Column

'Het was alsof m'n familie met me breekt'

Column van Ariejan Korteweg

Al zou je alle luiken sluiten, dubbele bewaking bij de deuren zetten, een extra haakje maken op de raampjes van de toiletten... dan nog zou Yesim Candan binnenkomen.

Yesim (3 jaar) in het midden bij opa op schoot in Volendam.

Zo graag wilde ze Kamerlid worden. Niemand kon haar tegenhouden. Vier jaar geleden, toen het CDA zei dat ze 'kilometers moest maken', is ze de partij gaan veroveren. Bestuurslid in Amsterdam, workshops gegeven, geflyerd, commissie vrouwennetwerk CDAV. Carrière, gezin, vrienden - alles moest wachten.

Stuiterend van de energie komt ze Fitch & Shui binnengelopen, lunchtent in het WTC gebouw aan de Amsterdamse Zuidas. Handige plek, Candan is doende een seminar over pensioenen te organiseren, haar klanten zitten hier in de buurt.

In een kleine twee uur doet ze haar verhaal. Soms even naar adem happend om te voorkomen dat ze hoofdpijn krijgt van de woede die ze al weken voelt. Hoe ze alle hindernissen nam. Hoe de afdeling Amsterdam haar kandidaat stelde, ze de persoonlijkheidsmeting overleefde, assessment, selectiecommissie en vertrouwenscommissie doorstond en ten slotte op gesprek kon bij het dagelijks bestuur.

En toen - ze was op vakantie - belde Ruth Peetoom, voorzitter van het CDA. Nu hoor ik mijn plek op de lijst, dacht Candan. Ze kreeg een andere boodschap: we moeten je teleurstellen.

Het was alsof m'n familie met me breekt, zegt ze, vanaf de punt van een versleten leren bank. Het waren Balkenende en Hirsch Ballin die haar naar het CDA haalden. 'Dit was mijn droom. Sinds dat bericht ben ik kapot. Ik ben de dupe van achterkamertjespolitiek.'

Aanbevolen door Balkenende, Bolkestein en Hiddink.

De politiek trekt haar sinds ze als meisje in Rotterdam vaak zonder ontbijt naar school moest en onderweg langs heroïnehoertjes kwam. Een zwarte lagere school, maar haar vader vond dat ze Montessori-onderwijs moest doen. 'Dat heeft m'n leven veranderd.' Ze studeerde internationale economie, werd voorvechter van ambitieuze migranten.

Dat bleef niet onopgemerkt. Rita Verdonk vond haar interessant voor de VVD, ze deed het talentenklasje van Bolkestein. Ook Lodewijk Asscher van de PvdA zag de potentie. Ze ging er niet op in. Quota voor migranten zoals de VVD wil, vond ze een slecht idee: migratie is in haar ogen een kans. Migranten zijn ook niet zielig en zwak, zoals de PvdA soms lijkt te denken.

Candan muntte de term bicultureel ter vervanging van allochtoon. 'De kracht van het verschil', dat is de powerspeak die erbij hoort. Ze schreef een boek, Nederland, word wakker!, dat door Bolkestein, Balkenende én Guus Hiddink aanbevolen werd, begon Yes I'M voor leiderschap en diversiteit, sprak in de Ridderzaal over migratie en kansen, kreeg de Aletta van Nu-prijs en richtte Partij één op, die in 2010 trouwens geen potten kon breken. Ondanks rabbijn Soetendorp als lijstduwer en Herman Wijffels als adviseur.

'Politiek zit in m'n systeem', zegt Candan. 'Ik kijk naar de livestream van de Tweede Kamer en weet wat het is om tot de sociaal zwakkeren te behoren. Jeugdwerkloosheid, schooluitval, radicalisering, achterstandswijken - dat zijn mijn onderwerpen. Ik zou een tegengeluid voor Denk kunnen zijn.'

Niet lang na Partij één stapte ze over naar het CDA, de partij die haar familiegevoel gaf. Haar 40ste verjaardag vierde ze vorig jaar met een toespraak van Sebastiaan van Triest, voorzitter van CDA-Amsterdam. Om te laten zien hoe belangrijk de partij voor haar is.

Nu zit ze hier, met hoofdpijn. Waarom ze is afgewezen, ze weet het niet. In de Kamer gaat je creativiteit verloren, had de partij gezegd. 'Bullshit. Alsof ik een kunstenaar ben. Iedereen kende mijn ambitie. Ze hadden meteen moeten zeggen: no click, no action.'

Boos, verdrietig, diep teleurgesteld - noem het maar op. Zo schreef ze het ook aan Peetoom.

Candan: 'Alsof m'n familie met me breekt.'

Ze staat niet alleen. CDA-Amsterdam smeekt haar te blijven. Ibrahim Wijbenga en Dave Ensberg, vooraanstaande CDA'ers, stuurden een brief aan het partijbestuur over de kandidatenlijst. 'Met slechts twee biculturele mannen (plek 15 en 40) op in totaal 50 kandidaten is dat in onze ogen kwantitatief onvoldoende.' 'Ook kwalitatief missen wij een biculturele kandidaat [...]: mevrouw Yesim Candan.' De brief wacht al twee maanden op antwoord.

En die achterkamertjespolitiek? Ze denkt dat ze te verlicht is voor de orthodoxe 'biculturele' achterban van het CDA. Ze is niet Erdogan, niet Gülen, drinkt wel eens een biertje, houdt van Volendamse muziek. 'Ik ben te liberaal voor de moslimmannen.' CDA Kleurrijk stak alvast geen vinger voor haar uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.