'Het is niet elke dag feest op school'

Hoe kies je een middelbare school?

Nog een hele klus, je ideale middelbare school kiezen. Op open dagen zien ze er cool uit. Doordeweeks, eh, gewoner.

Beeld Florian van Roekel

Loop op een gewone, doordeweekse dag een middelbare school binnen en je ziet wat fotograaf Florian van Roekel zag toen hij deze serie foto's voor zijn boek Le Collège maakte. Samenklittende pubers in de aula, stuk voor stuk gebogen over het schermpje van hun telefoon. Brugpiepers met veel te zware rugzakken op het druilerige schoolplein. Lege chipszakken op de kantinevloer, lange, grijze gangen vol duwende en trekkende scholieren - leeg, opeens, als de bel is gegaan. Op die eenling na die onder de kapstok zit, de jas demonstratief over het hoofd getrokken. Eruit gestuurd, of een buitenbeentje, woedend op die fokking kutschool en het meest nog op zichzelf.

Beeld Florian van Roekel

Nee, dan de vrolijke kermis die je aantreft op de open dagen die deze weken overal worden gehouden op middelbare scholen. Wie een kind heeft in groep 8 (of 7) loopt ze samen met hem of haar af. Om proeflesjes te volgen, het gebouw te bekijken, de rector te ontmoeten die hartelijk handen schuddend aan de schoolpoort staat. Om de sfeer te proeven, dat vooral.

En sfeer is er volop. De muziek van de schoolband klinkt door de kantine en daar hangt ook de geur van versgebakken wafels. In het scheikundelokaal mag je als aspirant-brugklasser met een veiligheidsbril op iets tot ontploffing brengen. Bij geschiedenis doe je een quiz. Ha, leuk, de leraar is een toffe gast, een hipster die je Milan mag noemen. Je kunt in de rij staan voor de suikerspinmachine. Tuurlijk, dat snap je ook wel: die staat er niet elke dag.

Beeld Florian van Roekel

'What you see is niet altijd what you get', zegt onderwijskundige en psycholoog Ruud van Beijsterveldt die een praktijk heeft voor leerondersteuning, Edumax & Psymax. 'Open dagen hebben een belangrijke pr- en marketingfunctie voor de school. Die laat zich dan van zijn ideale kant zien. De proeflessen zijn superleuk, de leraren zijn in optima forma, alles om zo veel mogelijk leerlingen te werven. Elke leerling brengt geld in het laatje, en hoe meer leerlingen, hoe meer fte's. Er geldt gewoon marktwerking, vergis je niet.' Prik erdoorheen, adviseert hij dan ook. Bezoek gerust die open dagen, maar baseer je niet alleen daarop als je een school gaat kiezen.

Er zijn zoveel meer manieren om informatie in te winnen. 'Stel gerichte vragen aan de school. Hoe organiseren jullie de lessen, hoe wordt omgegaan met leerproblemen, hoe wordt mijn kind begeleid? Natuurlijk, ook dan krijg je vaak een mooi verhaal. Dus ga ook vooral te rade bij leerlingen die al op de bewuste school zitten én hun ouders, als je die kent.'

Beeld Florian van Roekel

Daarnaast zijn er websites die informatie geven over scholen en hun (examen)resultaten: scholenopdekaart.nl bijvoorbeeld, en de site van de onderwijsinspectie. 'Maar die is zo ingewikkeld te lezen', zegt Van Beijsterveldt, 'dat is voor een leek bijna niet te doen. Eigenlijk zou er een kieswijzer voor middelbare scholen moeten zijn, zoals je die ook rond de verkiezingen invult. En een proeftijd voor brugklassers, vind ik, zodat je na drie maanden de balans kunt opmaken of je wel op de goede plek zit.'

Op zich is het geen gekke gedachte, zegt Maarten Wolbers, hoogleraar Onderzoek van onderwijs aan de Radboud Universiteit. 'De keuze voor een middelbare school is belangrijk voor de rest van je leven, alleen al omdat je er jarenlang rondloopt. Maar qua organisatie lijkt het me enorm lastig, zo'n proeftijd, en het is natuurlijk beter om te voorkomen dat een kind moet switchen.'

Beeld Florian van Roekel

Daarom, zegt hij: maak als je een school gaat kiezen een lijstje met wat je belangrijk vindt. Onderwijstype, locatie, afstand, of er vriendjes en vriendinnetje heengaan, leerlingpopulatie, de grootte of juist de kleinschaligheid van de school. Het is zeker nuttig om examenresultaten te raadplegen, maar let op, ze zeggen niet alles: een school met gemiddelde resultaten die in een achterstandsbuurt staat, levert een betere prestatie dan een school met dezelfde resultaten in een chique wijk. Wat Wolbers betreft staat er boven aan het lijstje: sluit de school aan bij de capaciteiten van mijn kind? Dat klinkt als een open deur, maar eigenlijk bedoelt hij: kan mijn kind hogerop stromen als-ie het goed blijkt te doen?

'Bij een kind met gymnasiumadvies is het duidelijk, dan kun je voor een klein, categoraal gymnasium kiezen als je dat het prettigst lijkt. Maar een kind met een wat minder duidelijke cito-uitslag is het best af met een school waar je nog alle kanten op kunt. Een brede scholengemeenschap, dus. Die hoeft niet per se massaal aan te voelen, omdat veel grote scholen tegenwoordig de boel onderverdelen in kleinere segmenten. Verschillende niveaus in verschillende gebouwen bijvoorbeeld, of in aparte vleugels van het gebouw, waardoor het toch wat kleinschaliger aanvoelt.'

Beeld Florian van Roekel

En hoe het aanvoelt, zegt Wolbers, is misschien nog wel het allerbelangrijkst. 'Je brengt een groot deel van je leven op school door, dus je moet er wel een beetje lol hebben. Het moet er, net als thuis, gezellig zijn.' En tja - om dat in te schatten, kun je toch het best die open dagen bezoeken, zolang je je kind er maar bij vertelt dat de school zich dan wel op z'n tofst presenteert.

En dan nog blijft het een gok, natuurlijk. Of je hebt samen met je kind na uitgebreid beraad gekozen - en dan wordt hij uitgeloot.

Waar hij ook terechtkomt, vergeet die suikerspinmachine: 'Het is niet elke dag feest op school', zegt onderwijskundige Ruud van Beijsterveldt. Niet bepaald, nee. Loop maar eens binnen op een gewone, doordeweekse dag.

Boek Le Collège via florianvanroekel.com

Beeld Florian van Roekel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.