'Het gaat op deze dag niet over uit de kast komen, maar om solidair zijn'

Paarse Vrijdag helpt leerlingen en docenten praten over geaardheid en anders zijn

Morgen is het op honderden scholen Paarse Vrijdag. Leerlingen en docenten dragen paars om te laten zien dat seksuele diversiteit normaal is. Ook in de brugklas.

Leerlingen en een docent van het Coornhert Lyceum in Haarlem treffen voorbereidingen voor Paarse Vrijdag. Foto Simon Lenskens

Bijna Kerstmis? Op het Coornhert Lyceum in Haarlem wordt het kerstboomgroen vandaag overschaduwd door paarse truien, sjaaltjes, broeken, sokken, ballonnen en wat al niet. De paarse plaktattoeages, paarse nagellak, paarse haarverf en cake met paarse hagelslag staan klaar.

'Door iets paars te dragen, laat je op school zien dat iedereen zichzelf kan zijn. Of je nou homo, lesbisch, biseksueel of transgender bent', zegt Nikolay Kuijt (17), een van de organisatoren van Paarse Vrijdag op het Coornhert, een scholengemeenschap met bijna 1.800 leerlingen. Eveline van Eerd (17): 'Paars dragen betekent niet dat je homo bent, maar dat iedereen gelijk moet worden behandeld.'

Die solidariteit is onder jongeren niet vanzelfsprekend. Twee op de vijf homo- en biseksuele jongens wordt weleens uitgescholden, een op de zes is wel eens bedreigd, een op de negen is geschopt en geslagen. Gelukkig gaat het de goede kant op met de acceptatie, aldus onderzoek van GGD, CBS en kennisinstituut Rutgers: in 2012 bleek dat de helft van de jongens en een kwart van de meisjes het afkeurt als twee jongens op straat zoenen. In 2017 zijn beide percentages gehalveerd. Toch wil dus nog altijd een op de vier jongens en een op de acht meiden er niets van weten.

Paarse Vrijdag ontstond in 2010 als Spirit Day in Canada en de VS, na een reeks zelfdodingen onder gepeste homoseksuele tieners. Nog datzelfde jaar werd het initiatief in Nederland overgenomen (zie inzet). Vandaag doen zevenhonderd middelbare scholen en mbo's mee op negenhonderd schoollocaties.

Buitenbeentje

'Toen ik in de brugklas zat, hoorde ik voor het eerst van Paarse Vrijdag', zegt Huib Wolse, inmiddels 17 jaar en in 5 vwo. Hij was een buitenbeentje in de eerste en werd soms voor homo uitgescholden. 'Vanaf de derde had ik het gevoel dat ik steeds meer mezelf kon zijn, maar het blijft lastig om op je 15de uit de kast te komen. Gelukkig waren de reacties thuis en op school positief. Mijn vrienden vinden het alleen maar leuk.'

Hij werd lid van het GSA-netwerk op het Coornhert Lyceum. De afkorting stond oorspronkelijk voor Gay & Straight Alliance, maar tegenwoordig betekent het Gender & Sexuality. De GSA's op honderden scholen, bestaande uit leerlingen en docenten, organiseren onder meer Paarse Vrijdag en geven voorlichting in de klas.

Dat begint meteen in de brugklassen, waar de vooroordelen en onwetendheid vaak groot zijn, vertelt Eveline van Eerd. 'We stelden de vraag welk rapportcijfer je aan je beste vriend of vriendin geeft. Het regende negens en tienen. Dat is logisch, maar wat als die beste vriend of vriendin zegt homo of lesbisch te zijn? Dan worden er opeens onvoldoendes uitgedeeld.' Hij gaat me misschien aanraken, is een van de vooroordelen. Hoezo dan, is het weerwoord, dat deed hij gisteren toch ook niet? Eveline: 'Je coming-out is een groot ding, maar het helpt als je weet dat de school er positief mee omgaat.'

Paarse Vrijdag maakt tolerantie en acceptatie zichtbaar, zegt Geert-Jan Edelenbosch, projectleider jongeren en onderwijs bij COC Nederland. 'Op je 12de of 13de weet je wel hoe je in elkaar zit. Toch wachten jongeren die homo of lesbisch zijn meestal nog drie of vier jaar voordat ze dat voor het eerst aan iemand durven te vertellen. Een veilig klimaat op school helpt. Paarse Vrijdag laat zien dat hoe de school er over denkt.'

'Het gaat op deze dag niet over uit de kast komen, maar om solidair zijn', zegt Lot Benjamins (16), actief in het GSA-netwerk van het Coornhert. 'We gaan echt niet als ludieke actie een kast neerzetten in de aula. Dan vraag je om pesterijen en gaan jongeren elkaar die kast induwen. Deze dag moet juist duidelijk maken dat het er helemaal niet toe doet wie of wat je bent.'

Waarom Paars?

Roze wordt doorgaans geassocieerd met homoseksualiteit. Zo wordt elk jaar in een andere stad Roze Zaterdag georganiseerd. Ook paars is een van zes kleuren in de regenboogvlag, het internationale symbool van de homobeweging. Paars (violet) staat voor spirit, ofwel karakter en (levens)kracht. In de VS en Canada bestaat Spirit Day sinds 2010 - op de derde donderdag van oktober. In Nederland werd Paarse Vrijdag datzelfde jaar gelanceerd door Nazmul Zaman, een leerling van scholengemeenschap Piter Jelles in Leeuwarden - op de tweede vrijdag van december.

Veel geleerd

Toch vond Nikolay Kuijt (17) het spannend om in de derde klas te vertellen dat hij biseksueel is en in de vijfde dat hij transgender is. 'Mijn klasgenoten zijn best volwassen. Eén nare opmerking, dat was alles. Ze weten bovendien dat mijn ouders ook gay zijn. Klasgenoten vinden het wel cool dat ik een extra moeder heb.'

'Paarse vrijdag is echt extreem hier op school; je kan er écht niet omheen', zegt Talitha Duijn trots. Ze is zelf 'zo hetero als maar kan', maar heeft zich bij het GSA-netwerk aangesloten toen vrienden van haar uit de kast kwamen. 'Ik heb veel geleerd, ik was best conservatief.'

Na de schooldag, met onder andere een modewedstrijd voor de beste paarse outfit, gaan leerlingen van het Coornhert en andere scholen in Kennemerland naar de Grote Markt in Haarlem, vertelt ze. 'Dat organiseren we met het het COC, Amnesty en de JOVD. Dit initiatief moet verder gaan dan alleen de klaslokaal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.