'Iedereen een wapen en ons leven wordt beter'

Brazilianen willen in strijd tegen bendes hun wapens terug

Geef ons wapens en we lossen het probleem van de criminaliteit zelf wel op, redeneren veel Brazilianen. En met een wetswijziging zou dat er zomaar van kunnen komen. De schappen in de wapenwinkel liggen nog bomvol geweren.

Keuze genoeg bij de winkel Top Gun Armas. Foto Rodrigo Marcondes / de Volkskrant

Er liggen alleen luchtdrukgeweren in de etalage van Top Gun Armas, een wapenwinkel in het centrum van São Paulo. 'Met de huidige wetgeving heeft het geen zin om vuurwapens op voorraad te hebben', legt eigenaar Milton Gonzalves uit. 'Het duurt maanden voordat klanten hun wapenvergunning rond hebben, dus ik lever alleen op bestelling.'

Daar komt wellicht snel verandering in. Het Braziliaanse parlement wil deze maand nog stemmen over een wetswijziging die het makkelijker moet maken een vuurwapen te kopen. 'Dat zou fantastisch zijn', aldus de 65-jarige Gonzalves. 'Alle deugdzame burgers zouden zich moeten bewapenen', vindt hij. 'Dan denken criminelen wel twee keer na voordat ze een overval plegen.'

Gonzalves opende zijn winkel in 1970. Het was de tijd van de militaire dictatuur, en wapens gingen probleemloos over de toonbank. 'De schappen lagen hier bomvol', zegt hij met weemoed in zijn stem. Pas in 1997 kwam een wet die burgers verplicht stelde hun wapen te registreren. 'Maar de echte klap kwam in 2003', aldus Gonzalves. 'Door de wapenwet van Lula is de verkoop volledig ingestort.'

De wet van de linkse president Luis Inácio Lula da Silva was bedoeld om het hoge aantal moorden terug te dringen. Wie nu een wapen wil kopen, moet minstens 25 jaar oud zijn, een psychologisch onderzoek ondergaan en een schietexamen afleggen. Die testen moeten iedere vijf jaar worden herhaald. Kopers zijn bovendien verplicht de federale politie uit te leggen waarom ze een wapen nodig hebben. En de wapens moeten thuisblijven, wie ermee de straat op gaat is strafbaar.

Lees verder onder de foto.

Het voorstel waar het parlement zich nu over buigt zou de minimumleeftijd voor wapenbezit verlagen naar 21 jaar, en kopers zouden niet langer toestemming nodig hebben van de federale politie. De psychologische test en het schietexamen blijven verplicht, maar hoeven slechts eenmalig te worden afgelegd.

Gonzales opent een lade en haalt er een doos revolverkogels uit voor een klant. 'Brazilië is een extreem gewelddadig land', zegt hij. 'Criminelen hebben nog net zoveel wapens als vroeger, want die vragen echt geen vergunning aan', zegt hij en schudt meewarig het hoofd. 'Dankzij Lula lachen die gasten zich kapot. Ze kunnen ongestoord hun misdadige gang gaan.'

Na de wet van Lula daalde het moordcijfer aanvankelijk, om daarna weer te stijgen tot het niveau van voor de maatregelen. In 2016 waren er gemiddeld 170 moorden per dag. Volgens tegenstanders het bewijs dat de wapencontrole geen verbeteringen heeft gebracht. Maar, zeggen voorstanders, voordat Lula de wapenverkoop inperkte, groeide het aantal moorden met 7 procent per jaar. De wet heeft volgens hen dus wel degelijk vruchten afgeworpen.

Verkiezingen

De onveiligheid en de misdaad in Brazilië zijn bron van grote zorgen onder de Braziliaanse bevolking. Dit najaar zijn er verkiezingen en politici proberen zich populair te maken met harde maatregelen. President Michel Temer gaf in februari opdracht tot een militaire interventie in Rio de Janeiro, hij richtte een nationaal ministerie van Veiligheid op, en benoemde een militair tot minister van Defensie.

Temer hoopt hiermee de wind uit de zeilen te nemen van Jair Bolsonaro, een extreemrechtse presidentskandidaat die het heel goed doet in de peilingen. Bolsonaro wil Brazilië militariseren, en vindt dat burgers gewapend over straat moeten kunnen om zich te verdedigen tegen criminelen. Eind februari zei hij dat vrouwen thuis wapens zouden moeten dragen, om huiselijk geweld tegen te gaan.

In Top Gun Armas kan Bolsonaro op veel steun rekenen. 'Hij is de enige hoop voor Brazilië', aldus Rodrigo Silva (30), een breedgeschouderde klant met een dikke gouden ketting. Silva vindt de op handen zijnde wetswijziging niet ver genoeg gaan. 'Het is goed dat wapenbezit makkelijker wordt', zegt hij. 'Maar als het verboden blijft om je pistool mee de straat op te nemen, levert het nauwelijks iets op.'

Rodrigo Silva (30), met zijn wapen. Foto Rodrigo Marcondes

Littekens

Naast hem staat de 32-jarige Vinicius enthousiast te knikken. Vinicius werkt als politieagent in São Paulo, en wil daarom niet met zijn achternaam in de krant. 'Kijk, dit is het werk van criminelen.' Hij trekt zijn shirt omhoog, en toont diepe littekens van kogelwonden. 'Ik schiet dat uitschot kapot zodra ik de kans krijg', zegt hij op opgefokte toon. 'Als iedereen dat zou doen, dan is het probleem snel opgelost.'

De mannen zijn van mening dat alleen 'deugdzame burgers', zoals zijzelf, zich mogen bewapenen. 'Ze moeten een vaste baan en inkomen hebben', zegt Silva. 'Mensen die maar wat aanrommelen in het leven kun je niet met een wapen vertrouwen.' Silva vindt ook dat kinderen uit 'goede families' vanaf hun negende met vuurwapens moeten leren omgaan. 'Dan zijn ze beter voorbereid.'

Voor winkeleigenaar Gonzales is meer nodig om het criminaliteitsprobleem aan te pakken. 'De regering moet geboortebeperking verplichten', vindt hij. 'Die armoedzaaiers in de favela's hebben vaak tien kinderen, dat worden allemaal dieven.' De anderen mompelen instemmend, maar benadrukken dat abortus verboden moet blijven. 'Je moet die vrouwen gewoon steriliseren', aldus Vinicius. 'Probleem opgelost.'