'Goed doel moet meer uitleggen'

Wie een substantieel bedrag aan een goed doel geeft, wil zich meer informeren. Morris Tabaksblat beoordeelde de jaarverslagen van goede doelen: 'Een gesloten organisatie roept wantrouwen op.'..

'Als ik een donatie geef aan een charitatieve instelling, pakik altijd eerst het jaarverslag erbij', zegt Morris Tabaksblat.'Ik geef selectief en dan wil ik goed beslagen ten ijs komen.'

De oud-topman van Unilever en opsteller van een code voor goedondernemingsbestuur reikt als juryvoorzitter op 11 oktober deTransparantprijs uit. Voor deze prijs van het beste jaarverslagvan goede doelen - een initiatief van de Donateursvereniging enPricewaterhouseCoopers - zijn War Child, KWF Kankerbestrijding, KNRM, International Child Support, Woord en Daad, en Amnestygenomineerd.

'Het jaarverslag is vooral van belang voor de kritischebeschouwer. Wie een keer een tientje geeft aan een goed doel, zalzich vaak baseren op algemene indrukken. Maar wie eensubstantieel bedrag geeft, wil zich zeker meer informeren.'

Het informeren van donateurs beschouwt Tabaksblat als eenbelangrijke taak van goede doelen. Als juryvoorzitter van deTransparantprijs kijkt hij ook nadrukkelijk naar de wijze waaropeen goed doel actief zijn gevers uitleg geeft over doelen enprestaties, bijvoorbeeld met folders, een website of cd-rom. 'Opdat terrein valt nog veel te verbeteren', stelt hij op basis vande 168 onderzochte jaarverslagen. 'Op het onderdeel communicatiemet de achterban scoren goede doelen onder de maat.'

Tabaksblat is voorzichtig positief over de kwaliteit van dejaarverslagen. 'De ingediende jaarverslagen scoren onvoldoende,dus er is ruimte voor verbetering. Goede doelen die voor hettweede jaar hun verslag insturen, presteren beduidend beter.'

De kwaliteit van het jaarverslag is heel belangrijk. 'Het laattoch zien wie het beste zijn belanghebbende inzicht geeft. Letwel, het beste jaarverslag zegt niet wie het beste presteert.Maar de grote verscheidenheid van goede doelen - de een doet aangezondheidszorg, de ander aan ontwikkelingshulp - maakt eenvergelijking moeilijk.'

Staren we ons niet blind op het nut van transparantie?

'Het wordt soms te veel een panacee. Niemand kan of durfttegen transparantie te zijn. Feit blijft wel dat openheid hetbegin kan zijn voor verbetering.'

Daar komt bij dat gesloten organisaties wantrouwen oproepen,meent Tabaksblat. 'Wie zich wel open opstelt, en langdurig eenconsequent beleid voert, kan vertrouwen van de gever winnen.'

Het beheersen van risico's is lastig, maar cruciaal. 'Een relis een ramp. Bij Plan Nederland en de Hartstichting zie je hoelang ophef doorwerkt.' Bij Plan Nederland was twijfel gerezenover de besteding van geld in Haïti. De Hartstichting kwam ondervuur van donateurs vanwege het hoge salaris van zijn medischdirecteur.

De Hartstichting-affaire bewijst dat draagvlak voor goededoelen cruciaal is. 'Als de Hartstichting vindt dat een medischdirecteur een hoger salaris verdient, en daar zijn best goederedenen voor, moet je dat duidelijk uitleggen. Dan zijn problemente voorkomen.'

In tegenstelling tot de mening van de commissie-Wijffels, dieeen code van goed bestuur opstelde, is Tabaksblat geenvoorstander van een salarisplafond. Wijffels wil dat eendirecteur van een goed doel maximaal het bedrag verdient van deambtelijke top, wat neerkomt op het salaris van deminister-president. 'De hoogte van het salaris moet je overlatenaan de organisatie zelf. Je moet je niet bij voorbaat conformerenaan salarissen bij de overheid. Wie iemand met specialebedrijfsmatige kennis nodig heeft, mag daar best wel iets meervoor betalen, als de markt dat zo wel. Zolang je maar eentoelichting geeft over je besluit.'

Wijffels is ook pertinent tegen variabele beloningen.

'Bij variabele beloningen ligt het heel anders. De ervaringenin het bedrijfsleven met variabele beloning zijn zo kwestieus,dat een charitatieve organisatie daar niet aan zou moetenbeginnen. Bij variabel beloning worden prestatiedoelen opgestelden dat lokt vanzelf strategisch gedrag uit. Daarbij komt dat hetmeten van prestaties van goede doelen misschien nog welingewikkelder is dan in het bedrijfsleven.'

De code-Wijffels over het bestuur van goede doelen vindtTabaksblat een stap vooruit. Echter: 'Bij goede doelen is veelminder duidelijk dan bij beursgenoteerde ondernemingen aan wieverantwoording moet worden afgelegd. Het is daarom een goedezaak, zoals Wijffels voorstelt, om bij grotere organisaties eenduidelijke scheiding aan te brengen tussen directie en toezicht.Het toezicht moet onafhankelijk zijn. Maar ook belangrijk is datde samenstelling van het toezicht een goede afspiegeling geeftvan de betrokken maatschappelijke partijen, zoals bijvoorbeelddonateurs en de hulpontvangers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.