'Ik heb een bepaalde druk nodig om te presteren'

Jan Vertonghen (24) sleurt Ajax door het seizoen,

Hij is op zijn mooist als hij boos is. Met grote passen stoomt hij dan op, zwaaiend met de armen, met een portie woede in zich. Het lijkt soms alsof hij de bal te ver voor zich uitspeelt, maar nee, daar schuift een been uit. Een woeste kapbeweging volgt, vlak voor een vijandelijk been. Soms oogt het wat traag.


Jan Vertonghen drijft dan op drift, ogenschijnlijk. Dan ergert hij zich aan de scheidsrechter, aan het snelle verstrijken van de tijd, aan medespelers die weigeren te scoren of aan de hele wereld. Dan neemt hij risico, dan verlaat hij kompaan Alderweireld met diens toestemming, om het avontuur te aanvaarden.


Vertonghen lacht: 'Ik krijg vaak te horen dat ik dat alleen doe als ik boos ben. Maar het heeft meer te maken met de geest van de wedstrijd, na de omschakeling bijvoorbeeld. Het is ook een kracht van mij. Je creëert iets extra's. De tegenstanders moeten dan toch wat doen. Iedereen kan dan niet meer simpel bij zijn mannetje blijven. Zondag zal spits Matavz van PSV dan toch een keuze moeten maken. Wijnaldum, Toivonen, Labyad, iemand zal dan moeten uitstappen. Dat zet een team aan het denken.'


Hij noemt zich een centrale verdediger die in nood op het middenveld uit de voeten kan. Hij scoorde al zeven keer in de competitie en staat nota bene derde op een bijna bizarre schutterslijst van kampioenskandidaat Ajax, die wordt aangevoerd door Sulejmani met slechts elf goals.


Hij wil voetballen. Op het veld hervindt hij het jongensgevoel van de kleine Jan uit Vlaanderen. 'Dat is juist het gevaar. We speelden tegen Vitesse en ik gaf een hakbal bij 4-0. Tegendoelpunt. Ik ben niet iemand die bij zo'n stand achterin blijft en denkt: weet je, doen jullie maar leuk en ik los de problemen achterin wel op. Ik wil meevoetballen, korte tikjes geven, scoren. Lekker voetballen, het vijfde en zesde doelpunt maken. Trainer De Boer zei dat die hakbal misplaatst was. Zelf was ik ook heel boos.'


Ajax won zes duels op rij. 'Natuurlijk is het niet afgelopen als we verliezen van PSV, maar dan krijg je wel een tikkie. De inhaalrace van vorig seizoen heeft ons geïnspireerd tot nooit opgeven. We staan nu boven Twente en PSV, in een periode van vijf weken is dat gebeurd. Iedereen dacht dat we klaar waren.'


Ajax had een relatief makkelijke serie, terwijl veel rivalen tegen elkaar speelden. Vertonghen ging voorop in de strijd, ook verbaal. 'Ik doe mijn zegje wanneer het kan. Maar ik zeg geen onzindingen. Als de trainer net heeft gesproken, ga ik niet nog eens hetzelfde zeggen. Wij zeggen ook niet: we mogen niet verliezen. Wij zeggen: we willen winnen. Dat was ook ons voordeel tegen FC Twente, vorig jaar in de kampioenswedstrijd. Wij móésten winnen. Dan ontstaat een ander gevoel. Als wij toen in de positie van Twente hadden gezeten, hadden we misschien verloren. '


Vertonghen denkt nog geregeld aan de titel. Hij zoekt even naar het litteken op zijn hand. Bij de bustocht door Amsterdam, zittend boven het dak, viel de schaal uit zijn hand toen hij moest uitwijken voor een tramkabel. 'Ik heb geluk gehad.'


Hij komt uit Tielrode, een gehucht in Waasland, Vlaanderen, maar speelt inclusief de jeugdjaren al negen jaar bij Ajax. Hij is een ontspannen Belg, die gezellig in de stad woont en zijn vriendin Sophie ontmoette op het vwo in de Bijlmer. Hij weet nog wat ze droeg bij hun eerste ontmoeting. Lange rok, slippers, T-shirt. Het was mooi weer. Hij is van plattelander stadsmens geworden. Sportliefhebber. Geïnteresseerd in meer dan de wereld van de bal.


Hij is de aanvoerder van Ajax, als Belg, waar landgenoten als Soetaers, Sonck en Vandamme verdronken in de grootsheid van de club, geïntimideerd misschien door grote monden. 'Ik denk dat je toen meer mannetjes had in de kleedkamer dan nu. In België is vaak gesproken over waarom sommige Belgen niet slaagden bij Ajax. Het is belangrijk dat je de cultuur van de club begrijpt, dat je meegroeit met een proces. Dat hebben Thomas Vermaelen en ik meegemaakt. Dat helpt, ook om de mentaliteit te begrijpen.


'Die mentaliteit is hard. Niet zozeer van de medespelers, meer van het publiek, de buitenwereld, de pers misschien. Je moet presteren. Er is geen tijd om te wennen. Als je wint met 2-0 denk je weleens: wat is het probleem? Maar elke keer moet je de tegenstander vernederen. Hoewel: vernederen is het verkeerde woord. Je moet met 4-0, 5-0 winnen. Dat is wennen.


'Als je 3-0 voor staat na een half uur tegen NEC, verwacht je niet dat de mensen gaan fluiten bij de rust. Dat verrast me af en toe nog steeds. Maar het is ook heel leuk om voor Ajax te spelen, vooral als je wint. Als je verliest, kom je beter de deur niet uit. En er gebeurt altijd iets.'


Hij prijst trainer Frank de Boer, om de manier waarop die balanceerde tussen Cruijff en Van Gaal en het conflict beheerste. 'Hij is altijd bij het voetbal gebleven. Nog nooit heb ik Cruijff ontmoet, maar je kunt zien hoeveel respect iedereen voor hem heeft. In de periode dat die revolutie erg leefde, draaiden wij niet goed. Dat was een voordeel, dat de pers ons met rust liet en de trainer onder de druk vandaan bleef.'


Om de voetballer en mens Vertonghen verder te doorgronden, kijken we naar een vijftal tweets. Sinds kort behoort hij tot het leger der twitteraars.


1. Een filmpje met basketballer LeBron James, na een geweldig punt, nadat hij eerst danst en zingt op rap. De toevoeging van Vertonghen: lekker nonchalant.


'Ik liet het zien aan de jongens bij Ajax. Het was indrukwekkend hoe relaxed hij was. Ik hou ontzettend van de NBA. Ik weet dat ikzelf soms nonchalance in mijn spel heb, maar ik weet niet of dat mijn eerste gedachte was toen ik het filmpje op Twitter zette.


'Het was weleens een probleem voor mij: de focus die ik nodig heb om elke wedstrijd goed te spelen, was er niet altijd. Ik zie mezelf niet meer als talent, dat is voorbij. Het was iets van gemakzucht in mijn spel, een kwestie van iets te veel zelfvertrouwen. Nog niet zo goed zijn in wat je doet als LeBron James. Niet helemaal beseffen wat het belang is op bepaalde momenten.


'Dat gevoel is nu sterk aanwezig. Als we zondag verliezen van PSV, zijn we klaar. Nou ja, nog niet per se klaar, maar je ziet meteen aan de stand wat het belang is van zo'n wedstrijd. Als je in oktober drie punten verliest, denk je nog: we hebben nog heel veel wedstrijden, we spelen nog twee keer tegen de toppers. Ik denk dat ik die druk soms miste om te presteren en ik heb een bepaalde druk nodig.'


Hij keert terug naar LeBron James: 'Het gaat om het gemak, om het zelfvertrouwen waarmee hij zo'n punt maakt. Geweldig. Ik kijk veel naar andere sporten. NBA dus, Olympische Spelen. Ik zei onlangs nog tegen mijn vriendin: oh, straks Londen. Heerlijk, drie weken voor de televisie. Atletiek, zwemmen. Op de Olympische Spelen ga ik geen voetbal volgen.


'Wielrennen is volgens mij in België groter dan voetbal. Mijn vrienden in Nederland vroegen weleens: waarom kijk jij naar al dat wielrennen? Toen heb ik ze uitgelegd hoe dat zat. Het is niet alleen die berg op in de Tour. Het is een teamspel met tactische overwegingen. Nu kijken ze allemaal, naar de Ronde van Frankrijk dan. Ze genieten er nu van en ze begrijpen het.'


2. Steun Warchild.


'Ik ben sinds kort ambassadeur van Warchild, van een actie van een jongen die chocola verkoopt voor het goede doel. Die jongen was een jaar of 8 toen hij met die actie begon. Hij zag een documentaire over een project en besloot daarmee iets te doen. Hij is op eigen houtje chocoladeletters gaan verkopen. In plaats van de begrote 200 stuks verkocht hij er de eerste keer 2.000. En hij haalde onlangs 30 duizend euro op. Dat vind ik echt fantastisch.


'Ze vroegen of ik deze zomer meeging naar Oeganda, waarvoor het geld is opgehaald. Het past niet helemaal in mijn schema, met interlands en vakantie. Het zal waarschijnlijk niet lukken, maar anders was ik zeker gegaan.'


3. Een zogenoemde retweet van een bericht van collega-international Vincent Kompany, gericht tegen kunstgras.


'Veel vrienden van mij voetballen op kunstgras, bij amateurclubs. Dat begrijp ik perfect, in verband met de kosten. Maar profvoetbal hoort op echt gras, en ik hoop dat het zo blijft in de toekomst. Op kunstgras spelen is gewoon een totaal andere manier van voetballen. Je gaat bijna nadenken bij een sliding. Dat kan natuurlijk niet. Op echt gras is leuker en lekkerder. Heerlijk, na een regenbuitje, dan ruik je het gras. Gras is voetbal.'


4. De Belgische schrijver Tom Lanoye met diens boek Sprakeloos.


'Ik ben in Carré geweest, bij de monologen van Lanoye uit dat boek. Het was indrukwekkend. Ik had twee kaartjes besteld en hoopte dat iemand met me mee kon. Gelukkig had mijn vriendin tijd. Het was vet om te zien. Het was bijna cabaret, op een intellectuele manier. Het ging over zijn theatrale moeder en de relatie met zijn buurt. Toen bleek dat hij bij mij uit de buurt komt. Hij noemde straten op die ik allemaal ken. Hij komt uit Sint-Niklaas. Ik kom uit Tielrode, maar ik ben geboren in Sint-Niklaas. Ik was de jongste in het publiek, haha.


'Ik was begonnen in het boek Congo van David van Reybrouck, maar dat ligt nu even aan de kant. Het laatste boek dat ik uitlas is Het geheugenpaleis van Joshua Foer. Het is fantastisch om te lezen hoe alles in elkaar steekt. In zo'n boek lees ik dan een stukje en dan vertel ik er iedereen over. Of ik praat met mijn vriendin over alle in Het geheugenpaleis beschreven trucs die je kunt gebruiken om bepaalde dingen te onthouden. Ik probeer altijd een boek te lezen dat leuk is en waarvan je iets opsteekt.'


5. Londen, een bezoek aan Arsenal.


'Dat heb ik met opzet op Twitter gezet. Anders komt het toch in de publiciteit, via iemand die je toevallig ziet. En ik was er op uitnodiging van Thomas Vermaelen. Even een lekkere wedstrijd kijken.'


Het is het lot van Ajax. Als de speler écht goed is, vertrekt hij naar het buitenland.Vertonghen is volgroeid. Het liefst verhuist hij na dit seizoen, als een droomclub zich meldt. 'Dat is de treurnis van elke club in Nederland, België, zelfs Frankrijk. Als iemand het gevoel heeft dat hij aan zijn top zit, vertrekt hij naar Engeland of Spanje, of misschien naar Duitsland. Ik heb altijd alles gegeven hier. Ik heb nog een contract voor een jaar. Als er niemand komt, blijf ik. Er zijn veel geruchten, meer niet. Ik zou willen dat ze allemaal waar waren.'


soms bijna letterlijk. Een slimme Belg als voorganger van het voetbal in Amsterdam. Bij winst op PSV, zondag, wordt de kans op titelprolongatie aanzienlijk groter. 'De inhaalrace van vorig seizoen heeft ons geïnspireerd tot nooit opgeven.'


CV

1987

Geboren op 24 april in Sint-Niklaas, België

2000-2003

Speelt in jeugdteams van Germinal Beerschot

2003-heden

Vertrekt naar opleiding Ajax. In 2006 debuteert hij in eerste elftal. Even daarna wordt hij half jaar verhuurd aan RKC.

Maakt in 2007 debuut als Belgisch international (33 interlands, 2 goals)

Erelijst

KNVB beker (2010), Nederlands landskampioen (2011)

Persoonlijk

Woont samen in Amsterdam, studeert sportmarketing (Johan Cruyff UNIVERSITY)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.