'Het gaat niet om luxezorg voor mensen met een relatiedipje'

De geestelijke gezondheidszorg mag geen doelwit worden van bezuinigingen, vindt Marleen Barth, voorzitter van GGZ Nederland...

De bezuinigingen die nodig zijn om het begrotingstekort te beteugelen, mogen niet ten koste gaan van de geestelijke gezondheidszorg. Om kortingen op deze vorm van zorg te voorkomen, stuurde GGZ Nederland onlangs de notitie Zorg werkt naar de Tweede Kamer.

De notitie moet voorkomen dat maatregelen ‘op de verkeerde plekken’ terechtkomen: daar waar de psychiatrische- en verslavingszorg zichtbaar effectief is.

‘Zorg werkt’ volgens Barth in de gehele ambulante geestelijke gezondheidszorg (zorg in eigen woonomgeving), maar vooral bij de gerichte zorg aan verslaafden en daklozen. Ervaringen in de vier grote steden met beleid om verslaafden en andere ‘verkommerden’ nieuw perspectief te bieden, zijn zeer succesvol gebleken. ‘Elke euro die je in deze mensen investeert, levert maatschappelijk gezien het dubbele op aan vermindering van overlast, van druk op politie en justitie en van gevoelens van onveiligheid’, aldus Barth.

In plaats van ‘de botte bijl van de overheid af te wachten’, komt de sector daarom daarom liever zelf met voorstellen.

U heeft niet veel vertrouwen in de kaasschaaf van de overheid?

‘Er wordt in Den Haag te gemakkelijk over ambulante zorg gedacht. Alsof het om luxezorg gaat voor mensen met een dipje na relatieproblemen. Deze mensen worden in de eerste lijn behandeld; door de huisarts of de psycholoog om de hoek.

‘Wij hebben het hier voornamelijk over ernstig zieke mensen die lijden aan een depressie of schizofrenie en vaak ook nog kampen met verslavingsproblemen. Het feit dat ze niet in een inrichting verblijven, betekent niet dat ze niet heel ernstig ziek zijn. Ze hebben intensieve zorg nodig, anders verkommeren ze. De meeste patiënten in de geestelijke gezondheidszorg zijn in de kracht van hun leven. De economische winst om hen tijdig beter te maken, wordt onderschat.’

Wat bedoelt u met tijdig?

‘Hoe eerder je erbij bent, hoe beter je in staat bent erger te voorkomen. Met tijdig ingrijpen en signaleren kun je voorkomen dat mensen die een tijdelijke dip hebben, vervallen in veel ernstiger ziekten en jaren uitvallen met alle maatschappelijke gevolgen van dien. De behandeling van angst en depressie bijvoorbeeld leidt tot 50 procent minder ziekteverzuim en 50 procent minder zorgconsumptie bij bijvoorbeeld de huisarts. We hopen dat beleidsmakers dat in het achterhoofd houden als ze gaan bezuinigen.’

Waar kan men wél bezuinigen?

‘Er is nog veel winst te behalen in preventie. De overheid laat het op veel terreinen afweten als het gaat om bijvoorbeeld de aanpak van overgewicht of alcoholmisbruik. Daarnaast valt er een wereld te winnen in de vermindering van bureaucratie. De administratieve lastendruk is in een paar jaar tijd met 3 procent toegenomen. De GGZ valt onder vier zorgwetten met alle bijbehorende administratieve handelingen. Als je ziet hoeveel instanties zich met ons bezighouden en aan hoeveel partijen wij verantwoording moeten afleggen, krijg je het spaansbenauwd.’

En u wilt doorgaan met het afbouwen van het aantal bedden?

‘Wij willen het aantal bedden de komende tien jaar afbouwen van bijna 30 duizend naar 20 duizend. Mensen herstellen sneller in hun eigen vertrouwde omgeving en hebben minder kans op terugval. Maar je moet ze wel intensief thuis kunnen begeleiden. Doe je dat niet, dan belanden mensen op straat of uiteindelijk weer in een inrichting. We zien dat de veiligheid en leefbaarheid in de vier grote steden enorm is toegenomen door beleid om verslaafden en andere maatschappelijk uitgevallenen perspectief te bieden. Die aanpak willen we versterken en uitrollen over alle Nederlandse steden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.