'Het is zo makkelijk om met grote gebaren mensen neer te sabelen'

Interimdirecteur bij het Stedelijk Jan Willem Sieburgh roemt de vertrokken Beatrix Ruf

Interimdirecteur bij het Stedelijk Museum Amsterdam Jan Willem Sieburgh roemt de door voormalig directeur Beatrix Ruf bedachte herinrichting. Zaterdag wordt deze onthuld.

Jan Willem Sieburgh. Foto Erik Smits

Vanuit zijn nieuwe werkkamer kijkt Jan Willem Sieburgh (67) uit op het Rijksmuseum. Negen jaar lang was hij daar zakelijk directeur. Daarna zette hij het Amsterdamse Tropenmuseum en Rotterdamse Wereldmuseum, beide in zwaar weer geraakt, weer op de rails. En nu is hij opeens terug op het Museumplein, als tijdelijke baas van het stuurloos geraakte Stedelijk Museum.

Dat zakelijk directeur Karin van Gilst daar wegging, had hij al van tevoren bij geruchte gehoord. Maar het vertrek van artistiek directeur Beatrix Ruf, twee maanden geleden, kwam ook voor hem als een verrassing.

Diplomatiek

Sieburgh is diplomatiek in zijn woorden - de raad van toezicht die Ruf ter verantwoording riep vanwege publicaties over mogelijke belangenverstrengeling heeft hem als interim-directeur aangesteld. Toch laat hij doorschemeren dat hij moeite heeft met het opstappen van de Duitse.

'Het is zo makkelijk om met grote gebaren mensen neer te sabelen', laat hij zich aan het einde van het interview ontvallen. 'Dat gebeurt soms te hard en dat gaat me aan het hart'. Hij heeft Ruf na zijn aanstelling bij het Stedelijk een paar keer gesproken. 'Ik wil me geen oordeel vormen over haar vertrek, die taak ligt bij de onderzoekers die daarvoor zijn aangezocht. Ik vind het wel heel dramatisch voor haar, ook omdat ik zie dat ze ontzettend veel goed werk heeft verricht voor het museum.'

De door Ruf bedachte herinrichting van het Stedelijk, die zaterdag met de opening van de nieuw ingerichte kelderzaal haar beslag krijgt, noemt hij 'echt een vernieuwing'. Daar is de door Rem Koolhaas ontworpen presentatie van de vaste collectie te zien, die van de oudbouw naar de nieuwbouw is verhuisd. Sieburgh is er verguld mee. Kunst en design hangen er voor het eerst door elkaar. 'De taak van een museum is: look again and think again. En dat doet de nieuwe presentatie wel met me.'

De nieuwe inrichting van de kelder van het Stedelijk Museum Amsterdam, Stedelijk Base, na de recente verbouwing. Foto Hans Poel

500 duizend euro

Het ontwerp en de bouw daarvan kostten 500 duizend euro meer dan de begrote miljoen euro. 'Eerst is gekeken of er wanden van hout konden worden gemaakt. Maar dat is ingewikkeld als je dunne wanden wilt hebben, zoals Koolhaas wenste. Toen is besloten die in staal uit te voeren. Dat was wel een extra kostenpost.'

Het geld daarvoor is al onder het bewind van Ruf gevonden, stelt hij. 'Er zijn ook nieuwe sponsors gekomen, zoals Tata Steel Nederland, die de wanden leverde. Al met al is het een goed bestuurd risico geweest.'

De vaste collectie blijft vijf jaar in de nieuwbouw staan. Daarmee wordt een miljoen euro bespaard, becijferde Sieburgh: in de immense kelderzaal hoeven nu niet meer telkens opnieuw tijdelijke tentoonstellingen te worden gebouwd. Die gaan naar de zalen in de oudbouw.

'Vroeger werden bij het Tropenmuseum de tentoonstellingen altijd in de centrale hal gehouden. Toen ik daar kwam, zag ik hoeveel spaanplaten er elke keer nodig waren om wanden te maken in die open ruimte. Ik begreep dat niet vanuit financieel perspectief, maar ook niet uit het oogpunt van duurzaamheid. Dus heb ik gezegd: zullen we daarmee ophouden?

'De tijdelijke tentoonstellingen zijn naar de zalen gegaan, waar je al wanden hebt. Dat is veel goedkoper. Dus toen ik in het Stedelijk kwam, begreep ik die herinrichting wel. We kunnen nu in de kelderzaal niet meer steeds opnieuw spectaculaire exposities bouwen, nee. Maar we zijn ook niet het Tate Modern met zijn enorme budgetten.'

Vanaf links: een zeefdruk van Andy Warhol, in het midden een gouden schilderij van Yves Klein en aan het plafond een mobile van Alexander Calder. Foto Hans Poel

Aantrekkelijk voor toeristen

De nieuwe collectieopstelling is aantrekkelijk voor toeristen, denkt Sieburgh, en dat is mooi meegenomen. Hij vertelt een anekdote over zijn tijd bij het Rijksmuseum. 'Daar was een soort vijandbeeld ten aanzien van de andere musea op het Museumplein. Ik heb mijn mededirecteuren toen voorgerekend dat als het Van Gogh Museum een tentoonstelling over Gauguin programmeerde, wij bij het Rijks 15 procent meer bezoekers hadden. We zijn eigenlijk een woonboulevard hier.'

Hij beaamt dat hij mogelijk meer dan een jaar zal vertoeven aan deze boulevard. Er lopen drie onderzoeken naar aanleiding van Rufs vertrek, die op zijn vroegst in maart klaar zijn. Pas daarna wordt het profiel opgesteld voor de nieuwe artistiek directeur. Sieburgh: 'Ik heb nu een overeenkomst voor zes maanden. We zien wel wanneer het klaar is.'


Het was een bewogen jaar voor het Stedelijk

Nieuwe collectiepresentatie Stedelijk zet deur naar de toekomst open
De nieuwe stek van de vaste collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam is niet de sensatie die we van ontwerper Rem Koolhaas gewend zijn. Of dat erg is? Dat is maar hoe je het bekijkt. Lees hier de recensie.

In het nieuwe Stedelijk van Koolhaas kan zelfs een ongewone combinatie geslaagd zijn
Daar staat Rem Koolhaas, bij zijn ontwerp van de collectiepresentatie in het Stedelijk. Alleen, want partner Beatrix Ruf is weg.

Met het vertrek van Ruf zijn speculaties begonnen over haar opvolger in het Stedelijk Museum
Wie kan het wél doen en welke koers moet worden gevolgd?

Weer directeur weg bij Stedelijk Museum: Beatrix Ruf stapt op om verzwijgen nevenactiviteiten

Beatrix Ruf (57) stapt op als directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam. Dit maakte het museum vandaag bekend. Onvermelde nevenfuncties en belangenverstrengeling zouden haar integriteit als museumdirecteur hebben geschonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.