'Iedereen kon nonsens uitkramen'

Nederland is Nederland niet meer, voor de correspondenten van internationale persbureaus en buitenlandse kranten. Ze zijn geschrokken van de toon en uitkomst van het Nederlandse debat over Europese Grondwet....

'Ik heb niet één zakelijk argument gehoord in het gekrakeel over de Europese Grondwet. Nederland is niet meer in staat tot een rationeel debat.' Helmuth Hetzel, correspondent voor Die Welt, en al twintig jaar inwoner van Nederland, kan zijn weerzin tegen zijn tweede vaderland nauwelijks verbergen. 'Ik was destijds erg onder de indruk van het debat over euthanasie. Dat jullie zo'n gevoelig thema zo zakelijk en eerlijk durfden te bespreken. In dit referendum voerden angst en emotie de boventoon. Bij voor- en tegenstanders.'

Ook Isabel Conway van de Irish Times denkt dat het Nederlandse 'nee' is gevoed door angst. 'Veel Nederlanders verlangen terug naar een Holland zonder immigranten, met gesloten grenzen en een harde gulden. Maar dat is niet rationeel. Je kan de klok niet terugzetten.' Haar Poolse collega, Malgorzata Bos-Karczewska van de Unia Polska: 'Het nee is een protest, dat is wel duidelijk. Maar waartegen? Dat kunnen wij buitenlanders niet helemaal bevatten. Mijn lezers vinden jullie een verwend volk, want in vergelijking met Polen is Nederland het paradijs. En om dat veilig te stellen hadden jullie juist vóór moeten stemmen, niet tegen.'

Op de televisie werd volgens Helmuth Hetzel van Die Welt vooral gebekvecht tussen voor-en tegenstanders. 'Angst, emotie en onderbuikgevoelens voerden de boventoon. Niemand bracht bijvoorbeeld de internationale dimensie in het debat. Beseffen jullie wel dat er 1,3 miljard Chinezen op het wereldtoneel zijn verschenen? Als we daar iets tegenover willen stellen, met 450 miljoen Europeanen, moeten we op zijn minst samenwerken.'

Ook Malgorzata Bos-Karczewska heeft zich wild geërgerd aan het debat. 'Een kakofonie aan geluid. Iedereen kon ongestraft de grootste nonsens uitkramen. De SP beweerde zelfs dat de Nederlandse lonen en Nederlandse arbeidsmarkt naar Pools niveau zou terugzakken als gevolg van de Grondwet. Dat is apert onjuist. Daar gaat Brussel helemaal niet over.'

Nederland is bang, constateren nogal wat buitenlandse correspondenten. Voor buitenlanders, voor terrorisme, voor het verlies aan levensstandaard.

'En als je bang bent, stem je nee', meent de Noorse journaliste Berti Retzer die soms over Nederland bericht voor de Af tenposten. 'Als je je onveilig voelt, doe je de deur op slot en zeg je 'nee', als je wat wordt gevraagd. Terwijl Nederland altijd zo'n positief land was. Altijd gericht op de oplossing van het probleem. Nee, dit Nederland - ik woon hier nu zes jaar - herken ik niet meer. Nederland keert zich steeds meer naar binnen en heeft van de EU een monster gemaakt. Terwijl jullie midden in Europa liggen en het geld in het buitenland moeten verdienen. Maar helaas. Feiten en argumenten doen er in Nederland niet meer toe.'

'Hier krijgt iedereen spijt van', voorspelt de Franse journalist Didier Burg van Les Echos. 'Een crisis in Europa is nu onvermijdelijk. De Europese samenwerking gaat vertraging oplopen, terwijl de ontwikkeling van nieuwe grootmachten als India en China gewoon doorg aat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.