'Hier voel ik me niet werkloos'

Drie Utrechtse twintigers die zonder baan kwamen te zitten, richtten De Broekriem op om lotgenoten moed in te spreken. 'De keuze was altijd: deze baan of een betere?'

UTRECHT - Het woord 'werkloos' is vanmiddag verboden in het zaaltje aan de Utrechtse Oudegracht. Dat klinkt niet sexy. 'In between jobs' noemen de bezoekers van activiteitenplatform De Broekriem zichzelf. Of, als ze het liever bij Nederlands houden, werkzoekend.


Sander, een 26-jarige sociaal geograaf, kijkt bij binnenkomst nieuwsgierig rond. Hij is een van de ongeveer twintig geïnteresseerden in de leeftijd van 25 tot 55 jaar die deze middag een workshop personal branding komen volgen. 'Ik ben benieuwd wie er nog meer werkloos, pardon, werkzoekend zijn', zegt hij. 'Bovendien had ik toch niets beter te doen.'


Er is ook een jonge vrouw aanwezig die zeven talen spreekt. Zij zoekt eveneens werk. Het moet bemoedigend zijn voor Sander, die bekent zich soms een beetje een mislukkeling te voelen.


De Broekriem werd in oktober opgericht door drie bevriende twintigers die tot hun eigen verbazing zonder werk kwamen te zitten. Werkzoekenden kunnen zich er aanmelden voor vrijwilligerswerk, netwerkbijeenkomsten, workshops met tips voor meer succes op de arbeidsmarkt of gewoon op de maandagmiddag komen kletsen met lotgenoten. Ze hebben al knuffels gesorteerd voor minder bedeelde kinderen, een spelletjesmiddag begeleid in een zorgcentrum en een brainstormwedstrijd gehouden. Deze week steken ze hun handen uit de mouwen in een speeltuin in een Vogelaarwijk.


De Broekriem richt zich op 'werkzoekenden die er wat van willen maken en bezig zijn met hun netwerk', zegt bedrijfskundige Judith van der Mark (28), een van de oprichters. 'Wij willen werkzoekenden een zinvolle invulling bieden voor hun dagen, die lang kunnen zijn. Dat ze 's avonds met een bevredigend gevoel thuiskomen en hun partner wat te vertellen hebben.'


Op die manier hoopt De Broekriem ervoor te zorgen dat werkzoekenden hun zelfvertrouwen behouden, vult mede-initiatiefnemer en architect Pieter Vermeer (27) aan: 'Het kan frustrerend zijn weer een standaard afwijzingsbriefje te ontvangen na een sollicitatie.'


Een maand na de oprichting is duidelijk dat De Broekriem in een behoefte voorziet. Het Utrechtse initiatief krijgt navolging en in Apeldoorn en Rotterdam zijn zusterinitiatieven in oprichting. De derde initiatiefnemer van De Broekriem, werkzoekend vastgoedadviseur Pieter Tiller (29), denkt dat de activiteiten een alternatief kunnen zijn voor de tegenprestaties die gemeenten werklozen gaan opleggen in ruil voor hun uitkering. Tiller en co zijn op zoek naar sponsoren en hopen van De Broekriem een bedrijf te maken.


De twintigers hebben erg moeten wennen aan hun nieuwe situatie. Van der Mark: 'Wij hebben tot nog toe de keuze gehad: hou ik deze baan of neem ik een nog betere? Over een baan puur om te kunnen leven, hebben we nooit hoeven nadenken.'


Stages

Het valt Vermeer op dat werkgevers nauwelijks nog vaste contracten aanbieden. Hij vindt het zorgwekkend dat steeds meer bedrijven hoogopgeleide twintigers die ze geschikt vinden, stages aanbieden voor 200 euro per maand. 'Hoe ze de huur dan moeten betalen, vertellen ze er niet bij.'


De aanwezigen fleuren deze middag al zichtbaar op als ze hun ervaringen delen. Annemarie (52), voor het eerst van haar leven zonder baan: 'Op deze bijeenkomsten voel je je niet werkloos, maar op weg ergens naar toe.'


Antropologe Annemieke (33) raakte haar baan kwijt toen door provinciale bezuinigingen het Centrum voor Maatschappelijke Ontwikkeling werd opgeheven waar ze in dienst was. 'Ik krijg hier weer het gevoel dat ik er niet alleen voor sta.'


De workshop van Janine van der Vorst moet dan nog beginnen. De loopbaancoach ondersteunt De Broekriem door de cursus gratis aan te bieden. Ze wil de aanwezigen leren 'hoe je je eigen verhaal beter kunt vertellen'. Alle telefoons moeten uit, behalve wanneer iemand een telefoontje van een potentiële werkgever verwacht. De werkzoekenden moeten zich drie keer presenteren, telkens aan een andere aanwezige. Daarna moeten ze op een vel schrijven wat ze leuk vinden om te doen. Vervolgens moeten ze zich opnieuw presenteren.


Na een onwennig begin - 'Als ik zeg dat ik graag mensen wil helpen, voel ik me zo'n taart' - worden de deelnemers steeds enthousiaster. 'Met mijn nieuwe verhaal over mijn wens om leiding te geven en mijn denkkracht in te zetten, kan ik aankomen op een volgende netwerkbijeenkomst', zegt Daniella (29). Op de borrel na afloop houdt ze het bij een cola-light. 'Ik ben nu helemaal geïnspireerd. Met deze nieuwe inzichten ga ik mijn cv op LinkedIn vanavond nog aanpassen.'


Vrees voor 'zinloze werkverschaffingsprojecten'

De Landelijke Cliëntenraad, die de belangen behartigt van uitkeringsgerechtigden, is tegen het kabinetsplan om bijstandsgerechtigden een tegenprestatie te vragen voor hun uitkering. De uitvoering ervan wordt aan de gemeenten overgelaten. Woordvoerder Else Roetering vreest 'zinloze werkverschaffingsprojecten die nergens toe leiden', juist nu het aantal werklozen groeit door de economische crisis. 'Daarnaast kunnen wethouders denken: als er wordt gekort op huishoudelijke hulp voor ouderen, dan kunnen we toch best de werklozen laten poetsen? Op die manier gaan belangen van gemeenten door elkaar lopen. Er is geen controle op hoe gemeenten dit invullen.' Beleidsadviseur Branko Hagen: 'Wij zijn er niet op tegen dat bijstandsgerechtigden zinvol vrijwilligerswerk doen. De realiteit is dat veel uitkeringsgerechtigden, bijvoorbeeld 50-plussers en mensen met bepaalde beperkingen, nergens aan de bak komen, hoe veel ze ook solliciteren. Moeten die gedwongen worden tot een tegenprestatie die een baan niet dichterbij brengt?' Het zou volgens de Cliëntenraad beter zijn te kijken waar behoefte aan is. Gemeenten zouden bijvoorbeeld kunnen inventariseren waar in de toekomst tekorten aan arbeidskrachten ontstaan bij de regionale bedrijven en hen in die richting opleiden. De Rotterdamse wethouder Marco Florijn (PvdA) vindt de vrees ongegrond dat gemeenten bijstandsgerechtigden zullen dwingen tot zinloos werk. De prestatieplicht die het kabinet oplegt, is volgens Florijn juist in het belang van de werklozen. In Rotterdam worden bijstandsgerechtigden al verplicht tot een 'maatschappelijke inspanning'.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.