‘Geld zit in het verkeerde potje’

De restauratie van de St. Bavo mag niet betaald worden met geld voor onderhoud. Voor de schilderingen van Cuypers dreigt de witkwast.

Omnia tempus habent; alles heeft zijn tijd. De zinsnede uit het bijbelboek Prediker staat op een schouw in de plebanie (pastorie) van de St. Bavo-kathedraal. Als je het aan Richard Everard vraagt, de conservator van de bisschoppelijke schatkamer, had het beter kunnen zijn: ‘alles heeft zijn tijd gehád’.

Want als er niet snel geld komt, verdwijnen de gouden letters weer onder eenzelfde laag witkalk als waar ze bij de restauratie van de plebanie onder vandaan zijn gekomen. Everard weet het zeker: ‘Dat is toch verschrikkelijk?’

Eind volgende maand moet de restauratie zijn afgerond, onder meer omdat de plebaan dan terug moet naar zijn woning. Wil de aannemer die datum halen, dan moet er flink worden doorgewerkt. Het is voor het eerst dat de laat-negentiende-eeuwse plebanie wordt gerestaureerd en er moet een hoop gebeuren. Op de door architect Jos Cuypers ontworpen schilderingen was niet gerekend.

Om ze te redden moet zo snel mogelijk in kaart worden gebracht wat er allemaal precies onder de verflagen zit. In het archief van het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam zijn vorige week de oorspronkelijke ontwerpen teruggevonden. Het is echter de vraag of deze ook zo zijn uitgevoerd. De komende weken wordt daarom in alle kamers van het huis kleurenonderzoek gedaan. Daarna moet bedacht worden hoe de schilderingen verwerkt kunnen worden in wat toch ook een modern woonhuis moet zijn.

‘Het kan heel bedrukkend zijn, zo'n versierd huis’, zegt Wim Eggenkamp, voorzitter van de stichting Kathedrale Basiliek endirecteur van Stadsherstel Amsterdam. ‘We moeten een evenwicht vinden tussen nieuw en oud. Op de begane grond willen we zoveel mogelijk terughalen. Maar in de vertrekken waar gewoond wordt zullen we terughoudender zijn.’

Zowel het kleurenonderzoek als het conserveren van de schilderingen kost geld. Dat is er wel, alleen zit het in het verkeerde potje. ‘We hebben nog vijf ton voor onderhoud. Dat geld kan nu beter gebruikt worden voor de restauratie. Maar van het ministerie mogen we het niet overhevelen. Juridisch zullen ze wel gelijk hebben, maar het is te dwaas voor woorden.’

Geen geld voor restauratie, wel voor onderhoud. Het is een probleem waar eigenaren van grote monumenten steeds vaker tegen aanlopen. Volgend jaar moet een nieuwe subsidieregeling in werking treden, die naar verwachting het probleem nog nijpender maakt. Uitgangspunt van de nieuwe regeling is dat Nederland inmiddels wel klaar is met restaureren: voortaan volstaat onderhoud.

‘Het is de dood in de pot, als dat doorgaat’, zegt Eggenkamp. Met de St. Bavo lijkt bijvoorbeeld niets aan de hand, maar er is in 110 jaar niets aan gedaan. Het voegwerk moet vervangen, het dak lekt, het glas-in-lood is in slechte staat. De komende jaren is 13 miljoen euro nodig. Geld dat er niet is.

Voor Eggenkamp is het even van later zorg. Hij probeert nu eerst bij de gemeente Haarlem en bij het rijk extra geld los te krijgen voor de plebanie. Als dat niet binnen twee weken lukt, krijgt schatbewaarder Everard gelijk. Dan hebben de schilderingen hun tijd gehad en gaat zonder genade de witkwast er over. Opnieuw ‘te dwaas voor woorden’.

Eggenkamp en Everard houden de moed er in. ‘Aan Wim hebben we een goeie. Die kent monumentenland’, fluistert Everard. Om er even later hardop op te laten volgen: ‘Vergadering bij jouw thuis vanavond, Wim?’ ‘Ja!’, klinkt het strijdbaar. ‘En morgenavond ook.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.