'Ik wil als jurylid niet bitter of zuur zijn'

Wat zijn dit voor vragen?

Ze heeft vierduizend kookboeken en kiest liever voor heupen dan honger. Janny van der Heijden (60) is jurylid in Heel Holland Bakt. 'Zo veel proeven - dat doet iets met je.'

Janny van der Heijden. Beeld Ivo van der Bent

Jureren bij Heel Holland Bakt: zoet of zuur?

'Zoet. Heel zoet. Het is een feest. De kandidaten bakken een heel weekend per aflevering. Op zaterdag ben ik er vaak al rond acht uur om de visagie in te gaan, daarna volgt Martine Bijl. We beginnen om tien uur 's ochtends met bakken. Na de lunch volgt de tweede opdracht. Op zondag staat altijd het spektakelstuk gepland, daar rekenen we soms wel vijf uur voor. Op de momenten dat we niet jureren, zitten medejurylid Robèrt van Beckhoven en ik te wachten in het koetshuis. Wij hebben altijd wel wat te praten. Die gesprekken gaan vooral over het vak, daarover zijn we allebei gepassioneerd.

'Als jury bedenken we samen met de redactie de opdrachten. Het format van de BBC staat vast, maar wij kunnen er wel een Nederlandse draai aan geven zoals bij tompouces. Vorig jaar hebben we de kandidaten een pie laten maken. Héél Brits dus, je ziet meteen de verwarring bij de kandidaten. Zoiets past bijna niet binnen ons smaakpatroon. Of ik mijn oordelen zuur of zoet vind? Ook zoet. Ik wil als jurylid niet bitter of zuur zijn. De kandidaten doen enorm hun best en het is afschuwelijk als iets mislukt. Dan hoef je dat niet extra te benadrukken.'

Janny van der Heijden. Beeld Ivo van der Bent

CV Janny van der Heijden

1954 geboren in Haarlem

1975-1978 opleiding Nederlands

1980 eerste kookboek Pasta

1983-heden (met onderbreking 5 jaar) dagelijkse receptencolumn in Wegener-dagbladen

1986-1990 radioprogramma's Twaalfuurtje en Van Twaalf tot Twee

1998-2000 culinair eindredacteur tv programma Koken met sterren

2000-2001 internationaal hoofdredacteur Recipeweb.com

2001-2003 hoofdredacteur Tip Culinair

2003- heden culinair eindredacteur/maker tv-programma's Life &Cooking, Wie is de chef?, De Kwestie van Smaak, Masterchef, Junior Masterchef, Obese, Koffietijd

2013- heden Jurylid Heel Holland Bakt, schrijver en medepresentator Nationale Eettest

Van der Heijden heeft tientallen kookboeken geschreven, variërend van boeken voor IKEA tot koffietafelboeken over topchefs. Ze heeft twee volwassen zoons en woont alleen in Aerdenhout.

Keuken: landelijk of industrieel?

'Ertussenin. Toen ik in dit huis kwam wonen, zat er al een vrij nieuwe keuken in. Die is strak: witte lades, een marmeren blad. Eigenlijk wil ik de keuken zo clean mogelijk houden, maar dat lukt me nooit: ik heb een nogal barokke persoonlijkheid. Binnen korte tijd staat het werkblad weer vol. Ik ben een hamster, heb wel tien soorten olijfolie. De flesjes moeten binnen handbereik staan, evenals de keukenapparaten. Die zijn allemaal rood daarmee ben ik ooit begonnen, geen idee waarom.

'Ik bak niet zo veel, omdat ik alleen woon. Wel kook ik elke dag vers. Wat ik als laatste heb gemaakt? Roergebakken spinazie met knoflook, paranoten en feta, echt een drieminutenmaaltijd. Ik had gesport en wilde iets eten wat niet te zwaar was. Ik eet best vaak buiten de deur of met vrienden, maar als ik alleen eet, doe ik dat aan de eettafel, met de krant voor me. Nou, vooruit: ik eet ook weleens voor de tv.'

Den Uyl of Wiegel?

'Wiegel. Maar dat wil niet zeggen dat ik op de VVD stem. Het heeft meer met savoir-vivre te maken: ik ben liberaal, vind dat niet iedereen gelijk hoeft te zijn, maar wel gelijkwaardig. Den Uyl vond ik te dogmatisch, te veel gericht op gelijkheid. Ik houd van paradijsvogels. Juist mensen die afwijken van het gemiddelde kunnen anderen aan het denken zetten.

'Dertien jaar geleden ben ik vrijmetselaar geworden. 'Ken uzelve', is daar belangrijk. Kijk naar de rol die je vervult in de samenleving en neem daar verantwoordelijkheid voor. Ik wil mensen bewust maken van puur eten. De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij fabrikanten, ook bij consumenten zelf. Alleen kunnen mensen pas een goede keuze maken als ze voldoende kennis hebben. Met die kennisoverdracht zou ik nog meer willen doen.

'Er wordt vreemd gedacht over de vrijmetselarij. We zouden erop uit zijn om de maatschappelijke orde omver te werpen. Niets van dat: het is een filosofie die gaat over onszelf in relatie tot de maatschappij en heeft als doel iedereen de beste kansen te geven. Het gaat vooral om niet-dogmatisch denken. Zo ben ik gelukkig ook opgevoed. 'De waarheid is plaats-, tijd- en persoonsgebonden', zei mijn vader altijd.'

Schrijven of tv?

'Het lijkt me erg om nooit meer te schrijven. Ik ben bij toeval kookboekenschrijfster geworden. Ik werkte, na een onvoltooide studie Nederlands, bij een uitgeverij. Daar was een vertaalster uitgevallen. 'Kun jij dat kookboek niet vertalen', zei een redacteur, 'jij houdt zo van koken.' Ik vond het boek slecht: tuttig, ouderwets en zwaar. Daarom had ik er allerlei kadertjes en opmerkingen bij geplaatst. Toen ik het script inleverde, zei de uitgever: 'Waarom ga je zelf niet schrijven, je hebt een leuke stijl.'

'Mijn eerste opdracht was een boek over pasta. Waar heb ik ja tegen gezegd, dacht ik toen. Ik wist nauwelijks iets van pasta. Ik ben bijna een jaar gaan uitproberen, mijn oudste zoon moest alles proeven. Halverwege de jaren tachtig ben ik dagelijkse recepten gaan schrijven voor regionale dagbladen. Dat doe ik nu nog steeds, voor Wegener.'

Nigella Lawson of Yotam Ottolenghi?

'Die vind ik moeilijk. Door Nigella is bakken niet meer truttig, maar sexy. Zij laat zien dat vrouwen kunnen genieten van eten en niet allemaal maat 36 hoeven te hebben. In de jaren negentig ontketende zij een revolutie met het boek How to be a domestic Goddess die titel alleen al. Je hoeft je als vrouw niet te schamen dat je lekkere dingen maakt in de keuken, was haar boodschap.

'Ottolenghi brengt mensen bij elkaar met zijn manier van koken: hij heeft groenten als basis, daar gelden geen spijswetten voor. Zelf is hij van Israëlische origine, zijn man is Palestijns, dat zie je terug in zijn keuken. Ik houd van zijn specerijengebruik. Hij heeft een mooie balans in zuur, zoet en bitter. Zachte smaken, crunchy elementen heel geraffineerd. Zijn recepten hebben lange ingrediëntenlijsten, maar zijn niet ingewikkeld. Ook met weinig kookervaring kun je scoren met Ottolenghi. Hij past ook erg bij deze tijd: we zijn op zoek naar gezond en bewust eten, minder vlees, meer vis.

'Ik heb bijna vierduizend kookboeken. Maar ik kook er zelden uit. Ik laat me erdoor inspireren. Ze staan allemaal in mijn werkkamer. Eigenlijk wil ik ze op thema zetten, maar dat komt er maar niet van.'

Janny van der Heijden. Beeld Ivo van der Bent

Sophia Loren of Brigitte Bardot?

'Geen enkele twijfel: Sophia Loren. Zij is de allermooiste vrouw ter wereld. Op mijn 16de kocht ik het boek Koken con Amore ik was natuurlijk geprikkeld door de prachtige omslag, met Loren en het houten bestek. Vanaf dat moment wist ik: zo wil ik ook schrijven. Haar boek getuigt van zo veel liefde voor eten. Ze beschrijft hoe zij bij een vriend ging eten en hij haar een lauwerkrans wilde geven voor de Oscar die ze heeft gewonnen. In plaats daarvan maakte hij voor haar pasta met laurier. Erg aansprekend: het gaat niet om dure ingrediënten, maar over goed nadenken wat je wilt serveren.'

Twitter: kijken of ontwijken?

'Ontwijken. Dat hebben mensen mij aangeraden. Uiteraard zijn er veel leuke reacties, maar ook negatieve. Eigenlijk hoef je niet van iedereen te weten hoe ze over je denken.

'Ook wij zien de afleveringen pas voor het eerst op zondagavond. Het is niet altijd leuk om jezelf terug te zien. Dat strakke jasje moet ik niet meer aantrekken, denk ik weleens. Wat schreef Cécile Narinx ook alweer in Volkskrant Magazine? Je bakt een tulband toch ook niet in een cakeblik? Ja, daar moest ik hard om lachen.'

Honger of heupen?

'Heupen. Ik heb veel gelijnd in mijn leven, op sommige dagen at ik maar 500 calorieën. Ik denk dat ik mijn systeem daarmee ook wel in de war heb gebracht. Ik sport nu veel en eet bewust. Maar ik houd gewoon van eten en dat is te zien. En dan moet ik ook nog veel zoet proeven. In de weekeinden met Heel Holland Bakt maken de kandidaten drie opdrachten waarvan wij allemaal een of twee happen nemen. Voor de eerste aflevering hebben we dus dertig keer geproefd. Dat doet iets met je bloedsuikerspiegel: je krijgt meer honger.'

Robert van Beckhoven en Janny van der Heijden tijdens de programmapresentatie van Heel Holland Bakt, van omroep MAX. Beeld anp

Haarlem of Aerdenhout?

'Mijn vrienden vragen weleens: wat moet je daar toch tussen die bomen in Aerdenhout? Ik heb nou eenmaal behoefte aan het groen en de rust. Natuurlijk denk ik er weleens over om naar de stad te gaan, vooral nu mijn zoons het huis uit zijn. Maar ik zou niet goed tegen die drukte kunnen.

'Ik ben opgegroeid in de omgeving van Haarlem, in Kennemerland. Mijn ouders hebben me warm en bewust opgevoed. Ik mocht geen kleurstoffen en maaltijden moesten vers zijn, dat heeft me gevormd. Eten was belangrijk. Op de dag dat mijn moeder van mij beviel, wilde ze eigenlijk niet naar het ziekenhuis. Ze had een konijn in de pan.'

Huispak of mantelpak?

'Nóóit een huispak. Ik begrijp niet waarom mensen dat lekkerder vinden zitten. Toen ik thuis herstelde van een operatie hoopten vrienden mij te betrappen door me onverwacht te bezoeken. Maar dan liep ik tóch op hakken door het huis. Ik heb wel platte schoenen. Vroeger werden die door mijn zoons 'achteruitvalschoenen' genoemd, omdat ik juist daarmee struikelde. Ik ben mateloos in het kopen van kleding. Misschien ben ik vroeger al verpest: ik kreeg als kind nooit alleen een rokje, truitje of vestje. Mijn moeder vond altijd dat het setjes moesten zijn. Bij Heel Holland Bakt draag ik veel kleur, dat werkt goed op beeld. Maar in het dagelijks leven draag ik veel zwart en aardetinten. Ik val van mezelf al genoeg op.'

Heel Holland Bakt, elke zondag, 20.20 uur, NPO 1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.