Interview

'Ik had plaatsvervangende schaamte toen ik Moszkowiczs argumentatie hoorde'

Geert Wilders heeft het kort geding over het permanente noodfonds dat hij tegen de Staat had aangespannen, verloren. Is het een goed vonnis? En was de argumentatie van Wilders advocaat Bram Moszkowicz sterk te noemen? 'Het was natuurlijk bij voorbaat een kansloze zaak', zegt hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de universiteit Leiden Wim Voermans in een interview met Volkskrant.nl.

PVV leider Geert Wilders en zijn advocaat Bram Moszkowicz (R) in de rechtbank. Wilders heeft een kort geding aangespannen tegen de staat om het Europees noodfonds (ESM) tot na de verkiezingen uit te stellen. Beeld anp

Is het een verrassend vonnis?
'Nee, het is een volstrekt logisch vonnis. Het ligt ook helemaal in de lijn van de rechtspraak die er al lag. Het was natuurlijk al bij voorbaat een kansloze zaak, want er zijn de afgelopen 15 jaar een aantal soortgelijke uitspraken gedaan waarbij de Hoge Raad als hoogste rechter tot dezelfde slotsom kwam. Dat een rechter parlementaire wetten niet mag toetsen aan de Grondwet wisten we allang (dat staat in de Grondwet), maar de rechter leidde daar ook uit af dat ook de afweging van wetten - zeg maar het proces - hoort te gebeuren door de regering en het parlement in het politieke proces. Daar is voor een afweging door de rechter geen plaats. Ook als er eenmaal een wet ligt, moet de rechter zich heel terughoudend opstellen, ook als die kijkt of die wet niet in strijd is met een verdrag bijvoorbeeld. Zo zijn in Nederland de machten gescheiden, volgens de rechter.'

'Het enige verrassende element is dat de rechter, ondanks dat hij heeft gezegd dat hij eigenlijk niet naar de zaak kan kijken (de eis is 'niet ontvankelijk'), toch op de argumentatie van Wilders is ingegaan. Zo stelt rechter Paris dat het ESM niet onmiskenbaar in strijd is met het VWEU-verdrag. Dat is pikant. Zeker omdat Wilders al heeft aangekondigd een bodemprocedure tegen de Staat te overwegen.'

'Als hij dat daadwerkelijk gaat doen, heeft hij wel wat uit te leggen want in feite begint hij dan weer een kansloze zaak. Het is zeker opmerkelijk dat de rechter dat heeft gezegd. Hij laat heel duidelijk weten wat hij ervan vindt. Dat getuigt van moed. Hij had ook kunnen volstaan met de vaststelling 'niet-ontvankelijk', en verder de bui over kunnen laten waaien.'

Hield Moszkowicz in uw ogen een sterk pleidooi?
Nee, ik had last van plaatsvervangende schaamte toen ik Moszkowicz bij Knevel & Van den Brink hoorde zeggen dat hij een gaatje had gevonden en dat hij vervolgens met een arrest uit 1969 kwam aanzetten. Dat is namelijk een verouderd arrest! Dit bevestigde mijn idee dat het toch vooral een showproces was. Moszkowicz heeft mij en mijn vakgenoten wel verwonderd door met deze weinig overtuigende en verouderde argumentatie te komen.'

'Daarom is het goed dat de rechter duidelijk heeft gezegd dat wat Moszkowicz probeert te doen - namelijk inbreken in het politieke proces - niet kan. Moszkowicz heeft in zijn pleidooi vooral benadrukt dat de soevereiniteit wordt verkwanseld. Het ziet er naar uit dat dat wellicht ook als boodschap is gericht aan het PVV-electoraat. Het was dus in feite meer een boodschap over het hoofd van de zaak en de rechter heen.'

Wat had Moszkowicz dan beter kunnen doen?
'Hij had wellicht beter kunnen wachten tot de wet er daadwerkelijk lag. Want als hij nu een bodemprocedure gaat beginnen, kan de Staat mogelijk de zaak proberen te stoppen door misbruik van het procesrecht in te roepen. In 2004 is - ten behoeve van een particulier - al eens een keer een zogenaamde anti-suit-injuction toegekend. Dat is een voorziening die een rechter kan treffen om een partij die misbruik maakt van procesrecht - door bijvoorbeeld zaken aan te spannen met geen ander doel dan de andere partij dwars te zitten - te dwingen te stoppen met de zaak. In deze setting zou de Staat dat kunnen proberen. En zo waren er nog wel een paar andere dingen.'

Hoe lang kan zo'n bodemprocedure duren?
'Dat kan wel twee jaar duren. Dat zal Wilders denk ik niet veel kunnen schelen. Ik heb niet het idee dat hij uit is op een snelle uitkomst. Met het aanspannen van zaken zorgt hij dat er een geur van onrechtmatigheid aan het ESM-dossier blijft kleven. Dat schreef Meindert Fennema vanochtend ook in de Volkskrant, dat deze hele zaak natuurlijk vooral een slimme politieke zet van Wilders is. Want wat heeft deze kwestie Wilders nou gekost? Het heeft hem uren televisie opgeleverd en hij moet maar 1391 euro betalen voor de langste reclameboodschap ooit. En datzelfde geldt voor zijn advocaat Moszkowicz die veel zendtijd voor een prikkie kreeg.'

Wim Voermans Beeld Universiteit Leiden
 
Moszkowicz heeft mij en mijn vakgenoten wel verwonderd door met deze weinig overtuigende en verouderde argumentatie te komen.'
 
Met het aanspannen van zaken zorgt hij dat er een geur van onrechtmatigheid aan het ESM- dossier blijft kleven
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.