Interview Monique de la Fressange

‘Iedereen moet weten waarom ik zaterdagmiddag op een boot naast de burgemeester sta’

Ruben Dario vaart in de Canal Parade mee als eregast van Femke Halsema, burgemeester van de stad waar hij als dragqueen Monique de la Fressange werd mishandeld.

Dragqueen Monique uit Panama. Foto Guus Dubbelman

Zodra dragqueen Monique de la ­Fressange drie mannen op zich af ziet komen, weet ze dat dit weleens vervelend kan worden. In ruim twintig jaar dat ze dragqueen is, heeft ze op straat vaak genoeg dreigende situaties meegemaakt. Weglopen is haar normale tactiek. Nu kan dat niet.

Het is zondag 25 juni, iets voor twee uur ’s nachts en ze staat in een goudkleurige pruik en een extravagante jurk op een taxi te wachten aan het eind van de Amsterdamse Zeedijk. Haar optreden in café The Queens Head – een lip-sync-act op nummers van Whitney Houston en Jennifer ­Lopez – is goed gegaan. Ze wil nog even naar Taboo, de homobar die ze als haar thuis beschouwt.

Monique houdt haar ogen strak op de mobiele telefoon in haar hand, om oogcontact met de mannen te vermijden. Het mag niet baten. Een van de jongens komt naar haar toe gerend. De twee anderen volgen hem.

Eregast

Vanwege alles wat daarna gebeurt, is Monique de la Fressange vandaag, tijdens de Canal Parade door de Amsterdamse grachten, eregast op de boot van de gemeente. Ze is uitgenodigd door burgemeester Femke Halsema, die de mishandeling van De la Fressange vorige maand expliciet noemde in haar installatiespeech. ‘De komende jaren zult u mij altijd aan de zijde vinden van al die mensen die vreedzaam het recht opeisen om anders, om zichzelf te mogen zijn – en tegenover degenen die hen dat willen beletten’, zei Halsema.

Hoe het is gesteld met geweld of agressie tegen leden van de lhbt-gemeenschap in Nederland is moeilijk precies vast te stellen. Het aantal aangiften steeg de afgelopen jaren sterk – van 450 in 2009 tot meer dan 1.500 in 2015. Maar dat kan ook liggen aan een verhoogde aangiftebereidheid. Vaststaat in elk geval dat homo’s en lesbiennes vaker het gevoel hebben dat ze respectloos worden behandeld. En dat er met grote regelmaat berichten naar buiten komen over mishandelingen. Tijdens de Canal ­Parade is er dit jaar een aantal boten die aandacht vragen voor het toenemend geweld tegen lhbt’ers.

‘Ik kan het moeilijk vergelijken, van mensen die hier al langer wonen hoor ik dat het klimaat in Nederland verslechterd is’, zegt Ruben Dario. Al bijna twintig jaar is Monique de la Fressange zijn alter ego. ‘Maar in de toekomst kan het weer anders worden. Daarom vind ik het belangrijk dat ik zaterdag bij de burgemeester op de boot sta.’

Monique gaat op de foto. Foto Guus Dubbelman

Assepoester

Dario is een androgyne man van 38 met brede schouders en halflang krullend haar. Hij groeide op in ­Panama, als zoon van een bekende politicus, en woont sinds twaalf jaar in Europa, waarvan de laatste twee in Amsterdam. ‘Ik kwam op Koningsdag en ben blijven hangen.’

Veel dragqueens willen als jongetje al niets liever dan de jurk van hun moeder aan. Zo ging het niet bij ­Ruben. Hij werd als student gevraagd om in een toneelstuk geïnspireerd op Assepoester een van de stiefzusters te spelen. ‘Ik had mijn bedenkingen, in het Panama van toen stond niet iedereen open voor dat soort acties. Maar het was een heel grappige rol. Ik vond het heerlijk om te doen.’

Na afloop van de voorstelling werd hij benaderd door La Belleza, een beroemde dragqueen in Panama. ‘In Panama draait de dragscene om heel grote shows waar vaak wel een maand aan wordt gewerkt. La Belleza vroeg me in haar show mee te dansen. Die eerste keer was geweldig. Ik leek ook heel ‘echt’. Dat is een ding onder drags: wie lijkt het meest op een vrouw. Direct na afloop kreeg ik een baan aangeboden.’

‘Drag dad’

De naam Monique de la Fressange kreeg ze van haar drag dad, Moisés Sandoya, een bekende Panamese ontwerper die een grote extravagante ­‘familie’ om zich heen heeft. Wie zijn ‘zoon of dochter’ wordt, krijgt de achternaam De la Fressange.

Zelfs in de gayscene werd drag lang niet altijd goed begrepen, zegt De la Fressange. ‘Iedereen dacht dat het ging om jongens die graag vrouwen zouden willen zijn.’ Dat beeld is veranderd door de Amerikaanse dragqueen RuPaul. De dragrace die zij sinds acht jaar organiseert, wordt wereldwijd door miljoenen mensen bekeken en maakt duidelijk waar het volgens De la Fressange om draait: ‘Het is kunst, theater waar heel veel werk in gaat zitten met prachtige acts.’

In elke stad wordt die kunst anders ingevuld. Waar dragqueens in Panama weken werken aan enorme shows op grote podia, speelt het Amsterdamse dragleven zich vooral af in kleine kroegen met kleine acts en scherpe sketches. Monique schittert op die beide podia. En voor Ruben heeft dat een grote betekenis. ‘Ik ben van nature een beetje verlegen, maar dankzij Monique kan ik de vrolijke, meer extravagante kant nu veel beter uiten. Ik maak makkelijker contact.’

Afwijzing

Maar er zijn dus ook mensen bij wie de drag agressie uitlokt. De reden daarvoor verschilt volgens De la Fressage van geval tot geval. ‘In mijn geval denk ik dat het ging om het feit dat ik die jongens afwees. Vooral die jongen die vooropliep maakte eerst een paar agressief-flirterige opmerkingen. Ik zei dat ik niet in hem geïnteresseerd was en dat ze moesten doorlopen. Volgens mij had hij pas daarna door dat ik niet echt een vrouw was. Ze waren in verwarring en maakten me uit voor freak. Ik kreeg een klap op mijn neus, het bloedde behoorlijk.’

Ze voelde zich ook in de steek gelaten door de omstanders die niets deden. ‘Een homoseksuele jongen hielp me wel, maar toen hij aan taxichauffeurs vroeg om mij mee te nemen, zei een zelfs dat hij ‘dat ding’ echt niet in zijn auto wilde hebben. Een Uberchauffeur nam me uiteindelijk wel mee en bracht me naar club Taboo. Het laatste stuk heb ik op mijn naaldhakken gerend.’

Aanvankelijk wilde Monique geen aangifte doen. Vrienden haalden haar over toch naar de politie te gaan en via sociale media te vertellen wat er was gebeurd. ‘Iedereen moet weten waarom ik zaterdagmiddag op die boot naast de burgemeester sta.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.