'Ik heb helemaal niets verkeerds gedaan'

Kurt Westergaard in De Balie

Kurt Westergaard, de Deense 'mohammedcartoonist', hield afgelopen zaterdag in debatcentrum De Balie een lezing in het kader van de persvrijheid. Zijn komst als hoofdspreker van het Festival van het Vrije Woord ging gepaard met zeer strenge veiligheidsmaatregelen in en rond De Balie. Westergaard werd in 2006 wereldberoemd na een cartoon, waarin hij de profeet Mohammed afbeeldde met een bom als tulband. Sindsdien is hij doelwit voor moslimterroristen.

De Deense cartoonist Kurt Westergaard komt aan bij De Balie voor een toespraak op het Festival van het Vrije Woord ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Persvrijheid. Foto anp

Hij vergelijkt cartoonisten met 'gevoelige seismografen' en 'bermbommen' die de politiek of de samenleving weer op het juiste spoor willen zetten. De 'bermbom' die cartoonist Kurt Westergaard bijna tien jaar geleden plaatste in de Deense krant Jyllands-Posten, een spotprent van de profeet Mohammed met een explosief in zijn tulband, veranderde zijn leven voorgoed.

De bijna 80-jarige Deen staat op de liquidatielijst van islamitische terreurbewegingen en behoort tot de zwaarst bewaakte personen ter wereld. Met vijf bodyguards komt hij zaterdagavond het Amsterdamse debatcentrum De Balie binnen, dat als een fort wordt bewaakt. Veel politie en ME zijn op de been, boven het centrum hangt een helikopter.

Als een bange grijze muis gaat Westergaard, hoofdgast van het Festival van het Vrije Woord, niet door het leven. Hij presenteert zich met flair: felrode pet met siersteentjes, rode broek. 'Mijn cartoon was nooit bedoeld om de gemiddelde moslim te beledigen, die was gericht op terroristen', benadrukt hij.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

De Deense cartoonist Kurt Westergaard heeft in een streng beveiligd debatcentrum De Balie in Amsterdam een lezing gehouden over persvrijheid. De 80-jarige Deen, die door moslimextremisten wordt bedreigd, had vijf bodyguards bij zich. In en rond De Balie was er ook veel beveiliging. Foto Julius Schrank
Foto Julius Schrank

Insluiten

De cartoonist wordt er vaak van beschuldigd anti-islam te zijn en met zijn werk de integratie van moslims te belemmeren. Westergaard: 'Het tegendeel is waar. Ik val bepaalde moslims aan op dezelfde manier als ik andere Denen onder vuur neem. Dat is insluiten in plaats van uitsluiten. Ik heb helemaal niets verkeerds gedaan.'

Het vaak gehanteerde argument dat in een multiculturele samenleving extra rekening moet worden gehouden met kwetsbare minderheden, komt niet aan de orde. Die vraag wordt niet gesteld aan Westergaard, noch aan de twee Nederlandse moslims die met hem het podium delen. Duidelijk wordt wel dat moslims heel omzichtig omgaan met het vrije woord. Vanwege de gevoelige materie en het belang de juiste termen te gebruiken, drukken Brahim Bourzik en Shirin Musa zich liefst uit in het Nederlands.

Bourzik, hoofdredacteur van De Moslim Krant, werkt aan een glossy over de profeet Mohammed. Wetsergaards cartoons zal hij daarin niet plaatsen. 'Ik vind ze verschrikkelijk.' Zoals hij het ook afschuwelijk vindt dat de cartoonist streng moet worden bewaakt. 'De bedreigingen zijn onislamitisch.' Bourzik worstelt met de inhoud van zijn glossy, die 63 pagina's krijgt: evenveel jaren als de profeet heeft geleefd. 'We studeren ons suf op wat we wel en niet kunnen plaatsen. Bijvoorbeeld op de vraag: mag je een vrouw beffen of niet? Iedereen heeft seks. We kunnen daar in onze glossy niet omheen.'

Musa, oprichtster van Femmes for Freedom die opkomt voor onderdrukte vrouwen, merkt op dat in Nederland activisten zoals zij worden bedreigd. Vaak vanuit eigen kring. Musa: 'Ik kom geregeld in de media. Ik pleit voor de vrijheid te zoenen en verliefd te worden, vecht tegen huwelijkse gevangenschap. Op Facebook worden foto's van mij geplaatst en word ik gewaarschuwd: we weten waar je ouders wonen. Het zijn niet jihadi's die mij bedreigen, maar advocaten en artsen.' Ze vindt dat gewone burgers, zoals zij, te weinig bescherming krijgen van de politie.

Niet alleen moslims worstelen met de grenzen van het vrije woord, ook burgemeesters. Waarom liet Eberhard van de Laan een betoger (bij een anti-Zwarte Piet-demonstratie) oppakken die 'fuck de koning' riep? Omdat majesteitsschennis een strafbaar feit is, reageert Van der Laan, die meteen een kanttekening plaatst. 'Het is een hoogste ordinaire opmerking, maar of het strafbaar moet zijn?' Het betreffende wetsartikel blijft volgens hem geen decennium meer overeind.

Van der Laan heeft ook vlaggen van Islamitische Staat en Hamas verboden. 'Dat was een lastige afweging. Er waren stapels brieven. Veel joden die aan emigreren denken. Ik heb gekozen voor het beschermen van mensen die 's nachts wakker liggen.'

De Deense cartoonist Kurt Westergaard vertrekt bij De Balie na een toespraak op het Festival van het Vrije Woord ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Persvrijheid. De komst van de cartoonist ging gepaard met strenge veiligheidsmaatregelen. Foto anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.