'Het gaat de Kasjmiri's om hun eer en waardigheid'

Op zijn zestiende werd Umar Farooq plotseling mirwaiz, geestelijk leider van de Kasjmirse moslims. Zijn vader, mirwaiz Maulvi Mohammed Farooq, werd vermoord aan het begin van de opstand in Kasjmir tegen het Indiase gezag....

'Na twaalf jaar zie ik mijzelf nog steeds niet in de positie van mijn vader', zegt Umar Farooq bescheiden in een ontvangstruimte in zijn goedbewaakte huis. 'Ik zie mijzelf meer als een student.' Toch gaat hij elke vrijdag voor in gebed in de Jama Mashid, de grote moskee in Srinagar. En is hij een vooraanstaand politiek leider in Kasjmir.

'De strijd in Kasjmir gaat niet over religie', benadrukt de moslimleider. Zijn betoog is strijdbaar, maar hij brengt het zonder ook maar een zweem van fanatisme. 'Wij zijn een politieke beweging. Het gaat ons niet alleen om de moslims, maar om de hele staat. We willen onze culturele identiteit van religieuze harmonie behouden. We hebben een lange traditie van harmonie tussen moslims, hindoes, sikhs, boeddhisten, christenen en anderen.'

Het karakter van de islam in Kasjmir is anders dan elders. 'In de meeste delen van de wereld is de islam verspreid door verovering. De islam heeft de Kasjmir Vallei veroverd zonder wapens, door prediking. Het is een sufi-islam, zonder radicalisme, rigiditeit of dwang. Wij zijn open en minderheden hebben niets te vrezen.'

Toch sloegen hindoes uit de Kasjmir Vallei op de vlucht nadat de opstand eind 1989 uitbrak. 'Helaas zijn er leden van minderheidsgroepen vermoord. We willen graag dat de vluchtelingen terugkomen. Maar India heeft hen ook aangemoedigd te vluchten. Meer dan vijfduizend hindoegezinnen wonen overigens nog steeds in de Vallei.'

De Indiase regering heeft volgens Umar Farooq geprobeerd van de strijd een religieuze kwestie te maken. 'Ze zeggen dat het een moslimstrijd is. Dat Afghanen en anderen hier een heilige oorlog komen voeren. Maar 90 procent van de militanten zijn Kasjmiri's. Het is een inheemse strijd, ook al doen er nu buitenlanders mee.'

Maar ook veel Pakistaanse groepen maken er een moslimzaak van. 'Ja, dat is zo. ''Kasjmir'' is haast handelswaar geworden voor bepaalde moslimgroepen. In Pakistan en in Londen wordt geld opgehaald voor Kasjmir. Daar moeten ze mee ophouden. Ze buiten onze zaak uit. En het geld komt hier niet eens aan.'

Volgens India komt de onvrede in Kasjmir voort uit slecht bestuur in de deelstaat en werkloosheid onder de jongeren. 'Die problemen tellen wel', zegt de mirwaiz, 'maar het conflict gaat over de status van Kasjmir. Wij willen zelfbeschikking. Van 1947 tot 1990 is hiervoor met politieke middelen gestreden, maar India wilde niet luisteren. Daarom hebben Kasjmiri's de wapens opgepakt. Maar na de aanslagen van 11 september en de toespraak van de Pakistaanse president Musharraf is het tijd dat de strijders hun wapens neerleggen. We moeten ons richten op een politieke oplossing.'

Umar Farooq richtte al in 1993 een politiek platform op om te komen tot een oplossing, de All Party Hurriyet Conference. Hurriyet (Vrijheid) is een verzameling van 23 partijen en groeperingen. Een deel is voor onafhankelijkheid van Kasjmir, een ander deel voor aansluiting bij Pakistan. Zelfbeschikking is de gezamenlijke noemer.

'Hurriyet heeft in 1995 een voorstel gedaan voor een fasegewijze aanpak. Eerst moeten beide zijden de vijandelijkheden staken. Dan kan de dialoog beginnen. India, Pakistan en de Kasjmiri's moeten daaraan meedoen. Het conflict gaat over heel Kasjmir: ook het deel dat in Pakistaanse handen is. De derde fase is een oplossing vinden op basis van de VN-resoluties.'

Na de eerste Indiaas-Pakistaanse oorlog om Kasjmir in 1947 bogen de Verenigde Naties zich over de kwestie. Volgens de VN-resoluties uit 1948 en 1949 moet er een referendum worden georganiseerd over aansluiting bij India of Pakistan, nadat alle Pakistanen en een groot deel van de Indiase troepen zich hebben teruggetrokken uit Kasjmir. In het huidige tijdsgewricht is echter van India noch Pakistan troepenterugtrekking uit hun delen van Kasjmir te verwachten.

Umar Farooq geeft dat toe . 'We zijn bereid naar andere oplossingen te kijken, als de eer en waardigheid van de Kasjmiri's maar is gewaarborgd. De bevolking heeft zoveel offers gebracht. Er zijn de afgelopen twaalf jaar zestigduizend doden gevallen.'

Een van de slachtoffers was zijn vader. Mohammed Farooq sprak zich uit tegen misdragingen van de Indiase veiligheidstroepen. Maar hij was tegen het gebruik van geweld in de strijd voor zelfbeschikking. Op 21 mei 1990 werd hij door drie mannen doodgeschoten. Volgens de Indiase lezing voerden zij de moord uit in opdracht van de Pakistaanse geheime dienst.

'Het is moeilijk te zeggen wie het heeft gedaan. De moord op mijn vader is nog steeds een mysterie. De regering zou een onderzoek instellen, maar we hebben tot nu toe geen resultaten gezien.' De mirwaiz zegt het zonder een spoortje van woede of wrok te laten doorklinken.

'Mijn vader was gematigd. Hij geloofde niet in geweld, daardoor had hij in radicale kringen vijanden. Ik weet zeker dat het niet zo uit hand was gelopen in de Kasjmir Vallei als mijn vader was blijven leven. Hij was een veel betere leider dan ik dat ben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.