'Het radicale midden van het CDA heeft niets met het echte leven te maken'

De zoektocht van het CDA naar het radicale midden getuigt van een zekere lafheid om echte problemen onder ogen te zien. Het zal eerder kiezers wegjagen dan aantrekken, betoogt columniste Amanda Kluveld.

De CDA-top zingt het Wilhelmus op het CDA-najaarscongres in 2011. © ANP

Morgen is het CDA-congres en ik kan op het moment dat ik dit schrijf nog niet beschikken over de twee stukken die daar aan de leden worden gepresenteerd: het rapport van het Strategisch Beraad en het eindrapport van de commissie-Geel, Nieuwe woorden, nieuwe beelden. Vanmiddag is er een persconferentie over het rapport van het Strategisch Beraad, maar dan moet dit stukje al lang en breed binnen zijn, dus daar kan ik niet op wachten. Ik kan daarom alleen wat vermoedens uitspreken over wat er staat in die rapporten, waar de leden de komende maanden overal in plaatselijke CDA-afdelingen over gaan debatteren.

Wat al bekend is, is dat het CDA volgens het Strategisch Beraad moet opschuiven naar het radicale midden. Wat is een radicaal midden? Het totale midden? Het absolute middelpunt? En waarvan precies zou het dan het radicale midden zijn? Tussen links en rechts? Tussen kosmopolitisme en provincialisme? Tussen progressief en conservatief? Tussen populisme en grachtengordel fatsoenlijkheid? Tussen denken over sturing door de markt en sturing door de overheid?

Het probleem met jezelf als het radicale midden zien, is dat je hetgeen waarvan je jezelf als het midden beschouwt, tot radicale uitersten maakt. Daarmee presenteer je een soort nieuwe werkelijkheid, die hoogst waarschijnlijk niets met de realiteit te maken heeft. Ik hoop dat het Strategisch Beraad dat goed heeft doordacht, anders is het concept radicale midden gedoemd om de geschiedenis in te gaan als synoniem voor 'middelmatigheid'. Ik zeg gedoemd, maar misschien is het wel zo dat middelmatigheid weliswaar onwenselijk is als streven, maar wel een veel eerlijker omschrijving van de huidige staat van het CDA. Middelmatigheid zal daarom voor veel meer mensen heel wat begrijpelijker zijn dan het radicale midden.

Medelijden
Ik geef het toe, dat woord radicaal zit mij dwars. Vooral als ik het lees in combinatie met het voorlopige rapport van de commissie-Geel over de hertaling van de uitgangspunten van het CDA. Daarin wordt beweerd dat compassie een houding is, die kenmerkend is voor velen die zich tot het CDA voelen aangetrokken. De Commissie zou daarom graag zien dat het CDA van de toekomst zich nadrukkelijk profileert als de partij die kiest voor compassie, en die zich juist daarin onderscheidt van andere partijen. De partij van het radicale midden als partij van het nadrukkelijke medelijden dus. Een partij die koerst op een kompas van ongebreideld mededogen met alles en iedereen.

Ja, dat is radicaal vanuit het midden. Het is tegelijkertijd ook varen op een kompas waarvan de wijzer dolgedraaid is, waardoor je boot om de eigen as op open zee rondjes maakt. Het is afscheid nemen, radicaal alweer, van een stabiele koers en van weloverwogen politieke keuzes. Het is feitelijk afscheid nemen van de politiek die - tussen de regels door - in het voorlopige verslag van de commissie-Geel vooral wordt neergezet als iets waar je zover mogelijk vandaan zou moeten blijven. Het gaat in de politiek namelijk om onder meer macht en pragmatisme, vuige zaken, die weliswaar in het prachtige compassieverhaal niet passen maar er wel degelijk bij horen, want politiek en mens zijn niet perfect en zullen dat nooit worden. Het is beter om dat toe te geven dan dit te verhullen met mierzoete sprookjes over kloppende harten vol compassie.

Rok dragen
De termen radicale midden en compassie en de mistroostige pogingen om uitgangspunten te hertalen, getuigen van een zekere lafheid om onder ogen te zien welke problemen kiezers (ook voormalige kiezers van het CDA) ervaren. Wat heb je aan een kloppend hart vol compassie, als je toch echt het idee hebt dat je in de buurt waar je woont niet veilig over straat kunt gaan als je bijvoorbeeld een rok draagt. Wie heeft er dan eigenlijk compassie met jou? Het CDA? Misschien wel, maar die partij heeft ook compassie met degenen die jou het leven zuur maken als je de straat op gaat.

Wat heb je aan het radicale midden tussen overheidsregulering en marktwerking, als je door geen werkgever meer wordt aangenomen als je tegen de vijftig loopt terwijl je gewoon een fatsoenlijk en kundig werknemer bent, al heel je leven? Wat heb je aan nieuwe woorden, nieuwe beelden en een radicaal midden, als je denkt dat een heleboel zaken die voor jou van belang zijn - waarden, normen, cultuur - ten onder gaan en je het idee hebt dat niemand in de politiek, en misschien juist het CDA niet, zich dat werkelijk aantrekt? Aan een partij die geen keuzes durft te maken en dit verhult met woorden als verbindingen leggen en bruggen bouwen? Aan een partij die nooit vuile handen maakt? Niets. Het maakt de keuze voor een andere partij hooguit wat gemakkelijker. Dat is wat ik voorspel.

Amanda Kluveld is historica en columnist van vk.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.