'Ik voel me geen Cruijff of Michels van België'

Interview Georges Leekens (67), ex-bondscoach van België

Van 2010 tot 2012 was hij bondscoach van België, voor de tweede keer. Maar in deze periode legde hij de basis voor het team dat in Frankrijk droomt van de Europese titel. Eén van Georges Leekens' geheimen. 'De angst moest weg. In aanpak, in denken, in doen. In alles.'

Georges Leekens: 'Mocht België de titel pakken, zal ik ook fier zijn.' Beeld Jasper Jacobs/Belga

'There's no way back', zegt Georges Leekens in een kaal kantoortje in het stadion van Sporting Lokeren, de middenmotor waarvan hij trainer is. Hij spreekt nog steeds in de wij-vorm als het over de Belgische nationale ploeg gaat, ook al is hij al vier jaar geen bondscoach meer. 'We geven de hele tijd prikkels. Onze selectie is enorm aan elkaar gewaagd, keuzes maken is niet makkelijk. In de jeugdploegen zitten ook weer een aantal geweldige talenten. We zijn nu wereldtop en we blijven het.'

Later: 'Goed, dat we een tijdje de eerste plaats op de ranglijst bezetten, was misschien wat extreem. Maar wel een vrucht van wat we gezaaid hebben.'

Er was geen afspraak, we liepen zomaar het Lokerse houtje-touwtje-onderkomen binnen op weg naar het EK in Frankrijk waar de Belgische selectie van Leekens' opvolger Marc Wilmots is doorgedrongen tot de achtste finales. Erop gokkend dat Leekens, niet allergisch voor media, wel een uurtje had. Dat klopte.

'Cruciale fases', zegt de 67-jarige Leekens over de twee periodes (1996-1999 en 2010 en 2012) waarin hij bondscoach en technisch hervormer was. 'We moesten onszelf veranderen.'

Grijnzend: 'Nederland speelde een sleutelrol. Het is in 1997 begonnen. We verloren twee keer in de WK-kwalificatie naar Nederland. We stonden hopeloos achter. We hadden niet eens een verplichte trainerscursus. Boskamp, Houwaert, Vandereycken trainden zonder papiertje.'

10 procent beter

Georges Leekens is content met de EK-wedstrijden van België tot nu toe. 'Ze hebben bevestigd wat ik op voorhand hoopte te zien. Ik schrok niet van de uitglijder tegen Italië. Spanje werd ook wereldkampioen na de eerste wedstrijd verloren te hebben. Daarna zag ik meer snelheid, beter combinatievoetbal en het was ook goed af en toe achterover te leunen om van daaruit toe te slaan. Daar hebben we de kwaliteiten voor.'

Dat was probleem 1.

Probleem 2: 'We moesten afrekenen met het Waalse en Vlaamse sentiment.'

Probleem 3: 'De infrastructuur en omkadering moest worden opgezet.'

Probleem 4: 'De angst moest weg. In aanpak, in denken, in doen. In alles.'

In speelstijl ook. 4-3-3 moest het worden in de jeugdopleidingen.

'Maar anders dan de 4-3-3 van jullie. Wij wilden vanaf het begin afhangende vleugelspelers en penetrerende middenvelders. Heel modern nu, toen vrij innovatief. Het is niet voor niets dat we nu toppers als De Bruyne en Hazard hebben. Technische, brutale voetballers, zoals jullie die altijd hadden. Een complete spits als Lukaku, die ook nog mondig durft te zijn. Dat juich ik toe.'

Romelu Lukaku. Beeld AFP

Het probleem: Belgische clubs trokken snel ervaren buitenlanders aan.

'We hebben geen minimumsalaris voor niet-EU-spelers zoals bij jullie. We hebben voorgesteld om meer in de eigen jeugd te investeren. Geëist dat clubs gingen samenwerken. Met de nationale ploeg, met elkaar, maar ook tussen jeugdcoaches en eerste elftalcoaches moest iets gaan bloeien. Iedereen wil veranderen, maar dan buiten zichzelf.

Veel Belgische clubs hebben nu zelfopgeleide spelers. Doe er wat ervaring bij en je kunt gewoon prima meedraaien in Europa, zoals AA Gent het voorbije seizoen bewees en Anderlecht en Club Brugge de jaren ervoor.'

Maar de meeste spelers van de huidige nationale ploeg zijn toch opgeleid in Nederland en Frankrijk?

'Ook die hebben allemaal toch eerst heel wat jaar in Belgische jeugdopleidingen gespeeld.'

Op zijn site georgesleekens.be staat ergens onderaan een uitpuilend cv 'grondlegger van waarschijnlijk de beste Belgische ploeg ooit!'

'Ja daar heb ik al het een en ander over gehoord', vertelt Leekens licht geamuseerd terwijl hij twee flesjes cola uit een koelboxje op tafel zet. 'Dat vond men arrogant. Ik vind dat niet. Ik voel me geen Cruijff of Michels van België. Ik heb wel dingen omver gegooid en weer opgebouwd. Vergeet niet hoe klein en conservatief er in België gedacht werd. Ik ben op die nagel blijven slaan totdat die erin zat. Ik heb een grote mond, ze zeggen dat ik Nederlands ben, awel, ik vind van niet, maar het heeft wel geholpen om een en ander te doorbreken. Ik wilde dat iedereen meeging in het gedachtengoed.'

Had uw voorganger Dick Advocaat het dan laten versloffen?

'Integendeel! Dick heeft ook veel gedaan. Die had al tegen zaken aangetrapt, was al druk bezig de omkadering te verbeteren. Dat heb ik doorgetrokken. Ik ben daar een freak in. Ik wil de beste mensen om me heen. Videoanalisten, fysieke coaches, specialisten, scouting, fysiotherapeuten. Ik wilde het zoals bij Milan, toen de koploper op dat vlak in de wereld.'

Ook het selectiebeleid ging op de schop. Het werd gekleurder.

'Ik heb de broers Mpenza (van Congolese komaf, red.) erbij gehaald. Daarna is Kompany gekomen. Die is Belg in hart en nieren, maar verloochende ook zeker zijn Congolese roots niet. Daar zijn we vanaf gestapt: dat een Rode Duivel volledig Belg moet zijn. Dat is larie en apekool heb ik gezegd. Daar moesten we juist trots op zijn, dat we zo multicultureel zijn.'

Is België, Nederland voorgoed voorbij?

'We hebben veel van Nederland opgestoken en zijn ze nu voorbijgestoken. We zijn wat minder bescheiden geworden, avontuurlijker, verbaal sterker, fysiek. We gaan niet meer terug in de underdogpositie. We gaan voor de titel op het EK.'

Uw opvolger Marc Wilmots wil daar niet aan.

'We zijn andere personen, daarom vullen we elkaar goed aan. Voor mij is het makkelijker praten nu. Maar we hebben op elke positie twee, drie topkandidaten. Er is een groep van 25 man die in de top van Europa speelt. Het egocentrisme is ook uit de ploeg, er hangt een enorme teamspirit.'

'We hebben geluk, de weg naar de finale ligt open. Dat zou ik mooi vinden voor Marc. Ik vond de twijfel over hem ongepast. Hij blijft voorzichtig, wil waken voor verslapping. Dat snap ik, maar ik vind ook: je mag best ambitieus zijn. Zeker met de spelers die er nu zijn. Dan ben je geen outsider.'

Marc Wilmots. Beeld AFP

U verliet in 2012 de ontluikende nationale ploeg voor Club Brugge, waar u al vlot ontslagen werd. U zult spijt als haren op het hoofd hebben.

'Geen spijt, welnee. Er was een omkadering om 'u' tegen te zeggen. Mijn assistent Wilmots heeft het afgemaakt. Ik zag in Brugge een enorme uitdaging, wilde toch dagelijks op het veld te staan. Nu bij Lokeren heb ik het naar mijn zin. Mocht België straks de titel pakken, zal ik ook fier zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.