Opinie

'GroenLinks slaat drie keer plank mis'

Bij GroenLinks is de procedure voor een nieuwe lijsttrekker onnodig schimmig en lang. 'Als je als partij besluit dat leden zich kandidaat mogen stellen, doe dat dan met verve', betoogt Roderik van Grieken, directeur van het Nederlands Debat Instituut.

GroenLinks-kamerlid Tofik Dibi geeft een toelichting op zijn aanmelding als kandidaat-lijsttrekker van GroenLinks. Beeld anp

Na een dramatische en chaotische dag voor GroenLinks was het partijvoorzitter Heleen Weening die gisteravond bij Knevel & Van den Brink hoogst persoonlijk kwam vertellen wat er nu feitelijk de stand van zaken was binnen de partij.

Haar redenering was als volgt: 'Wij hebben de vooraf vastgestelde procedure keurig doorlopen. De kandidatencommissie heeft besloten dat zich één geschikte kandidaat voor het lijsttrekkerschap heeft gemeld (Jolande Sap) en één ongeschikte kandidaat (Tofik Dibi). Het advies van de commissie was dan ook om zonder referendum Jolande Sap tot lijsttrekker te benoemen. Maar wij als bestuur willen graag dat er wat te kiezen valt. Vandaar dat het partijbestuur heeft besloten om het advies van de commissie serieus te nemen en Jolande Sap als geschikte kandidaat aan de leden van GroenLinks voor te leggen en Tofik Dibi als ongeschikte kandidaat.' Laat het Feest van de Democratie nu maar beginnen zou ik zeggen! De partij sloeg drie keer de plank mis.

Geen waardeoordelen
Het is begrijpelijk dat je als partij voorafgaand aan de verkiezing van je partijleider een aantal criteria opstelt waar een kandidaat aan moet voldoen. Dit moeten echter wel objectieve criteria zijn zoals bijvoorbeeld dat een kandidaat langer dan 5 jaar lid moet zijn van de partij en dat hij bij zijn kandidaatstelling tweehonderd handtekeningen van leden uit minimaal drie verschillende provincies moet overleggen die zijn kandidatuur steunen. Daarnaast mag je vragen dat een kandidaat een CV overlegt en een motivatiebrief. Dit alles om er voor te zorgen dat niet iedere enthousiasteling zich zo maar kan melden.

Maar een partij moet geen subjectieve criteria gebruiken om iemand zijn geschiktheid te beoordelen. Dat is nu juist wat je aan je leden wilt over laten! De vraag of iemand leidinggevende capaciteiten heeft, in staat is de politieke richting van de partij te bepalen en het gezicht van de partij kan zijn (allemaal criteria bij GroenLinks) zijn de centrale vragen bij lijsttrekkers verkiezing. Waarom zou het partijbestuur hier een voorselectie in willen maken? Ben je bang dat je leden dit zelf niet kunnen? In dat geval kun je beter geen verkiezingen houden.

Duidelijke en snelle procedure
Een goede verkiezing heeft een positief effect op de peilingen van de partij. CDA en PvdA lieten dit eerder zien. Het brengt de partij op een positieve manier intensief in het nieuws. Maar het proces moet wel snel gaan. Bij CDA en PvdA was de periode van kandidaatstelling tot de verkiezingsdatum minder dan drie weken en transparant.

Bij GroenLinks was de procedure onnodig schimmig en lang. Hoewel de kandidaatstellingsprocedure al een paar weken liep mocht Dibi, die zich direct kandidaat stelde, er niet over praten. Hij moest een paar weken wachten op het oordeel van de kandidatencommissie. Toen zijn kandidatuur (natuurlijk) uitlekte leverde dit een bezopen situatie op met de meest wilde speculaties. Het landelijk bekende Kamerlid Dibi werd dagenlang met camera's en microfoons achtervolgd maar moest zijn mond houden. Pas na een week werd de regel noodgedwongen aangepast. Op dat moment was de media al een week aan het speculeren en was de negatieve toon gezet.

En toen moest er nog een week gewacht worden op het oordeel van de kandidatencommissie. En nu volgen er nog eens dik twee weken van debatten en stemmen voordat op 6 juni de lijsttrekker bekend wordt gemaakt. Tegen die tijd is GroenLinks meer dan een maand in de ban van deze verkiezing. Dat is onnodig lang.

Positieve uitstraling
Tot slot moet een interne verkiezing gepresenteerd worden als een feestje. Denk aan partijvoorzitter Peetoom van het CDA die, wellicht steeds iets te enthousiast, verkondigde hoe fijn het toch was om open verkiezingen te hebben. Natuurlijk lag het bij het CDA allemaal anders omdat er in tegenstelling tot GroenLinks een nieuwe leider moest worden aangewezen maar toch. Als je als partij besluit dat leden zich kandidaat mogen stellen doe dat dan met verve. Dat men in eerste instantie niet blij was met de onverwachte kandidatuur van Tofik Dibi valt te begrijpen. Jolande Sap had zich na een moeizame start net positief geprofileerd als leider met het Kunduz-akkoord. En dan dit.

Maar toen al snel duidelijk werd dat Tofik Dibi zijn kandidatuur serieus ging doorzetten had men er iets positiefs van moeten maken. Sterker nog, de kans was groot geweest dat Jolande Sap, met waarschijnlijk een klinkende overwinning, sterker uit de strijd was gekomen als onbetwiste leider van de partij met veel extra media-aandacht.

Lijdensweg
Maar nu is en blijft het een lijdensweg. Op de website van GroenLinks staat vandaag dat de kandidatencommissie het ervaren en succesvolle Kamerlid Tofik Dibi ongeschikt acht voor het partijleiderschap. Wat een heerlijk gevoel moet het voor Jolande Sap zijn om in het licht van de schijnwerpers twee weken lang de strijd aan te gaan met een ongeschikte kandidaat. Stel nu eens dat Dibi het goed doet tijdens de debatten? Dibi zelf sloeg gisteren de spijker op zijn kop toen hij bij Nieuwsuur zei dat het onbestaanbaar was dat uitgerekend deze kandidatencommissie hem gebrek aan strategisch inzicht verweet. Dat is in dit geval nog diplomatiek uitgedrukt.

Roderik van Grieken is directeur van het Nederlands Debat Instituut
Eind augustus publiceert Uitgeverij Prometheus/Bert Bakker een boek van zijn hand over het verschil tussen Nederlandse en Amerikaanse verkiezingsdebatten.


 
Stel nu eens dat Dibi het goed doet tijdens de debatten?
Partijvoorzitter Heleen Weening na afloop van het overleg op het partijkantoor van GroenLinks. Fractievoorzitter Jolande Sap en fractiegenoot Tofik Dibi gaan de strijd met elkaar aan om het lijsttrekkerschap van de partij. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.