'Goddank was Steve Jobs de onredelijkheid zelve'

Philips doet het slechter dan Apple omdat het door 'hoe-mensen' wordt geleid, en niet door 'waarom-mensen' als Jobs.

Beeld photo_news

De meeste zakenmensen worden gemotiveerd door het resultaat van het ondernemen: geld, macht en roem. Voor Steve Jobs was dat resultaat hooguit een gevolg van het optimaal helpen van mensen. Ondernemen was voor hem mensen blij maken. Dat lijkt zo logisch, maar de meeste CEO's zijn helemaal niet gericht op mensen blij maken, maar op geld verdienen, status en macht. Mensen blij maken is voor deze leiders een middel tot het doel geld, macht en roem.

Pain in the ass
Steve Jobs was een kunstenaar-zakenman: idealistisch, gedreven en altijd op schepping gericht. Jobs werd een lastig man gevonden. Een dictator. Een pain in the ass. De grote Ierse schrijver George Bernard Shaw schreef ooit: 'Redelijke mensen proberen zich aan de werkelijkheid aan te passen. Onredelijke mensen proberen voortdurend de werkelijkheid aan zichzelf aan te passen. Daarom is alle vooruitgang te danken aan onredelijke mensen'. Steve Jobs was misschien wel de meest onredelijke man die ooit heeft geleefd. Maar daarin schuilt juist zijn genialiteit. Onredelijke mensen zijn namelijk helemaal niet onredelijk, maar ze worden onredelijk gevonden. Waarom? Omdat ze niet doen wat de gemiddelde mens doet.

De meeste mensen zijn voortdurend gericht op sociale acceptatie. Ze passen zich aan de groep aan in de hoop niet te worden verstoten. Daarmee wordt iedere vernieuwing in de kiem gesmoord. Alles is aanpassing aan het gemiddelde. Somerset Maugham heeft daarover gezegd: 'Alleen middelmaat vindt iedereen aardig'. En dat klopt als een bus. Als iedereen zich aan iedereen aanpast, is alles het gemiddelde. Mensen als Steve Jobs doen dat niet.

Waarom
Steve Jobs werkte bij Apple steevast van waarom (waarom doen we wat we doen?) naar hoe (hoe doen we dat dan?) en dan naar wat (wat doen we dan?). Ofwel: van strategie (visie) naar tactiek (planning) naar uitvoering (executie). Hij liet zijn werkwijze (hoe) alleen maar beïnvloeden door zijn waarom en nooit door het wat of de buitenwereld. In gewone mensentaal: producten worden bij Apple alleen maar ontwikkeld vanuit een eigen waarom, ofwel vanuit een bepaald idee hoe mensen blij gemaakt kunnen worden. Apple kijkt nooit naar producten van de concurrentie om inspiratie op te doen voor eigen producten. Nagenoeg elke concurrent van Apple doet dat wél. Kijk maar naar de producten van Samsung.

Het is veel eenvoudiger om te sturen op sociale acceptatie en politieke correctheid. Heel veel leiders doen dat. Bij Philips zien we dat al jaren gebeuren. De omzet van Philips bedroeg in 2010 36,9 miljard dollar, die van Apple 65,5 miljard. Philips doet dat met 120 duizend medewerkers en 3.500 producten, Apple met 28 duizend medewerkers en 35 producten. De waarde van Apple bedroeg vorige maand 348 miljard, die van Philips 19 miljard. De waarde van Philips is dus maar 70 procent van de jaarlijkse omzet. Bij Apple is dat 500 procent. De waardeschepping per product is bij Philips 5 miljoen, bij Apple 9 miljard. Dat zijn astronomische verschillen. Hoe dat komt? Bij Philips staan al jarenlang hoe-mensen aan het roer.

Proceduremensen, apparatsjiks, managers, corporate climbers. Het bedrijf wordt gestuurd op puur financiële parameters en kalft dus langzaam maar zeker in waarde af. Apple Inc. is de rijkste onderneming op deze aarde geworden door juist niet de rijkste onderneming op deze aarde te willen worden.

Eric Bartels is publicist, spreker en 'succes-strateeg'.

 Apple kijkt nooit naar producten van concurrenten om inspiratie op te doen  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.