontje van drie later zeker over mijn oma vertellen. Ik wil niet dat haar geschiedenis vergeten wordt. Zeker niet in deze tijd waarin we soms harteloos omgaan met vluchtelingen.'

Anne Gehbrial-Seriese

'Vorig jaar ben ik voor het eerst in mijn leven in Indonesië geweest. Ik bezocht Ambon, daar komt mijn oma vandaan. Dat was echt geweldig. Heel emotioneel. Ik heb er veel familie ontmoet.

'Van de jonge mensen in mijn familie in Nederland - vierde generatie - besteed ik net iets meer aandacht aan ons Indische verleden dan de rest. Zeker sinds ik een relatie heb met iemand van Molukse afkomst is die interesse in het verleden gegroeid.

'Op 15 augustus herdenk ik de mensen van de eerste en tweede generatie die hier per boot naartoe kwamen en niet wisten wat ze te wachten stond. Die hadden echt helemaal niks. En toen werden ze ook nog eens weggestopt in barakken, niemand wilde hun verhalen aanhoren. Ik vind het belangrijk om daar bij stil te staan. Ik leef nu in het veilige en welvarende Nederland, dankzij mijn grootouders. Die opoffering wil ik eren.'

Debrah Jade
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.